Кристиан Хорнер

Кристиан Хорнер жиырма жыл бойы Red Bull Racing-тің бет-бейнесі болды. Ол «Формула-1»-ге 31 жасында пелотондағы ең жас команда басшысы ретінде келіп, сегіз жеке және алты командалық титулмен, 124 жеңіспен және паддоктың ең қатал саясаткерлерінің бірі деген беделмен кетті. Оның мансабы қалай жүрсе, солай шулы аяқталды: ішкі тергеу, команда ішіндегі соғыс, маусым ортасында жұмыстан шығарылу және спорт тарихындағы ең ірілердің бірі деп аталатын өтемақы. Енді ол естеліктер жазып, қайтар жол іздеуде. Ретімен анықтаймыз.

Шығу тегі: Лимингтон-Спа

Кристиан Эдвард Джонстон Хорнер 1973 жылғы 16 қарашада Уорикшир графтығындағы ағылшынның Лимингтон-Спа қаласында дүниеге келді. Оның екі ағасы бар — Джейми және Гай. Жергілікті Arnold Lodge мектебінде, содан кейін Warwick School-да оқыды. Әкесі, әрі қарай түсінікті болатындай, оның мансабында шешуші рөл атқарды: ұлы пилоттан команда иесіне айналуды шешкенде, оған ақшамен дәл сол көмектесті.

Хорнер бала кезінен жарыстарға қызығып, көптеген британдық балалар сияқты «Формула-1»-ді армандады — бірақ пилот рөлінде.

Пилот: жақсы, бірақ жеткіліксіз

1991 жылы Хорнер Формула-Рено стипендиясын жеңіп алды. 1992 жылы ол Manor Motorsport құрамында британдық Формула-Реноде өнер көрсетіп, жарыстарда жеңіп, маусымның ең жақсы жаңадан келгені атанды. Одан әрі — британдық Формула-3: 1993 жылы ол P1 Motorsport командасымен бес жеңіске жетіп, B сыныбында екінші орын алды. 1994–1995 жылдары Fortec пен ADR құрамында, 1996 жылы — TOM’S құрамында өнер көрсетіп, қатар британдық Формула-2-ге қатысты.

Пилоттық мансабының шыңы халықаралық Формула-3000 болды — Ф1 алдындағы соңғы саты. 1997 жылы Хорнер бір ұпай жинап (Джерси кезеңінде алтыншы орын), 21-ші болды, 1998 жылы — ұпайсыз 33-ші. Жағдайды байыппен бағалап, 25 жасында ол пилот мансабын аяқтады. Оның жағдайындағы көпшілік жылдар бойы кейінге қалдыратын шешімді Хорнер тез қабылдады — және, белгілі болғандай, дұрыс қабылдады.

Arden: қарыз ақшаға құрылған команда

1997 жылы-ақ Хорнер әкесімен бірге жеке команда — Arden International-ды құрды. Ақша аз болды, бастапқы капиталды қарыздардан, соның ішінде әкесінен алған несиеден жинады. Басында Хорнер бір мезгілде әрі иесі, әрі пилот болды, ал 1998 жылдан кейін басқаруға шоғырланды.

Arden тез арада Формула-3000-дағы ең күшті командалардың біріне айналды:

• 2000. Итальяндық Ф3000-де — Уоррен Хьюзбен үш жеңіс және чемпионатта екінші орын.
• 2002. Халықаралық Ф3000-де командалық титул.
• 2003. Бьёрн Вирдхайм жеке чемпионатты 35 ұпай алшақтықпен жеңеді, команда командалық титулды қайталайды.
• 2004. Витантонио Льюцци он кезеңнің сегізін жеңеді, Arden екі титулды да алады.

Басты кіші сериядағы қатарынан үш командалық титул Хорнерді көрнекті тұлғаға айналдырды. Бұл дәл сол кезде Jaguar командасын сатып алған Red Bull-дың оған назар аударуына жетті.

2005: Ф1-дегі ең жас бастық

2005 жылғы қаңтарда Хорнер Red Bull Racing басшысы болып тағайындалды. Оған 31 жас болатын — сол кезде ол «Формула-1» командасының ең жас басшысы еді. Команда енді ғана иесін ауыстырған: Ford Jaguar-ды инвестициялар бойынша міндеттемелермен символдық $1-ға Дитрих Матешицке сатты.

