Калифорниялық кәсіпкер Nvidia-ны Қытайға әкетті деп айыпталды

АҚШ-та Калифорния штатындағы Сан-Габриэль қаласының тұрғыны, Earthmade Computer компаниясының иесі 38 жастағы Грег Луи (Yiu Kong Lui) қамауға алынды. Прокуратура оны экспорттық бақылаудағы Nvidia H100 ЖИ-үдеткіштері мен басқа да чиптер орнатылған жалпы құны $300 млн-нан асатын серверлерді Қытайға жөнелту схемасын ұйымдастырды деп есептейді. Бұл ЖИ-чиптерінің контрабандасы бойынша ең ірі істердің бірі және ол ҚХР-ға жеткізуге қойылған американдық шектеулердің әлі де олқы екенін тағы көрсетті.

Луиге экспорттық бақылау туралы заңды бұзу мақсатындағы сөз байласу, тауарды шетелге контрабандалық жолмен шығару және ақша жылыстату мақсатындағы сөз байласу бойынша айып тағылды. Жиынтығында оған 20 жылдан астам бас бостандығынан айыру жазасы қаупі бар. Істі Лос-Анджелестегі Калифорнияның Орталық округінің федералдық соты қарайды, айыптаушы тарап Луидің қашып кету қаупін алға тартып, оны кепілсіз қамауда ұстауды сұрап отыр.

Схема қалай құрылған

Тергеу нұсқасы бойынша, схема 2023 жылдан бастап кемінде 2024 жылғы тамыздың ортасына дейін жұмыс істеген. Серверлер алдымен Малайзия мен Сингапурға экспортталған — ол жерлерге озық ЖИ-чиптерін әкелуге американдық лицензия талап етілмеген, ал одан әрі жалған құжаттармен Қытайдағы түпкі сатып алушыларға жеткізілген. Прокурорлардың айтуынша, бір ғана тапсырыс бойынша Earthmade шамамен $7,6 млн-ға H100 орнатылған 27 сервер сатып алған.

H100 — ірі ЖИ-модельдерді оқытып, іске қосатын үдеткіш. Мұндай чиптерді АҚШ сауда министрлігінің лицензиясынсыз Қытайға шығаруға тыйым салынған: Вашингтон ЖИ жарысында Бейжіңнің өзін қуып жетуіне жол бермеуге тырысады.

«Бұл чиптер — американдық тапқырлықтың жемісі. Ұлттық қауіпсіздік бөлімі осы артықшылықты қорғау үшін экспорттық бақылау заңдарының сақталуын бұдан әрі де қамтамасыз етеді», — деді АҚШ бас прокурорының ұлттық қауіпсіздік жөніндегі көмекшісі Джон Айзенберг. АҚШ прокурорының бірінші орынбасары Билл Эссайли «пайда үшін ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіргендерді қатаң жауапқа тартуға» уәде берді. Nvidia құқық қорғау органдарымен жұмысы қылмыстық істерге әкелгенін және олармен ынтымақтастықты жалғастыратынын айтты.

Бұл неге маңызды

Луидің ісі — осындай бағыттағы алғашқы іс емес. 2025 жылғы тамызда Калифорнияда ALX Solutions компаниясының өкілдері, Қытай азаматтары Чуань Гэн мен Шивэй Янға айып тағылған: тергеу деректері бойынша, олар Nvidia чиптерін Сингапур мен Малайзиядағы делдалдар арқылы Қытайға кемінде 21 рет жөнелткен. Ал 2026 жылғы тамызда Тайвань билігі ішінде Nvidia мен Super Micro Computer қызметкерлері бар тоғыз адамға қуатты ЖИ-серверлерін құрлықтағы Қытайға шығарғаны үшін айып тақты.

• Вашингтон үшін бұл экспорттық бақылаудың делдал елдер арқылы айналып өтілетінінің белгісі, сондықтан транзиттік юрисдикцияларға қысым күшейеді.
• Nvidia үшін — серверлерінің түпкі сатып алушыларын қалай тексеретіні туралы жаңа сұрақ.
• Қытайдың ЖИ-компаниялары үшін — топ-чиптердің сұр нарығы жұмыс істеп тұрғанының дәлелі, бірақ делдалдар үшін қателіктің бағасы енді ондаған жылдық түрмемен өлшенеді.

АҚШ чиптердің жүру жолын неғұрлым қатаң қадағаласа, жеткізушілер үшінші елдерден түсетін әрбір ірі тапсырысқа соғұрлым мұқият қарайтын болады. Бұл ЖИ-инфрақұрылымын заңды түрде салып жатқандарға да қатысты: Қазақстанда Nvidia дәл қазір «ЦОД алқабына» қатысуға ниетті.

Дереккөздер: Transport Topics (Bloomberg) — Earthmade иесіне тағылған айыптар, South China Morning Post — АҚШ Әділет министрлігінің мәлімдемесі, Benzinga — схема мәліметтері және Тайваньдағы іс, Al Jazeera — ALX Solutions-тың 2025 жылғы ісі