ХВҚ басшысы ЖИ еңбек нарығына «цунами» әкеледі деді

Халықаралық валюта қорының басқарушы директоры Кристалина Георгиева жасанды интеллектің еңбек нарығына әсерін «баяу цунами» деп атады. Ол 12 қазанда Бангкокта ХВҚ мен Дүниежүзілік банктің жыл сайынғы жиналыстарында сөйледі. Оның айтуынша, ең алдымен еңбек нарығына енді шығып жатқан жастар зардап шегеді.

ХВҚ бағалауынша, ЖИ әлемдегі жұмыс орындарының шамамен 40%-ын өзгертеді. Бір кәсіптерді күшейтеді, енді біреулерін құнсыздандырады немесе мүлде жояды. Георгиеваның түсіндіруінше, ЖИ күнделікті әрі қайталанатын тапсырмаларды өзіне алып жатыр. Ал түлектер мансабын әдетте дәл осындай қызметтерден бастайтын. «Жастардың ешқайсысы өз болашағын кофеханадағы бариста жұмысымен байланыстырмайды деп ойлаймын», — деді ол.

ХВҚ басшысының пікірінше, ЖИ әзірге адамдарға сұранысты азайтып жатқан жоқ, оны басқа салаларға ауыстырып жатыр. ЖИ-мен жұмыс істей алатын мамандар көбірек табады. Алайда бұл жұмыспен қамтудың жаппай өсуіне әкелген жоқ. Есесіне мейрамханаларда және дата-орталықтар құрылысында төмен жалақылы орындар көбейіп жатыр. «Бұған қуанатын ештеңе жоқ», — деді Георгиева. Осал кәсіптердегі орта біліктілікті қызметкерлер де қиын жағдайға түседі, әсіресе дамыған елдерде.

Георгиева бюджеттер үшін де қауіп барын айтты. Мемлекет салықтың негізгі бөлігін дәстүрлі түрде жалақыдан алады. Сондықтан ЖИ экономикадағы табысты еңбектен капиталға қарай ығыстырса, бюджет түсімі азаяды. Ол үкіметтерді білім беру жүйесін қазірден бастап қайта қарауға шақырды: «Бүгін бес жылдан кейін жұмыстың қандай болатынын елестете алмаймыз».

Онымен бірге сөйлеген Сингапур президенті Тхарман Шанмугаратнам жергілікті статистиканы келтірді. 2025 жылы сингапурлық университет түлектерінің 74,4%-ы тұрақты жұмыс тапты, ал бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 79,4% болған. Стэнфорд университетінің зерттеушілері де осындай үрдісті байқады. Олардың есебінше, 2026 жылғы маусымда ЖИ-ге ең осал кәсіптерде 22–25 жастағылардың жұмыспен қамтылуы күтілгеннен шамамен 19%-ға төмен болған. Бұл алшақтық жастарды жиі жұмыстан шығарғандықтан емес, негізінен оларды жұмысқа сирек алғандықтан пайда болды.

Дегенмен қор ЖИ-ді кеңінен енгізу Азияның дамыған экономикаларына өсімнің 1 пайыздық тармағын қосуы мүмкін деп есептейді. Георгиеваның айтуынша, бұл халықтың қартаюынан болатын баяулауды артығымен өтейді. Қазан айында ХВҚ Қазақстанның өсу болжамын да 2026 жылға 4,4%-ға дейін төмендетті.

Дереккөздер: Fortune — Георгиеваның сөзі және Сингапур деректері, Kapital.kz — ХВҚ басшысының еңбек нарығы мен бюджет туралы сөзі