Алғашқы айлардағы Хорнердің басты қадамы — Эдриан Ньюиді шақыру. 2005 жылғы қарашада көліктері Williams пен McLaren-мен титулдарды жеңіп үлгерген конструктор Red Bull-ға ауысты. «Хорнер — Ньюи» байланысы 20 жылға жуық сақталып, команданың тағдырын анықтады. 2009 жылы негізгі құрамға Toro Rosso-дан Себастьян Феттель келді, және сол маусымда команда алғашқы жеңісіне жетті — Қытай Гран-приінде.

2010–2013: Феттель дәуірі

Одан әрі Red Bull-ды алпауытқа айналдырған қатарынан төрт маусым болды:

• 2010. Алғашқы Конструкторлар кубогы — соңына бір жарыс қалғанда. Феттель ең жас әлем чемпионы атанады.
• 2011. Екінші кубок — мәреге үш жарыс қалғанда. Феттель — ең жас екі дүркін чемпион.
• 2012. Үшінші кубок, Феттель — ең жас үш дүркін чемпион.
• 2013. Қатарынан төртінші кубок және Феттельдің төртінші титулы.

2010 жылғы маусым Хорнер үшін басшы ретінде сынақ болды. Команданың екі пилоты — Феттель мен Марк Уэббер титул үшін бір-бірімен күресті, және Red Bull принципті түрде «бірінші нөмірді» тағайындамады. Уэббер төрт жарысты, Феттель — бесеуін жеңді, команда 15 поул алды. Шешуші сәт Әбу-Дабиде болды: Феттель финалдық жарысты жеңіп, маусымда алғаш рет жеке есепті дәл маңызды болған кезде бастады.

Ішкі бәсеке дәуірдің басты жанжалына да айналды. 2013 жылы Малайзияда команда «Multi-21» бұйрығын берді — позицияларды ұстау, Уэббер алда. Феттель бұйрықты елемей, мәреге 13 айналым қалғанда серіктесін басып озды. Хорнерге оның чемпионы командаға ашық бағынбаған жағдайды жария түрде реттеуге тура келді. Гараж ішіндегі қатынастар қалпына келмеді, ал Уэббер маусым қорытындысы бойынша «Формула-1»-ден кетті.

2013 жылы Хорнер «автоспорт алдындағы сіңірген еңбегі үшін» Британ империясы орденін (OBE) алды.

2014–2020: Mercedes жылдары және қозғалтқыш соғыстары

2014 жылы гибридтік қозғалтқыштардың келуімен Red Bull артықшылығын жоғалтты: Mercedes үстемдік етті, ал Renault жеткізушісімен қатынастар біртіндеп бұзылды. 2016-дан 2018 жылға дейін команда TAG Heuer брендімен Renault қозғалтқыштарын пайдаланды. 2019 жылы Хорнер мен Хельмут Марко команданы Honda-ға көшірді. Бұл кезеңде командада Даниэль Риккардо және 2016 жылы Red Bull құрамында алғашқы жарысын жеңген Макс Ферстаппен өсті.

2021–2024: Ферстаппен дәуірі

2021 жылы Ферстаппен Әбу-Дабидегі драмалық финалда алғашқы титулын жеңді. Маусым Red Bull мен Mercedes басшылары арасындағы жария «жүйке соғысымен» қатар жүрді. 2022 жылғы жаңа регламентпен команда қайтадан үстемдік ете бастады:

• 2022. Конструкторлар кубогы және Ферстаппеннің екінші титулы.
• 2023. 22 жарыста 21 жеңіс — рекорд. Команда тарихында алғаш рет оның пилоттары чемпионатта алғашқы екі орынды алды (Ферстаппен және Серхио Перес).
• 2024. Ферстаппеннің төртінші титулы, дегенмен команда Конструкторлар кубогында үшінші орынға түсті.

2024 жылы Хорнер Британ империясы командорының орденін (CBE) алды. Оның Red Bull-дағы жұмысының қорытындысы — 21 маусымда алты Конструкторлар кубогы (2010–2013, 2022, 2023), сегіз жеке титул (Феттель — 2010–2013, Ферстаппен — 2021–2024), 124 жеңіс, 107 поул және 287 подиум.

