Майк Уирт

Майк Уирт — әлемдегі ең ірі мұнай компанияларының бірі Chevron-ның директорлар кеңесінің төрағасы әрі CEO-сы. Қазақстан үшін ол — Теңіздің тағдыры көп жағдайда қолында тұрған адам: Chevron «Теңізшевройлдың» жартысына иелік етеді, ал кен орны бойынша келісімшарт 2033 жылы бітеді. Уирт — топ-менеджмент үшін сирек жағдай: бір компанияда 40 жылдан астам істеп, инженер-жобалаушыдан бірінші басшыға дейін көтерілді.

Шығу тегі және білімі

Майкл Уирт 1960 жылы 15 қазанда туған. Боулдердегі Колорадо университетінде оқып, 1982 жылы химиялық технология бойынша бакалавр дәрежесін алды. Студент кезінде америкалық футбол мен баскетбол ойнаған.

Инженерден трейдерге дейін (1982–2006)

Уирт Chevron-ға университеттен кейін бірден, 1982 жылы инженер-жобалаушы болып келді. Кейінгі жылдары жобалау, құрылыс және пайдалану салаларында істеді. Яғни мұнай бизнесін қондырғы мен алаң деңгейінен біледі. 2001 жылы Азия, Африка және Таяу Шығыс өңіріндегі маркетинг бойынша президент болды. 2003–2006 жылдары компанияның жаһандық жеткізілім және трейдинг бағытын басқарды.

Өңдеу және химия (2006–2017)

Уирт шамамен он жыл өңдеу және химия (downstream) бойынша атқарушы вице-президент болды, кейін оған midstream — тасымал мен сақтау — бағыты да қосылды. Мұнай арзан жылдары мұнай алпауыттарының балансын дәл осы өңдеу құтқарды. Бұл оны жоғары лауазымға лайық үміткерге айналдырды. Уирт сондай-ақ Caltex Australia мен GS Caltex директорлар кеңестерінде болды.

2017 жылы ақпанда ол Chevron директорлар кеңесі төрағасының орынбасары болды. Сол жылдың жазында The Wall Street Journal оны CEO Джон Уотсонның орнына келетін басты үміткер деп атады.

Chevron CEO-сы (2018 жылдан бері)

2018 жылы Уирт Уотсонды алмастырып, директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды. Оның бағыты — шығынға қатаң тәртіп пен акционерлерге төлем. Мұнай мен газ бизнестің өзегі болып қала береді, бірақ компания төмен көміртекті бағыттарға да қаржы салады: сутек, жаңартылатын және авиациялық отын, көміртекті ұстау, ал соңғы кезде — литий өндіру.

2023 жылы шілдеде Chevron-ның тәуелсіз директорлары Уирт үшін міндетті зейнет жасын алып тастады, ал ол жақында 63-ке толатын еді. «Майк керемет жұмыс атқарды», — деп түсіндірді сонда жетекші тәуелсіз директор Ванда Остин.

Hess үшін тартыс (2023–2025)

Уирттің басты мәмілесі — Hess компаниясын $53 млрд-қа сатып алу. Hess-тің құндылығы Гайана жағалауындағы Stabroek блогындағы үлесінде еді. Бұл — онжылдықтағы ең бай мұнай ашылымдарының бірі. Блок операторы ExxonMobil Hess үлесіне басым құқығы бар екенін мәлімдеді, сөйтіп мәміле бір жылдан астам созылды. Chevron арбитражда жеңіп, 2025 жылы 18 шілдеде мәмілені жапты да, Stabroek-тің 30%-ын алды. «Бұл бірігу біздің өсу әлеуетімізді келесі онжылдыққа дейін кеңейтіп, ұзартады», — деді Уирт. Bloomberg бұл жеңісті оның мансабындағы шешуші сәт деп атады.

