Қазақстанда пәтерді сирек сатып алады, бірақ олар арзандауға асықпайды

Ұлттық статистика бюросы 2026 жылғы тамыздағы тұрғын үй нарығы бойынша деректерді жариялады, және көрініс біртүрлі болып шықты. Ел бойынша 35 807 сатып алу-сату мәмілесі тіркелді. Бұл шілдедегіден (37 158) 3,6% аз және 2025 жылғы тамыздағыдан (41 380) 13,5% аз. Жыл басынан бері нарық өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4,3%-ға төмендеді. Сұраныс әлсіреп барады, бірақ баға жоғары өрмелеуін жалғастыруда.

Қайда және не сатып алады

Мәмілелердің ең көбі, әдеттегідей, Алматыда: 7 690, яғни бүкіл нарықтың 21,5%-ы. Екінші орында 6 398 мәмілемен Астана, бірақ елордада бір жылдағы ең күрт құлдырау: минус 32,3%. Өңірлер арасында Түркістан облысы плюске шықты (+9,8%), ал пәтерлер мен үйлер ең аз иесін ауыстырған өңір — Ұлытау облысы: 277 мәміле. Нарықтың шамамен төрттен үші (27 719 мәміле, 77,4%) көпқабатты үйлердегі пәтерлерге тиесілі, олардың ішінде ең өтімдісі бір бөлмелі пәтерлер: 10 806 мәміле. Жеке үйлер 8 088 сатылды.

Енді ақша туралы. Тамызда ел бойынша жаңа үйдегі орташа шаршы метр 625 435 теңге тұрды, бұл бір жыл бұрынғыдан 13,1% қымбат. Астанада бұл 747 116 теңге (+15,9%), Алматыда 739 762 теңге (+16,6%), Шымкентте 541 676 теңге (+5,4%). Қайталама нарық бір жылда шамамен 9%-ға қымбаттады. Талдаушылардың бағалауынша, Алматыда қайталама нарықтағы орташа метр 749 480 теңгеге жетті. Сонда оңтүстік астанадағы 50 шаршы метрлік қарапайым пәтер шамамен 37,5 млн теңге тұрады.

Мөлшерлемені төмендету көмектесе ме

4 қыркүйекте Ұлттық банк базалық мөлшерлемені қатарынан үшінші рет 16,75%-дан 16,25%-ға төмендетті. Тамызда инфляция жылдық 9,8%-ға дейін түсті, бірақ реттеуші одан әрі төмендетуге мүмкіндік шектеулі екенін ашық ескертті. Келесі шешім 23 қазанда күтіледі. Пәтер сатып алушы үшін әсері әзірге психологиялық сипатта: базалық мөлшерлеме ипотека мөлшерлемесіне тең емес. Банктер несиеге қорландыру құнын, тәуекелдер мен маржаны қосады, ал «7-20-25», «Наурыз» немесе «Бақытты отбасы» сияқты жеңілдікті мемлекеттік бағдарламалар онсыз да базалық мөлшерлемеге байланбаған тіркелген мөлшерлемемен жүреді.

Бұл іс жүзінде нені білдіреді. Қазір нарық ешқайда асықпайтын сатып алушының жағында. Қайталама нарықта бағаны асыра көрсеткен сатушылар оны жиі төмендетіп, саудаласуға дайын: нарық қатысушыларының деректері бойынша, әдеттегі жеңілдік 1–7% құрайды, ал анық асыра бағаланған нысандар бойынша 10%-ға жетеді. Сонымен бірге жаңа үйлер арзандамайды, сондықтан сатып алушылардың көпшілігінде «қалаймын» мен «шамам жетеді» арасындағы алшақтық әзірге тек өсіп келеді.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan, Kursiv, Zakon.kz: тұрғын үй бағасы, Zakon.kz: мөлшерлеме және ипотека, Economist.kg, Kapital.kz