Басқару стилі

Хорнер ешқашан инженер болған жоқ — ол менеджер және келіссөз жүргізуші. Оның Red Bull-дағы басты жетістіктері адамдармен және саясатпен байланысты: 20 жылға жуық ол Эдриан Ньюиді ұстап тұрды, ал паддокта регламент, қозғалтқыштар және бюджеттер туралы даулардың ең белсенді қатысушыларының бірі болды. Хельмут Марко екеуі пилоттар негізгі команда мен Toro Rosso (кейін Racing Bulls) арасында футбол клубының қатаңдығымен ауысатын жүйені басқарды: 2016 жылы Ферстаппен маусым барысында Квятты ауыстырды, 2019 жылы Албон Гаслиді алмастырды, 2025 жылы Цунода — Лоусонды. Бұл жүйе командаға Феттель мен Ферстаппенді берді, бірақ екінші пилоттың созылмалы проблемасын шешпеді.

2021 жылғы маусым — оның Mercedes басшысы Тото Вольфпен жария тартысының шыңы. Пилоттардың соқтығысулары, наразылықтар, эфирдегі өткір сөз алмасу — мұның бәрі екі басшыны Ферстаппен мен Хэмилтон сияқты маусымның басты кейіпкерлеріне айналдырды.

2022: бюджет лимиті

Хорнердің басқарушы ретіндегі беделіне алғашқы салмақты соққы шығындар шегімен байланысты оқиға болды. 2022 жылғы қазанда FIA Red Bull 2021 жылғы лимиттен — Ферстаппеннің алғашқы титулы болған сол маусымда — 5%-дан аз асып кеткенін анықтады. Команда $7 млн айыппұлға және аэродинамикалық сынақтар уақытын 10%-ға қысқартуға келісті. Спорттық тұрғыдан команда жазаны шығынсыз бастан кешірді: 2023 жыл оның тарихындағы ең үстем жыл болды.

2024: тергеу

2024 жылғы 5 ақпанда Red Bull Хорнердің қызметкер әйелге қатысты орынсыз мінез-құлық туралы айыптарға байланысты ішкі тергеуде екенін растады. Тергеуді сыртқы заңгер жүргізді. 28 ақпанда Хорнер кінәсіз деп танылып, лауазымдарын сақтап қалды. Айыптардың мәні ресми түрде ашылмады, есеп құпия болып қалды.

Келесі күні-ақ, 29 ақпанда, «Формула-1» журналистеріне болжамды дәлелдерге сілтемесі бар жасырын хат келді. Оқиға жария болып, ішкі қақтығысқа ұласты: Хорнер мен Ферстаппен лагері, соның ішінде оның әкесі Йос арасындағы шиеленіс бүкіл маусым бойы талқыланды. Одан әрі командадан негізгі адамдар кете бастады, ал басты шығын Эдриан Ньюи болды — 2025 жылғы наурызда ол Aston Martin-ге ауысты. Википедия деректері бойынша, осы оқиғаға байланысты британдық еңбек сотындағы талқылау баспасөзде жариялауға шектеулермен 2026 жылғы қаңтарға тағайындалған.

2025: жұмыстан шығарылу

2025 жылғы маусым Red Bull үшін нашар басталды: McLaren алға кетті, Лиам Лоусон екі жарыстан кейін негізгі құрамнан алынып, оның орнына Юки Цунода келді. 2025 жылғы 9 шілдеде, Ұлыбритания Гран-приінен кейін, Хорнер команда басшысы және CEO лауазымдарынан босатылды. Себептер арасында нәтижелердің құлдырауы, команда ішіндегі қақтығыстар, негізгі қызметкерлердің кетуі және 2024 жылғы жанжалдың көлеңкесі аталды; фонында Ферстаппен келісімшартындағы мерзімінен бұрын кету тармағын пайдалануы мүмкін деген әңгімелер жүрді. Жаңа басшы бұған дейін Racing Bulls-ты басқарған Лоран Мекис болды. Формалды түрде Хорнер компаниядан 2025 жылғы 22 қыркүйекте кетті.

Ақша

Хорнер байлығының сенімді бағасы жоқ, ал оның Red Bull-дағы жалақысы ресми түрде ашылмады, сондықтан досьеде бұл өрістерді бос қалдырамыз. Кеңінен талқыланған жалғыз ірі сан — жұмыстан шығару кезіндегі өтемақы. Википедия деректері бойынша, 2025 жылғы қыркүйекте £80 млн сомасы аталды, ал BBC £52 млн туралы жазды. BlackBook Motorsport £52 млн-нан £90 млн-ға дейінгі диапазонды келтірді. Нақты сома ресми түрде расталмады.

