Коби Брайант

2026 жылғы 5 қазанда Nike Kobe 10 «5AM Flight» кроссовкаларын қайта шығарды — бұл үлгі Коби Брайанттың жаттығуға таңғы беске шығатын әдетінің құрметіне аталған. Сол күні бренд тағы бір ретро-релизді, Kobe AD-ны жариялады. Брайанттың өмірден озғанына алты жылдан асты, ал оның есімі жазылған жұптар әлі де бірнеше секундта сатылып кетеді. НБА-ның бес титулы, бір матчта 81 ұпай, мультфильм үшін «Оскар» және $400 млн-ға айналған $6 млн-дық инвестиция — жұмысқа деген құштарлығын «мамба менталитеті» деп атаған адамның тарихы.

Шыққан тегі: Филадельфия және итальяндық балалық шақ

Коби Бин Брайант 1978 жылғы 23 тамызда Филадельфияда дүниеге келді. Әкесі Джо Брайант НБА-да сегіз маусым ойнаған, анасының есімі — Пэм. Ұлына есімді ата-анасы мейрамхана мәзірінен көрген кобе сиыр етінің құрметіне қойған. Екінші есімі Бин — әкесінің Jellybean деген лақап атынан. Кобидің Шария мен Шайя есімді екі әпкесі болды.

1979 жылы отбасы Сан-Диегоға көшті: әкесін «Филадельфиядан» «Клипперске» айырбастады. Ал Коби алты жасқа толғанда Джо НБА-мен қоштасып, Италияға ойнауға кетті. Брайанттың балалық шағы Риетиде, Реджо-Калабрияда, Пистояда және Реджо-Эмилияда өтті. Ол итальян тілінде еркін сөйледі, кейін испан тілін де үйренді. Отбасы Филадельфияға ол 13 жаста болғанда оралды.

Лоуэр-Мерион мектебі: тура НБА-ға

Ардмордағы Лоуэр-Мерион орта мектебінде Брайант тез арада өңірдің басты жұлдызына айналды. Ол мектепті 2883 ұпаймен аяқтады — бұл Пенсильванияның оңтүстік-шығысындағы кез келген мектеп оқушысынан, соның ішінде Уилт Чемберленнен де көп. Түлек маусымында ол бір ойында орта есеппен 30,8 ұпай, 12 подбор және 6,5 пас жинап, командасын 53 жылдағы алғашқы штат чемпиондығына жеткізді. Naismith пен Gatorade нұсқалары бойынша ол елдің ең үздік мектеп ойыншысы атанды, ал мектеп кейін оның 33-нөмірін айналымнан шығарды.

Брайант колледжге бармады. 1996 жылғы драфтта оны 13-нөмірмен «Шарлотт» таңдады, бірақ бірден орталық ойыншы Владе Дивацқа айырбастап, «Лейкерске» жіберді. Брайант кәмелетке толмағандықтан, алғашқы келісімшартына — үш жылға $3,5 млн — ата-анасы қол қойды. Ол НБА-ға тікелей мектептен келген тарихтағы алғашқы қорғаушы болды.

«Лейкерс» пен Шак: қатарынан үш титул (1996–2002)

1997 жылы 18 жастағы жаңадан келген ойыншы данк сайысында жеңді — тарихтағы ең жас жеңімпаз ретінде. Бір жылдан кейін ол Жұлдыздар матчында ойнап жүрді. Шакил О’Нилмен бірге Брайант «Лейкерсті» лиганың ең мықты командасына айналдырды: 2000, 2001 және 2002 жылдардың титулдары. Тандем алаңда жақсы жұмыс істеді, бірақ одан тыс жерде екі жұлдызға орын тар болды — сол жылдардың басты сюжеті осы еді.

