Қуаныш Бейсек

Қуаныш Бейсек «Ирина Кайратовнаның» сатиралық клиптерінен бастады. Қазір ол Қазақстан тарихындағы ең қымбат киноны түсіріп отыр. Оның «Дәстүр» хорроры прокатта «Аквамен» фильмін басып озып, 2 млрд теңге жинады. Келесі фильмі — «7 қарақшы» истерні 720 млн теңгеге түсті, оған мемлекет бір тиын да бөлген жоқ. Енді басты сұрақ — бюджет ақтала ма.

Алғашқы жылдар: фото, теледидар және КВН

Киноға дейін Бейсек өзін-өзі оқытқан жігіттің жолынан өтті. Мектепте оқып жүргенде-ақ лезде басылатын фотодан ақша тапты: іс-шараларда суретке түсіріп, сол жерде сатты. Кейін математика мамандығына түсті, бірақ үшінші курстан кейін оқуды тастады — шығармашылық басым болды.

Одан кейін теледидарда үй шаруасындағы әйелдерге арналған бағдарламалар жасады, КВН ойындарын түсірді. Сонымен қатар өз продакшеніне керектің бәрін меңгерді: дизайн, фотография, монтаж, бейнетүсірілім. Ерте жарияланымдарда тегі толық жазылады — Бейсеков.

«Ирина Кайратовна» (2017–2022)

2017 жылы Бейсек Илья Гуменный, Азамат Маркленов, Алдияр Жапарханов және Жаслан Оңғаровпен бірге «Ирина Кайратовнаны» бастады. Жоба күлкілі YouTube-шоудан сыбайлас жемқорлық, билік және тұрмыстық зорлық туралы өткір әндер айтатын музыкалық топқа айналды. Бейсек идея мен өндіріске жауап берді, клиптердің бас режиссері болды.

Пандемия кезінде топ биліктің әрекетін келемеждеген сатиралық клип шығарды. Осындай роликтер «Ирина Кайратовнаны» интернеттегі ең танымал қазақстандық жобалардың біріне айналдырды. 2020 жылы команда Forbes Kazakhstan-ның «30 жасқа дейінгі 30» рейтингіне «Медиа және PR» санатында енді. 2021 жылдың көктемінде жігіттерден Юрий Дудь сұхбат алды.

2021 жылы Бейсек киноға келді. 2022 жылдың желтоқсанында ол жобадан кететінін Instagram-да хабарлады. Себебін былай түсіндірді: қазақ тарихы мен этнографиясын қарапайым тілмен айтқысы келеді, сондықтан Yelimai білім беру жобасымен айналысады. Топ туралы оның жүрегінде «әрдайым ерекше орын алады» деп жазды.

«Дәстүр»: Голливудты басып озған хоррор (2023–2024)

Бейсектің екінші толықметражды фильмі қазақстандық прокатқа 2023 жылғы 28 желтоқсанда шықты. «Дәстүр» — әлеуметтік астары бар мистикалық хоррор. Түлек қыз Дианаға бай кәсіпкердің ұлы зорлық көрсетеді. Жергілікті шенеуніктер отбасыға қысым жасайды, «ұят болмасын» деп қызды зорлаушыға ұзатады. Үйлену тойында Диана өз-өзіне қол жұмсамақ болады. Содан кейін күйеу жақтың ранчосында түсініксіз оқиғалар басталады: екі басты бұзау туады, мал қырылады, бәрін шыбын басады.

Фильм бірінші аптада 1 млрд теңге жинады. Алғашқы күндері Қазақстанда «Аквамен және жоғалған патшалық» пен Майкл Маннның «Феррарисін» басып озды. Титрда авторлар табыстың бір бөлігін әйелдер құқығын қорғайтын ұйымдар мен дағдарыс орталықтарына беретінін айтты. Прокат қорытындысы — 2 млрд теңге. «Дәстүр» 2024 жылғы ең көп ақша тапқан қазақстандық фильм атанды. Нарық көшбасшысы алғаш рет комедия емес, хоррор болды.

Премьерасы Словениядағы Grossmann фантастикалық кино фестивалінде өтті. Кейін фильм Орталық Азияда, 2024 жылдың шілдесінде Ресей кинотеатрларында көрсетілді, одан соң шетелдік фестивальдерді аралады. Продюсерлердің бірі Tolqyn Film Fund қоры болды — бұл оның алғашқы табысты жобасы еді.

«Қазақфильмнің» кеңесшісі (2024)

Бейсек Президент жанындағы Жастар саясаты жөніндегі кеңеске енді. 2024 жылғы 14 ақпанда «Қазақфильм» президенті Азамат Сатыбалдының кеңесшісі болып тағайындалды. Міндеті — студияның шығармашылық дамуын қадағалау. Тағайындау хейт толқынын тудырды, Бейсек студияға неге барғанын ашық түсіндірді.