Жеке өмірі

1999-дан 2013 жылға дейін Хорнер Беверли Алленмен қарым-қатынаста болды; 2013 жылғы қазанда жұптың қызы дүниеге келді, осыдан кейін көп ұзамай олар ажырасты. 2014 жылғы 11 қарашада Хорнер Spice Girls-тің бұрынғы мүшесі Джери Халлиуэллмен құда түсті. Олар 2015 жылғы 15 мамырда Бедфордшир графтығындағы Уоберн қаласында үйленді. 2017 жылғы қаңтарда жұптың ұлы дүниеге келді. Хорнердің сондай-ақ өгей қызы Блюбелл бар — Джеридің бұрынғы қарым-қатынастан туған қызы. Футболда ол «Ковентри Ситиге» жанкүйер.

Қызықты фактілер

• Ф3000-де ол бір мезгілде пилот та, өз командасының бірлескен иесі де болды.
• Ол 31 жасында Ф1 командасының ең жас басшысы атанды.
• Red Bull-ға алғашқы жеңісті команда Toro Rosso арқылы өсірген пилот — Феттель әкелді. Хорнер тұсындағы соңғысын — сол жолмен келген Ферстаппен.
• 2023 жылы Хорнердің командасы маусымдағы жеңістер үлесі бойынша McLaren-нің 1988 жылғы рекордын жаңартты.

Қазір не (2026)

2026 жылды Хорнер толығымен «Формула-1»-ден тыс өткізді, бірақ үнемі жаңалықтарда болды. Басты тақырып — Alpine. Otro Capital инвестициялық қоры команданың 24%-ына иелік етеді және үлесін сатуға дайын. Хорнер жай ғана жалдамалы басшы ретінде оралғысы келмейтінін және меншіктегі үлесті көздейтінін түсіндірді. 2026 жылғы 10 маусымда Renault Group басшысы Франсуа Провост қазір Хорнермен келіссөздер жоқ екенін мәлімдеп, Renault командаға бақылауды сақтайтынын атап өтті. GPFans-тың 15 тамыздағы деректері бойынша, Renault-да 2026 жылғы қыркүйекте Alpine иелерін ауыстыруға вето құқығының мерзімі бітеді, ал 2023 жылы $200 млн-ға сатып алынған Otro үлесі үшін шамамен $720 млн сұралады. Бұл үлеске де қызығушылық танытқан Mercedes жарыстан шықты.

Басқа қауесеттер де болды. 2026 жылғы шілдеде Хорнердің Aston Martin-дегі ықтимал рөлі туралы жазды. Команда басшысы Эдриан Ньюи — оның бұрынғы конструкторы — бұл туралы ештеңе білмейтінін және қазіргі менеджментке риза екенін айтып жауап берді. Хорнердің өзі Ұлыбритания Гран-приінде тек жеңіске нақты мүмкіндігі бар жобаларды қарастыратынын айтып, қытайлық BYD қатысуымен 12-ші команда идеясын атап өтті.

Оралу болмай тұрып, Хорнер кітаппен айналысты. 2026 жылғы қазанда оның Red Bull-дағы жиырма жыл туралы «Drive» естеліктері шығады, ал қолдау ретінде ол Ұлыбритания бойынша тур өткізуде: Ноттингем, Бат, Глазго, Йорк және Лондон. Форматы, оның айтуынша, — мансап, өрлеулер, құлдыраулар және бәсекелестіктер туралы кеш.

Ал Red Bull онсыз өмір сүріп жатыр: Мекистің командасы 2026 жылы Red Bull Ford меншікті қозғалтқышымен өнер көрсетуде, әзірге жеңіссіз, және Бакудан кейін Конструкторлар кубогында төртінші келеді. Есесіне Әзербайжанда Ферстаппен мен Хаджар маусымда алғаш рет екеуі бірге подиумға көтерілді.

Дереккөздер: Wikipedia — Christian Horner, Wikipedia — Red Bull Racing, Wikipedia — Red Bull Racing: маусымдар бойынша тарих, BlackBook Motorsport — Red Bull Racing 2024 қаржысы, GPFans — Renault Хорнермен келіссөздер туралы, GPFans — Alpine үлесі бойынша дедлайн, Motorsport Week — Aston Martin қауесеттер туралы, Motorsport Week — Хорнердің естеліктері мен туры, Formula1.com — 2026 жылғы Әзербайжан Гран-приі