Ротавирус екпесі мен диабет арасынан байланыс табылмады

Норвегияда нәрестелерді ротавирусқа қарсы жаппай екпелеу кішкентай балалар арасында 1 типті қант диабетін азайтпады, сірә, көбейтпеді де. Осло университеті зерттеушілерінің Diabetologia журналында жарияланған жұмысы осыны көрсетті. Нәтижелер 2 қазанда аяқталған Миландағы Еуропалық диабетті зерттеу қауымдастығының EASD конгресінде таныстырылды.

Ғалымдар екпе 1 типті диабеттен қорғауы мүмкін деген болжамды тексерді. Ол расталмады. Есесіне деректерден екпелеу басталғаннан кейін ауру аздап көбейгені байқалды, алайда қосымша тексерістер екпенің оған қатысы болмауы ықтимал екенін көрсетті.

Зерттеу қалай жүргізілді

Норвегия ротавирус екпесін ұлттық күнтізбеге 2014 жылдың қыркүйегінде енгізді. Қамту бірден 0,3%-дан 92,8%-ға дейін өсті. Бұл ғалымдарға табиғи эксперимент жасауға мүмкіндік берді: осы күнге дейін және одан кейін туған балаларды салыстыруға болады.

Аспирант Мария Эстман бастаған авторлар елде 2007–2019 жылдары туған барлық баланы бақылады. Олардың саны 740 744. Солардың 846-сында жарты жастан бес жасқа дейінгі аралықта 1 типті диабет анықталды.

Басты сандар

• Екпелеу басталғаннан кейін ауру салыстырмалы түрде 11%-ға көбейді. Бұл нәтиже статистикалық тұрғыдан маңызды.
• Ұжымдық иммунитет әсер етуі мүмкін 2013–2015 жылдары туған балаларды алып тастағанда, өсу 5%-ға дейін азайып, маңыздылығын жоғалтты.
• Толық екпе алған және екпе алмаған балаларды тікелей салыстырғанда, екпе алғандардың қаупі 17%-ға жоғары болды, бірақ бұл айырма да статистикалық тұрғыдан маңызсыз.

Шешуші рөлді «теріс бақылау» тексерісі атқарды. Авторлар ротавирусқа қатысы жоқ В гепатиті мен пневмококк екпелеріндегі өзгерістер тұсында ауру қалай өзгергенін қарады. Онда да ұқсас өсу үрдісі табылды. Демек, өсуді әзірге белгісіз басқа орта өзгерістері тудырған болуы ықтимал.

Авторлар мен сарапшылар не дейді

«Ротавирусқа қарсы екпе 1 типті диабет қаупін арттырады деп ойламаймыз. Қосымша зерттеулер керек», — деді авторлар.

Тәуелсіз ғалымдар жұмысты үрей тудыратындай етіп жеткізбеуге шақырды. Бирмингем университетінің клиникалық иммунология профессоры Алекс Рихтер «екпе диабеттің жоғары қаупімен байланысты» деген тұжырым ата-аналарда қате әсер қалдыруы мүмкін екенін ескертті. Бристоль университетінің педиатрия бойынша құрметті профессоры Адам Финн нәтижені теріс деп атады: екпеден кейін диабеттің күтілген азаюы болмады.

Ата-аналар үшін қорытынды қарапайым: зерттеу ротавирус екпесінен бас тартуға негіз бермейді. Екпе күнтізбесі туралы сұрақтарды педиатрмен талқылаған жөн. Қазақстанда да қазір екпе науқаны жүріп жатыр: тұмауға қарсы тегін вакцинация басталды.

Дереккөздер: Diabetologia — ротавирус екпесі және 1 типті диабет туралы мақала, News-Medical — толығырақ мәлімет және авторлардың мәлімдемесі, Science Media Centre — тәуелсіз сарапшылардың пікірлері