Аяқкиімдік «еркін агенттік» және Nike (2002–2003)

Брайант мансабын adidas-пен бастады, бірақ үшінші титулдан кейін, 23 жасында, келісімшартты бұзды. Ажырасу шарттары бойынша ол бір жыл бойы бәсекелеспен қол қоя алмады және бір брендтің аяқкиімімен қатарынан екі матчтан артық ойнауға құқығы болмады. 2002/03 маусымында ол Reebok, Jordan, Converse, AND1 және Fila кроссовкаларымен шықты — «аяқкиімдік еркін агенттік» ұғымы осылай пайда болды.

2003 жылдың жазында Брайант Nike-пен бес жылдық келісімшартқа қол қойды — баспасөз деректері бойынша, шамамен $40 млн-ға. Серіктестік 18 жылға созылып, 11 атаулы үлгі берді.

Колорадодағы іс (2003)

2003 жылғы шілдеде Брайантқа Колорадо штатындағы Игл қаласындағы қонақүйде жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген айып тағылды. Іс сотқа дейін жетпеді: қылмыстық айыптар алынып тасталды, азаматтық талап сотсыз реттелді. Брайант жария түрде кешірім сұрады, бірақ бәрі келісіммен болғанын алға тартты. Бұл оқиға оның беделіне ұзақ уақыт соққы болды.

«Қара мамба» және 81 ұпай (2004–2008)

2004 жылы О’Нил кеткеннен кейін «Лейкерс» Брайанттың командасына — әрі бір ойыншының командасына айналды. 2005 жылғы 20 желтоқсанда ол үш ширекте «Далласқа» 62 ұпай салып, «Маверикстің» бүкіл командасын жалғыз өзі 62:61 есебімен басып озды. Ал 2006 жылғы 22 қаңтарда «Торонтоға» 81 ұпай салды — бұл Чемберленнің 100 ұпайынан кейінгі НБА тарихындағы екінші нәтиже.

Шамамен сол кезде Black Mamba лақап аты пайда болды. Брайант оны «Биллді өлтір» фильміндегі Ума Турманның кейіпкерінен алды: оның сөзінше, бұл жылан ең жоғары жылдамдықта 99% дәлдікпен шағады. Лақап аттан «мамба менталитеті» — шексіз еңбек философиясы өсіп шықты. Брайант екі рет лиганың ең үздік мергені атанды (2006 және 2007), ал 2008 жылы мансабындағы жалғыз тұрақты маусым MVP жүлдесін алды.

Оны жиі өзімшіл деп атады: ол өте көп лақтырды және 2024 жылы Леброн Джеймс озып кеткенге дейін НБА-дағы ең көп қате лақтырыс рекордын ұстап тұрды. Өзі бұған былай жауап берді: «Мен 9-дан 0 емес, 30-дан 0 соққаным артық — 9-дан 0 дегенің өзіңді өзің жеңдің деген сөз».

Тағы екі титул және құрама (2008–2012)

Шаксыз Брайант басты нәрсені дәлелдеді: ол өзі де жеңе алады. «Лейкерс» 2009 және 2010 жылдардың титулдарын алды, екі рет те Брайант финалдың MVP-і атанды. 2009 жылғы финалда ол орта есеппен 32,4 ұпай жинады.

АҚШ құрамасында ол бірде-бір рет жеңілмеді — 26 матчтың 26-сында жеңіс. Redeem Team құрамында 2008 жылғы Бейжің олимпиадасының алтыны (Испаниямен финалда — 20 ұпай), содан кейін Лондон-2012 алтыны.

Ахилл сіңірі және соңғы матч (2013–2016)

2013 жылғы 12 сәуірде «Голден Стэйтпен» матчта Брайант ахилл сіңірін үзіп алды. Одан әрі жарақаттар тізбегі басталды: 2014 жылы тізедегі сынық, 2015 жылы иықтың айналмалы манжетінің үзілуі. «5AM Flight» түсіне дәл осы ахиллден кейінгі қалпына келу кезеңі шабыт берді: сол айлардағы бейнеде ол бассейнге секіреді.

