АҚШ жастары күшті никотинді вейпті жиі тартатын болды
Күнде вейп тартатын 18–24 жастағылардың жартысына жуығы 4%-дан жоғары никотинді сұйықтық қолданады, ал 55-тен асқандарда бұл үлес шамамен 4,5%.
Фото: BMJ Group
2017–2022 жылдары АҚШ-тағы 18–24 жастағылар арасында күшті никотинді сұйықтықпен вейп тартатындардың үлесі 80%-ға өсті: шамамен 10%-дан 19%-ға жуық деңгейге жетті. Бұл дерек Tobacco Control журналындағы зерттеуде келтірілген, оны BMJ баспасы 21 қазанда таныстырды. Сол күні тағы бір зерттеу жарияланды: он жылда американдықтардың вейп тартқан күндерінің жалпы саны 183%-ға артқан.
Күшті сұйықтықтар
Екі жұмыс та PATH ұлттық зерттеуіне негізделген. Ол 2013 жылдан бері бір адамдарды тұрақты түрде сұрап келеді. 2013 жылы оған 12 жастан асқан 45 971 адам қатысты, кейін олар 2017, 2019, 2021 және 2022 жылдары қайта сұралды. Әр кезеңде 3–4 мың вейп тартушы қаншалықты жиі тартатынын және сұйықтықтың күшін айтты. Авторлар 4%-дан жоғары никотинді күшті деп санады.
2017 жылы мұндай нұсқаны сұралған вейп тартушылардың тек 1%-ы таңдаған. 2019 жылы бұл үлес 15%-дан сәл асты, 2021 жылы 24%-дан сәл асты, 2022 жылы 25%-ға жуықтады. Ең үлкен өзгеріс күнде вейп тартатын 18–24 жастағыларда байқалды. Олардың арасында күшті сұйықтықты 2017 жылы 3%-дан сәл астамы, 2019 жылы 40%-дан сәл астамы, 2022 жылы 49%-дан сәл астамы қолданған.
Сонымен қатар жас тұтынушылар арасында күнделікті вейп тартатындардың үлесі 26%-дан 55,5%-ға өсті. 2022 жылы 18–24 жастағылардың күшті никотинді вейп тарту ықтималдығы 55 жастан асқандардан 15 есе жоғары болды. Күнде вейп тартатындар ішінде күшті сұйықтықты 25–34 жастағылардың 33%-ы, 35–54 жастағылардың 18%-ы және 55-тен асқандардың 4,5%-ы таңдаған. Ер адамдарда бұл ықтималдық әйелдерге қарағанда 55%-ға жоғары шықты.
Вейпті жиірек тартады
Екінші жұмыста 2013–2023 жылдардағы PATH деректері вейп тартылған күндер бойынша қайта есептелді. Он жылда соңғы 30 күнде вейп тартқан американдықтардың үлесі 45%-ға, ал күнделікті вейп тарту 230%-ға өсті. 21 жасқа толмаған вейп тартушыларда вейппен өткен күндер саны 337%-ға, 12–17 жастағы жасөспірімдерде 278%-ға артты. 2022–2023 жылдары елдегі вейп тартылған барлық күндердің 16%-ы осы жас тобына тиесілі болды.
Шектеулер мен қорытынды
Екі жұмыс та бақылау зерттеуі, сондықтан себеп-салдар байланысын дәлелдемейді. Сауалнама деректері қатысушылардың есіне байланысты, яғни дәл болмауы мүмкін. Бірінші зерттеудің авторлары күшті электронды темекілердің қоғамдық денсаулық сақтау талаптарына сай келетінін қайта бағалау керек деп санайды. Олар FDA-ны бұл өнімдерді сатуға берілген рұқсаттарды қайта қарауға шақырады. Ал тәуелділік пен денсаулыққа ұзақ мерзімді әсерін әлі зерттеу қажет.
Қазақстанда вейп сатуға және елге әкелуге 2024 жылғы маусымнан бері тыйым салынған. Ал олар заңды Ұлыбританияда ешқашан темекі шекпеген 1,1 млн адам вейп тартады.
Дереккөздер: BMJ Group — 18–24 жастағылар арасында күшті никотинді вейптің өсуі туралы (Tobacco Control), BMJ Group — АҚШ-та вейп тартылған күндердің өсуі туралы (Tobacco Control)
