Ван Чуаньфудың байлығы: ақшаны қайдан және қалай тапты
Forbes 2026 жылғы 24 қазанда Ван Чуаньфудың байлығын $20,5 млрд деп бағалады, оның дерлік бәрі — BYD-тің 17% акциясы. Ол акцияларын ірі көлемде бір-ақ рет, 2015 жылы сатты, сатып алушылар — өз компаниясының қызметкерлері.
Фото: Wikimedia Commons
Қытайдың BYD автоконцернінің негізін қалаушы Ван Чуаньфудың байлығы — $20,5 млрд. Forbes оны 2026 жылы 24 қазанда осылай бағалады. Bloomberg Billionaires Index $22,3 млрд береді, ал Қытайдың Hurun рейтингі 2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша 150 млрд юань, яғни шамамен $22,3 млрд деп есептеп, оны ел бойынша 21-орынға қойды. Мұның дерлік бәрі — BYD акциялары, сондықтан соңғы бір жылда Ванның байлығы да акциялармен бірге азайды.
Байлығы неден тұрады
Ванға BYD-тің шамамен 1,56 млрд акциясы, яғни компанияның шамамен 17%-ы тиесілі. 2026 жылғы қазанның соңындағы бағамен бұл шамамен $19 млрд. BYD — Қытайдағы ең ірі автоөндіруші: 2025 жылы ол 4,6 млн көлік сатып, 804 млрд юань, шамамен $113 млрд түсім тапты.
Ван өз акцияларын сирек сатады. Ірі сату бір-ақ рет болды — 2015 жылғы маусымда. Екі мәміле арқылы ол компанияның 2,4%-ын BYD қызметкерлері акция сатып алатын бағдарламаларға өткізіп, шамамен 3,56 млрд юань, яғни $570 млн-ға жуық ақша алды. Бірінші мәміледен түскен ақшаны бағдарлама қатысушыларына пайызсыз қарызға берді.
Байлық қалай жиналды
Ван қарыздан бастады: Bloomberg мәліметінше, 1995 жылы немере ағасы Люй Сянъян оған аккумулятор бизнесіне шамамен $400 мың берген. 2002 жылы BYD Гонконг биржасына шықты, бірақ Ван нағыз бай 2008 жылдан кейін атанды: сол жылы Уоррен Баффеттің Berkshire Hathaway компаниясы BYD-тің 10%-ға жуығын сатып алды. 2008 жылы Hurun Ванды 6 млрд юаньға бағалаған, бір жылдан кейін — 35 млрд юаньға, шамамен $5,1 млрд-қа. Ол Қытайдың ең бай адамы атанды. Forbes 2009 жылы $5,8 млрд деп есептеді.
Екінші серпілісті электромобиль бумы әкелді. 2020 жылы Hurun Ванды 51 млрд юаньға бағаласа, 2021 жылы — 142 млрд юаньға. Forbes 2021 жылғы қарашада $23,5 млрд берді. Одан әрі байлығы BYD акцияларына ілесіп отырды: 2022 жылы $17,7 млрд, 2024 жылы $22,8 млрд, 2025 жылғы қарашада $24 млрд.
2026 жыл оны қысқартты. BYD-тің Қытайдағы сатылымы азайып жатыр, ал 23 қазанға қарай компанияның Гонконгтегі акциясы HK$71,6-ға дейін түсті — соңғы бір жылдағы ең жоғары деңгейінен 37% төмен. Hurun бір жылда Ванның байлығынан 30,7 млрд юань алып тастады.
Ерекшелігі: ақшасы негізінен қағаз жүзінде
Ұзақ жыл бойы BYD пайдасын бөлісе қоймады, сондықтан Ванның қолына одан келетін нақты ақша аз болды: 2016–2022 жылдары дивиденд оған $100 млн-ға жетпейтін ақша әкелді. Ірі төлемдер пайда өскенде ғана келді — 2023–2025 жылдары шамамен $600 млн. Енді компания ақшаны қайтадан өзіне қалдырып отыр: 2026 жылы ол акционерлерге пайданың тек 10%-ын берді. Ван BYD-ден жыл сайын қанша алатынын Ван Чуаньфу қанша табады деген мақаладан оқыңыз.
Дереккөздер: Forbes — профилі және нақты уақыттағы байлығы, Bloomberg Billionaires Index — профилі, Sina Finance — Hurun 2026 рейтингі, NBD — Hurun 2009 рейтингі, Gasgoo — Forbes China 2009 рейтингі, Maigoo — Hurun 2020 рейтингі, Huxiu — Hurun 2021 рейтингі, Wikipedia — Forbes-тің 2021 жылғы бағасы, IT之家 — Forbes China 2022 рейтингі, Maigoo — Forbes China 2024 рейтингі, CNPP — Forbes China 2025 рейтингі, BYD — 2025 жылғы үшінші тоқсан есебі, Ванның акциялары, Шэньчжэнь биржасы — 2015 жылғы 17 маусымдағы сату, Шэньчжэнь биржасы — 2015 жылғы 23 маусымдағы сату, Stock Analysis — BYD акциясының бағасы, Stock Analysis — BYD-тің Гонконгтегі акциялары
