Виталий Несис

Виталий Несис — Қазақстандағы алтын өндірушілер арасында екінші орындағы Solidcore Resources компаниясының бас атқарушы директоры. Бұрын Polymetal деп аталған компанияны ол жиырма жылдан астам басқарып келеді. Оның тұсында компания Лондонның FTSE 100 индексіне енді, ал 2022 жылдан кейін санкцияға ілікті. Несис күтіп отырмады. Компанияны Джерсиден Астанаға көшіріп, Ресейдегі бизнесті сатты. Енді оны қазақстандық кеніштер мен Оман ақшасына сүйеніп қайта құрып жатыр.

Шығу тегі және отбасы

Несис 1976 жылы 30 маусымда Калининград облысындағы Зеленоградск қаласында туған. Ағасы — ICT тобының негізін қалаған Александр Несис. 1998 жылы Петербургте «Полиметаллды» құрған да осы ICT. Кейін Виталий бұл компанияны жиырма жыл басқарады.

Йель, Уолл-стрит және McKinsey (1997–2000)

Несис экономиканы Йель университетінде оқып, 1997 жылы бакалавр дәрежесін алды. Кейін Санкт-Петербург тау-кен институтында тау-кен экономикасы бойынша магистр атанды.

Йельден кейін ол екі жыл Нью-Йорктегі Merrill Lynch-те талдаушы болды. 1999 жылы Ресейге оралып, McKinsey-дің Мәскеудегі кеңсесінде кеңесші болып істеді. Бір жылдан соң консалтингтен өнеркәсіпке ауысты.

УАЗ, СУАЛ және «Востсибуголь» (2000–2003)

2000 жылы Несис Ульяновск автозауытында стратегиялық даму директоры болды. Одан кейін «СУАЛ-Холдингтің» инвестициялық жоспарлау басқармасын басқарды. 2002 жылы, 26 жасында, «Востсибуголь» көмір компаниясын басқарды. Онда бір жылдай жұмыс істеді: 2003 жылы оны «Полиметалл» күтіп тұрды.

«Полиметалл»: Петербургтен FTSE 100-ге дейін (2003–2021)

2003 жылы Несис «Полиметаллдың» бас директоры болды, ал 2004 жылдан директорлар кеңесіне кірді. Компания Орал, Қиыр Шығыс және Чукотка кен орындарының арқасында өсіп, Ресейдегі ең ірі алтын мен күміс өндірушілердің біріне айналды.

Шешуші сәт 2011 жылы келді. Қазан айында Polymetal Лондонда акцияларын орналастырды: инвесторларға £491 млн-ға қағаз сатылып, бүкіл компания £3,55 млрд-қа бағаланды. Сол жылдың желтоқсанында оны FTSE 100-ге қосты. Бұл индекске енген ресейлік тектес алғашқы екі компанияның бірі осы еді. 2014 жылдың желтоқсанынан бастап Несис — Polymetal-дың бас атқарушы директоры.

Қазақстан компания тарихына санкциядан әлдеқайда бұрын кірген. 2014 жылы мамырда Polymetal Шығыс Қазақстандағы Қызыл алтын кен орнын $618 млн-ға сатып алды. 2019 жылы сәуірде компания шетелдік эмитенттер ішінде бірінші болып АХҚО биржасы — Astana International Exchange (AIX) — алаңына шықты.

Басқару мәнері

Несис корпоративтік сәнге қарсы екенін жасырмайды. Оның «Ведомостиге» берген бір сұхбаты: «Тимбилдинг пен брейнстормингтен бас тарту уақытты қатты үнемдейді» деген тақырыппен шықты. Онжылдықтарға жоспар құратын компания күнделікті пайдаға сүйеніп өмір сүре алмайды деп санайды. Оның пікірінше, бағдарламаға емес, тосын жағдайда тың шешім таба алатын адамдарға ақша салу керек. Шешімді үлкен жиналыстан гөрі шағын топтар жақсы қабылдайды дейді.

Сүйікті ойыны — го. Несис бизнестегі ұстанымын шахматпен емес, дәл осы ойынмен салыстырған: го-да қарсыласты құртудан гөрі аумақ алып, стратегия құру маңызды.

Санкция және Астанаға көшу (2022–2024)

Украинадағы соғыс басталған соң Лондонда ресейлік активтері бар бизнес жүргізу мүмкін болмай қалды, ал 2023 жылы компанияның Ресейдегі активтері АҚШ санкциясына ілікті. Несис түбегейлі жолды таңдады. 2023 жылы мамырда Polymetal Джерсиден Астанаға көшетінін жариялап, сол жылдың тамызында АХҚО-да қайта тіркелді. Лондон биржасы артта қалды, негізгі алаң AIX болды.