Оның айтуынша, бұл қызметте ол 85 мың теңге — ең төменгі жалақы алды, келісімшарт жарты жылға жасалды. Мақсаттарын былай атады:

• бюрократия мен жемқорлықты жою: «Ашықтық болсын, жемқорлық болмасын деймін»;
• студия техникасын жалға беруді цифрлық жүйеге көшіру;
• коммерциялық ақша іздеу — оның сөзінше, «Қазақфильм» мемлекеттен субсидия алмайды, студия шығынмен жұмыс істейді.

Өз бизнесін тастаған жоқ: Алдияр Жапархановпен бірге коммерциялық кино түсіретін продакшені бар, 2024 жылға алты фильм жоспарланған. Бірақ кеңесші болып жүргенде кино қаржыландыру жөніндегі мемлекеттік конкурстарға қатыспайтынын айтты.

Нарыққа көзқарасы

2025 жылдың қаңтарында Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбатында Бейсек жергілікті прокаттың шегін есептеді. Оның бағасынша, нарық сыйымдылығын «Аватар: Су жолы» көрсетті — шамамен 3 млрд теңге. Келесі қазақстандық хит 3,5 млрд жинауы әбден мүмкін. Басты мәселені инфрақұрылымнан көреді: елде 448 кинозал бар, ал 2 мыңға жуық болуы мүмкін еді. Көрермен өз киносына сенеді, бірақ бір-біріне ұқсас комедиялардан шаршады дейді. Оған сапалы жанрлық кино керек.

«7 қарақшы»: елдегі ең қымбат фильм (2026)

Бейсек өз теориясын өз фильмінде тексеріп жатыр. «7 қарақшы» — истерн, яғни жергілікті материалдағы вестерн. Оқиға балама 1978 жылы өтеді. Әрқайсысының өз қылмыстық қабілеті бар жеті қазақ қылмыскері құпия операцияға бірігеді. Мақсаты — Семей полигонындағы ядролық сынақты тоқтату. Сюжет бойынша операцияға Қазақ КСР Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы Дінмұхамед Қонаев рұқсат берген.

Басты рөлдерде — Еркебұлан Дайыров, Азат Жұмаділ, Әшім Ахметов, Шұғыла Ешен, Ерболат Әлқожа және Кеңжебек Башаров. Германиядан Джейсон Борн туралы фильмдерден таныс Винценц Кифер шақырылды. Бюджеті — 720 млн теңге, түгел жеке ақша: фильмді Dasco Capital басқаратын Tolqyn Film Fund қаржыландырды. Қор басшысы Ернар Құрмашев бұл таңдауды мықты түпнұсқа сценариймен, сирек жанрмен және Бейсектің авторлық стилімен түсіндірді.

Фильм 2026 жылғы 24 қыркүйекте шықты. Бірінші демалыста 275,9 млн теңге, екіншісінде 156,6 млн, барлығы 432,5 млн теңге жинады. Бюджетті екі демалыста ақтау мүмкін болмады, авторлар халықаралық прокатқа үміт артып отыр.

Жеке өмірі

2023 жылдың сәуірінде Бейсек актриса Ғазизе-Таңшолпан Тлеубайға үйленді. 2026 жылдың маусымында ол әлеуметтік желіде Тараздағы қыз ұзатудан кадрлар көрсетті, БАҚ режиссердің екінші некесі туралы жазды. Желі қолданушылары қалыңдықты блогер Ажар деп атады, Бейсектің өзі есімін нақтыламады.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

«7 қарақшы» қазақстандық прокатта жүр, бірақ әзірге шығынын ақтаудан алыс. 8 қазаннан бастап оның жаңа бәсекелесі шығады — «Мұғалім» фильмі. Бейсек үшін бұл басты бәсті тексеру: мемлекет қолдауынсыз түсірілген қымбат жанрлық кино Қазақстанда оның хорроры сияқты табыс таба ала ма.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — нарық пен «Дәстүр» табысы туралы сұхбат, Forbes Kazakhstan — «Қазақфильмге» тағайындалуы, Forbes Kazakhstan — «7 қарақшы» фильмі туралы, Tengrinews — «Қазақфильмдегі» жалақысы мен жоспарлары, Eurasianet — «Дәстүрдің» рекордтық бастауы, Asian Movie Pulse — «Дәстүр» рецензиясы мен фестивальдері, «Новая газета Европа» — «Дәстүр» Ресей прокатында, Azattyq Ruhy — «Ирина Кайратовнадан» кетуі, 24СМИ — өмірбаяны, Kursiv — «7 қарақшы» табысы