Ипотекасы қиын қарыз алушыларға көмек 2027 жылға дейін ұзарды
Мерзімі 180 күннен асқан, қарызы 50 млн теңгеден аспайтын қарыз алушыларға енді 3%-дық жеңілдікті қайта қаржыландыру ұсынылуы мүмкін.
Иллюстрация: Inbusiness.kz
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) ипотеканы қайта қаржыландыру бағдарламасын кеңейтті. Әлеуметтік осал қарыз алушылар қосымша көмекті 2027 жылғы 1 қыркүйекке дейін ала алады. Өзгерістер 2026 жылғы 28 қыркүйекте қабылданды. Оған азаматтардың өтініштері мен қоғамдық бірлестіктердің ұсыныстары негіз болды.
Басты жаңалық жеңілдікті қайта қаржыландыруға қатысты. Енді өңірлік комиссиялар оны әлеуметтік осал қарыз алушыларға ұсына алады. Ол үшін төрт шарт орындалуы керек. Тұрғын үй жалғыз баспана болуы тиіс, мерзімі өткен берешек 180 күннен асуы керек. Негізгі қарыздың қалдығы 50 млн теңгеден аспауы қажет, ал табыс қазіргі шартпен төлеуге жетпеуі тиіс.
Осал топтарға мүгедектігі бар адамдар, зейнеткерлер және мүгедек бала тәрбиелеп отырған отбасылар жатады. Банктердің дерегінше, қосымша көмек әлі шамамен 1,5 мың қарыз алушыға керек. Олардың көбі ипотеканы кейінгі жылдары алған.
Бағдарлама қалай жұмыс істейді
Бағдарлама 2015 жылы мемлекет басшысының тапсырмасымен іске қосылды. Ол кезде тұрғын үй бағасы түсіп, бағам құбылды. Әсіресе 2004–2009 жылдары валюталық несие алып, табысын теңгемен тапқандар қиын жағдайға тап болды. Негізгі қарыз жылдық 3%-дан аспайтын мөлшерлемемен қайта қаржыландырылады. Ал есептелген сыйақы, комиссия, айыппұл мен өсімпұл есептен шығарылады.
2015 жылдан бері 60 мың қарыз алушы 678,2 млрд теңге көлемінде көмек алды. Банктер 248,3 млрд теңге сыйақы, комиссия мен тұрақсыздық айыбын есептен шығарды. Тағы 10,6 мың әлеуметтік осал қарыз алушыға 101,2 млрд теңге қосымша қолдау көрсетілді. Сондай-ақ банк балансындағы 395 пәтер мен үй бұрынғы иелеріне қайтарылды.
Бағдарламаны кеңейтуге бюджеттен жаңа қаржы керек емес. Себебі ол қайтарымды тетікпен жұмыс істейді. Бұрын қайта қаржыландырылған қарыздар бойынша төлемдер келесі қарыз алушыларға көмекке жұмсалады. Бастапқы қаржыландыру 291 млрд теңге болған. Яғни жалпы қолдау көлемі одан шамамен 2,3 есе асып кетті.
Бағдарламаға қатысу үшін қарыз алушы өзіне қызмет көрсететін банкке өтініш береді. Оған қаржылық және әлеуметтік жағдайын растайтын құжаттар қоса беріледі. Ипотекашыларды заң да қорғайды. 2016 жылдан бастап банктерге сол валютада табысы жоқ адамдарға валюталық ипотека беруге тыйым салынды. Ал 2024 жылы жалғыз баспанадан шығарудан қорғау күшейтілді.
Дереккөздер: Inbusiness.kz — ипотеканы қайта қаржыландыру бағдарламасының кеңеюі туралы, ҚНРДА — бағдарлама туралы баспасөз хабарламасы