Келесі қадам — Ресейдегі бизнесті сату. Ол бүкіл өндірістің шамамен 70%-ын құрайтын. 2024 жылы ақпанда Polymetal оны Сергей Янчуковтың «Мангазея» тобына $3,69 млрд-ға сатуға келісті, оның $2,21 млрд-ы таза қарыз еді. Несис мәмілені табысты деп көрсетпеді. «Бұл жақсы мәміле, бірақ тамаша емес», — деді ол және активтер әділ бағамен кетпей жатқанын мойындады. Басқа жол көрмеді: оның сөзінше, қол қусырып күтіп отыруға болмайтын еді. Мәміле 2024 жылы 11 наурызда жабылды.

Сонымен қатар акционерлер ауысты. 2024 жылы қаңтарда ICT тобы өзінің 23,9% үлесін Оман бастаған консорциумға сатты. 2024 жылы маусымда Polymetal International атауы Solidcore Resources болып өзгерді. 2024 жылы наурызда Несистің өзі Украина ҰҚҚК санкциялық тізіміне енгізілді.

Solidcore Resources: Қазақстанға бәс (2024 — бүгінге дейін)

Сатылымнан кейін Несистің қолында қалған компания Қазақстандағы екі кеніште — Варвара мен Қызылда жұмыс істейді. 2024 жылы ол 490 мың унция алтын өндірді. Жоспар үлкен: 2029 жылға қарай өндірісті алтын баламасында 1 млн унцияға дейін екі есе арттырып, $1 млрд-тан астам қаржы салу. Басты құрылыс — Павлодардағы Ertis автоклав хабы. Ол компанияны Ресейдегі қайта өңдеуге тәуелділіктен құтқаруға тиіс. Портфельде сондай-ақ шамамен $250 млн тұратын Сырымбет қалайы жобасы және Солтүстік Қазақстандағы Тохтар алтын жобасы бар.

2024 жылдан бері Несис Қазақстан Президенті жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің мүшесі. Даму үшін қаржыны Таяу Шығыстан іздейді: 2025 жылдың көктемінде компания Парсы шығанағы елдерінде биржалық облигациялар, соның ішінде исламдық сукук шығаруды байыппен қарастырып жатқанын айтты.

Компания туралы толығырақ — Solidcore Resources досьесінде.

Эйфориясыз алтын

Алтын бағасы рекорд жаңартып жатқанда Несис әдейі сабырлы сөйлейді. «Жеке өзім үш жыл ішінде бағаның едәуір төмендеуін күтемін», — деді ол 2026 жылы ақпанда Forbes Kazakhstan-ға. Компания 2026 жылғы бюджетін унциясы $4 мың бағамен, ал кен орындарының ұзақ мерзімді жоспарын $3 мың бағамен құрды. Сол сұхбатта ол Оман мен Орталық Азиядан актив сатып алып, алғашқы мәмілені 2026 жылдың соңына дейін жабу жоспарын, ал Бақыршықта (Қызыл) карьерден жерасты өндірісіне көшуді айтты.

Жеке өмірі

Несис үйленген, ұлы мен қызы бар. Жұмыс пен үйді нақты бөледі: өз сөзінше, смартфонсыз жүреді, ал демалыс күндерін түгел отбасымен өткізеді.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Оман инвестициялық басқармасы Maaden International Investment қоры арқылы Solidcore-дың 31,7%-ына иелік етеді. 2026 жылы маусымда компанияның директорлар кеңесін басқарманың президенті Абдулсалам әл-Муршиди басқарды, Несис бұл тағайындауды ашық құптады. Компания өз акцияларын кері сатып алуға $1,2 млрд-қа дейін жұмсап жатыр.

2026 жылы қазанда Solidcore Астанада Muscat Tower штаб-пәтерін салатынын жариялады, инвестицияның 85%-ын Оман қоры береді. Несис жобаны Қазақстанды компанияның орталығы ретінде көретін ұзақ мерзімді көзқарастың көрінісі деп атады — Solidcore штабы туралы жаңалық. Ғимарат 2029 жылға қарай салынып бітуге тиіс. Компания өндірісті екі есе арттырамыз деп уәде еткен мерзім де — осы.

Дереккөздер: Коммерсантъ — Виталий Несистің жеке ісі, MINEX Kazakhstan — Виталий Несистің өмірбаяны, Ведомости — Polymetal басшысының сұхбаты, Wikipedia — Solidcore Resources, Interfax — Polymetal-дың АХҚО-да қайта тіркелуі, Mining.com — Polymetal-дың ресейлік активтерін сатуы, Interfax — мәміленің жабылуы, AGBI — Solidcore жоспарлары және Шығанақ елдеріндегі облигациялар, Forbes Kazakhstan — Solidcore бас директорының сұхбаты, Forbes Kazakhstan — директорлар кеңесінің жаңа төрағасы, OpenSanctions — Украина ҰҚҚК санкциясы