Хьюстонға көшу

Уирттің тағы бір шешімі — Калифорниядан кету. 2024 жылы Chevron штаб-пәтерін Хьюстонға көшіретінін жариялады, CEO-ның өзі де Техасқа көшті. 2025 жылы Fortune оны бизнестегі ең ықпалды жүз адамның қатарына қосты (90-орын). Ол кезде Chevron капитализация мен пайда бойынша мұнай мейджорлары арасында ExxonMobil-ден кейін екінші орында тұрды.

Қазақстанмен байланысы

Қазақстан — Chevron үшін басты өңірлердің бірі. Компанияға Қазақстан мұнайының үштен біріне жуығын өндіретін «Теңізшевройлдың» 50%-ы, сондай-ақ Қарашығанақтағы үлес тиесілі. 2025 жылы 24 қаңтарда Теңізде Болашақ кеңейту жобасы бойынша алғашқы мұнай алынды. Салалық JPT журналы бұл жаңғыртуды $47 млрд-қа бағалаған. Жоба тәулігіне 260 мың баррель мұнай баламасын қосады.

2025 жылы 22 қыркүйекте Уиртті Қазақстан Президенті қабылдады. Informburo дерегінше, Chevron тәуелсіздік алғаннан бері елге шамамен $55 млрд салған. Теңізді кеңейту, Қарашығанақ газы және Орта дәліз арқылы экспорт бағыттары талқыланды. Қазір Теңіз келісімшартын ұзарту жөнінде келіссөз жүріп жатыр: Қазақстан ұзарту үшін $10 млрд пен 35% сұрап отыр. Компания туралы толығырақ — Chevron досьесінде.

Ақша

Уирттің байлығы туралы ашық рейтинг жоқ, есесіне оның сыйақысы Chevron-ның SEC-ке берген есептерінде жарияланады. 2023 жылы ол $26,5 млн алды. Бұл алдыңғы жылдан 12%-ға көп, өсім негізінен зейнетақы бөлігіне байланысты (Bloomberg). 2024 жылы — $32,7 млн, өсім 23,4% (Reuters).

Жеке өмірі

Уирт үйленген, төрт ересек баласы бар. Ол Америка мұнай институтының (API) және АҚШ Ұлттық футбол қорының директорлар кеңесінде отыр. Оның күн тәртібін жиі айтады: өз сөзінше, кешкі 22:00-де ұйықтап, таңғы 3:45-те тұрады да, бір жарым сағат спортзалда болады.

Chevron төңірегіндегі даулар

Уирт тұсында Chevron-ды бірнеше рет гринвошингке, яғни климат үшін жасап жатқан әрекетін асыра көрсетуге айыптады. Уирттің өзі акционерлер табысын баламалы энергетикаға ауқымды инвестициядан жоғары қоятынын ашық айтады.

Қазір (2026 жылғы қазан)

2026 жылы 5 қазанда Уирт жоғары басшылықтағы ауыс-түйісті жариялады. Қаржы директоры Эймир Боннер 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мұнай-газ бизнесін, соның ішінде Теңіз активін басқарады, ал оның орнына Джефф Густавсон келеді — Chevron-дағы ауыс-түйіс туралы толығырақ. Уирттің сөзінше, төрт менеджерде операциялық тәжірибе, стратегиялық көзқарас және бүкіл бизнесте нәтиже бере алатын қабілет бар. Теңіз келіссөздері аясында Chevron-ның 2033 жылдан кейін Қазақстанда қандай шартпен қалатынын осы команда шешеді.

Дереккөздер: Wikipedia — Mike Wirth, Milken Institute — Майк Уирттің өмірбаяны, Oil and Gas 360 — Уирт Уотсонның мұрагері ретінде, LNG Prime — CEO үшін зейнет жасының алынып тасталуы, World Oil — Hess мәмілесінің жабылуы, Bloomberg — Exxon-ды жеңу, Fortune — бизнестегі ең ықпалды 100 адам, JPT — Теңіздегі БКЖ-ның алғашқы мұнайы, Informburo — Қазақстан Президентімен кездесу, BNN Bloomberg — 2023 жылғы сыйақы, Reuters / Yahoo Finance — 2024 жылғы сыйақы