2015 жылғы 29 қарашада Брайант The Players’ Tribune басылымында Dear Basketball өлеңімен кететінін жариялады: «Жүрегім соққыларға шыдайды. Санам күнделікті тірлікке шыдайды. Бірақ денем қоштасатын уақыт келгенін біледі». 2016 жылғы 13 сәуірде «Ютаға» қарсы соңғы матчын ол 60 ұпаймен аяқтады — қоштасу ойыны үшін рекорд. Сөзін екі сөзбен түйіндеді: «Mamba out».

Мансап сандары

• НБА-ның 5 титулы — 2000, 2001, 2002, 2009, 2010.
• 2 рет финал MVP-і (2009, 2010) және 2008 жылғы маусымның MVP-і.
• 18 Жұлдыздар матчы және жұлдызды демалыстың 4 MVP жүлдесі.
• Тұрақты маусымдарда 33 643 ұпай (орта есеппен 25,0).
• Бір клубта 20 маусым — НБА-да 20 жыл ойнаған алғашқы қорғаушы.
• Олимпиаданың 2 алтыны — 2008 және 2012.
• Бойы — 198 см, салмағы — 96 кг. «Лейкерс» 2017 жылы оның 8 және 24 нөмірлерін бірден айналымнан шығарды — НБА-да мұндай жағдай басқа жоқ.

Кино, бизнес және «Оскар» (2016–2020)

Баскетболдан кейін Брайант әңгімелер жазуға кірісті. Қоштасу өлеңін ол Disney-дің бұрынғы аниматоры Глен Кинмен бірге Dear Basketball қысқаметражды мультфильміне айналдырды. 2018 жылғы 4 наурызда фильм ең үздік анимациялық қысқаметражды фильм ретінде «Оскар» алды. Брайант бұл марапатты алған НБА-ның алғашқы бұрынғы ойыншысы болды және сахнадан: «Біз, баскетболшылар, үндемей доп жүргізуіміз керек деседі. Бірақ одан сәл көбірек істейтінімізге қуаныштымын», — деді.

Ақшаны да байыппен салды. 2014 жылы $6 млн-ға BodyArmor спорт сусындарын өндірушінің шамамен 10%-ын сатып алды, директорлар кеңесінде отырды және жарнамаларды өзі түсірді. 2016 жылы инвестор Джефф Стибелмен бірге $100 млн-дық Bryant Stibel венчурлық қорын іске қосты — тек өз қаражаты, технология, медиа және деректерге бағдар. «Біз Кобиді жарнама жүзі ретінде пайдалану үшін компанияларға ақша салғымыз келмейді», — деп түсіндірді Стибел.

Ақша

Forbes есебінше, Брайант ойын мансабында $680 млн тапты — бұл сол кездегі командалық спорт түрлеріндегі кез келген ойыншыдан көп. Басты инвестициялық жеңіс оның қазасынан кейін келді: 2021 жылы Coca-Cola BodyArmor-ды $5,6 млрд-қа сатып алды, ал Брайанттың мұрагерлері шамамен $400 млн алды. Бұл сегіз жылда салынған соманың шамамен 67 еселенуі.

Жеке өмірі

Ванесса Лейнмен Брайант 1999 жылғы қарашада бейнеклип түсірілімінде танысты, онда ол биші болып жұмыс істеген. Олар 2001 жылғы 18 сәуірде Калифорниядағы Дана-Пойнтта үйленді. Жұптың төрт қызы бар: Наталия (2003), Джианна (2006), Бьянка (2016) және Каприс (2019). 2011 жылы Ванесса ажырасуға арыз берді, бірақ 13 айдан кейін ерлі-зайыптылар татуласты.

Джианна, немесе Gigi, баскетбол ойнады, ал әкесі оның командасын жаттықтырды. НБА-дан кейін Брайант демалыс күндерін қайтадан залда өткізді — тек енді алаң шетінде, Mamba Sports Academy-де.

Калабасастағы апат (2020)

2020 жылғы 26 қаңтарда, таңғы 9-дың шамасында, Брайант, 13 жасар Джианна және тағы жеті адам отырған Sikorsky S-76B тікұшағы Калабасас төбелерінің үстінде тұманда апатқа ұшырады. Олар Коби жаттықтырған балалар командасының Mamba Sports Academy-дегі матчына ұшып бара жатқан. Бортындағы тоғыз адамның бәрі қаза тапты. Сол күні ауа райына байланысты Лос-Анджелес полициясы өз тікұшақтарын тіпті көтермеген. 2021 жылғы ақпанда NTSB апаттың себебі ретінде ұшқыштың бұлт ішінде визуалды ұшуды жалғастыру туралы шешімін атады, соның салдарынан ол бағдарын жоғалтқан.

Кейін Ванесса Брайант қызметкерлер апат орнының суреттерімен бөліскені үшін Лос-Анджелес округінен өтемақы өндіріп алды: 2022 жылғы тамызда алқабилер оған $16 млн тағайындады, қорытынды бітімгершілік келісімі $28,85 млн болды.

Мұрасы және 2020 жылдан кейінгі Nike

2020 жылы Брайант Баскетбол даңқ залына сайланды; пандемияға байланысты салтанатты рәсім 2021 жылы өтті, сөзді Ванесса сөйледі. 2022 жылы Жұлдыздар матчының MVP жүлдесіне оның есімі берілді, ал 2024 жылғы ақпанда «Лейкерс» аренасының жанында оның мүсіні ашылды.

Кроссовкалармен жағдай күрделірек болды. 2021 жылғы 13 сәуірде Брайанттың Nike-пен келісімшартының мерзімі бітті, ал Ванесса өмір бойғы серіктестікке үміттенгенін жария айтты. Бір жылдан кейін тараптар қайта келісті: 2022 жылғы наурызда Nike мен отбасы жаңа келісім жариялады, алғашқы жобалардың бірі Джианнаның құрметіне шыққан Kobe 6 Protro «Mambacita Sweet 16» болды, оларды сатудан түскен барлық қаражат Mamba and Mambacita қорына жіберілді. «Мен әрдайым Кобидің жанкүйерлері оның кроссовкаларын сатып алып, кие алуы үшін тырысамын», — деді Ванесса.

Қызықты деректер

• Брайант — бір клуб екі нөмірін бірден айналымнан шығарған НБА-дағы жалғыз ойыншы.
• Vino лақап атын ол 2012/13 маусымында өзіне алды — жақсы шарап сияқты қартаямын деген мағынада.
• Қоштасу матчындағы 50 лақтырысы — алдыңғы 30 жылда бір ойында ешкім жасамаған көрсеткіш.
• 2007 жылғы наурызда ол қатарынан төрт матчта 50+ ұпай жинады.
• Шегініп барып лақтыратын фирмалық лақтырысын ол Майкл Джорданнан үйренді, ал пост ойынын Хаким Оладжьювоннан үйренді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Kobe желісі Nike баскетбол аяқкиімдерінің ішіндегі ең сұранысқа ие желілердің бірі болып қала береді. Тек 2026 жылғы 5 қазанда бренд Kobe 10 «5AM Flight»-ты шығарып, Purple Stardust түсіндегі Kobe AD-ны жариялады. Protro үлгілері сырттай түпнұсқаларды қайталайды, ал ішінде заманауи амортизация алады. Қаржысы аз отбасылардан шыққан жас спортшыларға көмектесетін Mamba and Mambacita қорын Ванесса Брайант басқарады. Ол сондай-ақ Granity Studios студиясын басқарады және BodyArmor директорлар кеңесінің мүшесі.

Дереккөздер: Wikipedia (en) — Коби Брайанттың өмірбаяны, Wikipedia (en) — Ванесса Брайант, отбасы және округке қарсы талап, Wikipedia (en) — Калабасастағы апат және NTSB қорытындысы, Nice Kicks — adidas-тан кетуі және Nike-пен келісімшарт, CBS News — 2021 жылы Nike-пен келісімшарттың аяқталуы, Sportico — Nike мен Брайант отбасының жаңа келісімі, Dealroom — BodyArmor-ға инвестиция, TechCrunch — Bryant Stibel қоры, The Philadelphia Inquirer — Dear Basketball үшін «Оскар»