Қазақстандағы тонировка 2026: не рұқсат және айыппұл қанша

Қысқасы: Қазақстанда алдыңғы әйнекке және алдыңғы бүйір әйнектерге пленка жапсыруға әлі де болмайды. Олар жарықтың кемінде 70%-ын өткізуі тиіс, мұндай деңгейге тек зауыттық тонировка ғана сай келеді. Артқы әйнектерді толық қарайтуға болады, бірақ көліктің екі бүйір айнасы болуы шарт. Бұзғаны үшін айыппұл — 5 АЕК, 2026 жылы бұл 21 625 теңге. «2025 жылғы жаңа ережелер» деген болған жоқ: тыйым 2010 жылдан бері күшінде, ал 2026 жылғы қазандағы жағдай бойынша ІІМ оны жеңілдеткен жоқ.

Нені тонировкалауға болады, нені болмайды

Жарық өткізу нормаларын Кеден одағының ТР ТС 018/2011 «Дөңгелекті көлік құралдарының қауіпсіздігі туралы» техникалық регламенті белгілейді. Қазақстан ЕАЭО мүшесі болғандықтан, бұл регламент бізде де қолданылады.

• Алдыңғы (жел) әйнек — жарық өткізуі кемінде 70%. Қосымша пленка мен жабынға тыйым салынған.
• Алдыңғы бүйір әйнектер — бұлар да кемінде 70%, пленкасыз, перделерсіз, торсыз және жапсырмасыз болуы керек.
• Артқы бүйір және артқы әйнек — көліктің екі жағында да сыртқы артқы көрініс айнасы болса, қалағаныңызша, тіпті толық қарайтуға болады.
• Айналы тонировкаға кез келген әйнекте тыйым салынған: күн көзінде ол жалтырап, басқа жүргізушілердің көзін шағылыстырады.
• Бағдаршам мен сигналдардың түсін бұрмалайтын түрлі түсті пленкалар да тыйым салынған.

Зауыттық тонировка әйнектің өзі жарықтың 70%-ын және одан көбін өткізсе ғана заңды. Оның үстінен пленка жапсыруға болмайды: зауытта қарайтылған әйнекке «жеңіл» пленканың өзі көрсеткішті нормадан оңай төмендетеді.

2026 жылы тонировка үшін айыппұл

Жауапкершілік ҚР ӘҚБтК-нің 590-бабында көзделген. Айыппұл — 5 АЕК. 2026 жылы АЕК 4 325 теңге, демек төлейтін сома — 21 625 теңге.

Іс айыппұлмен бітпейді: полиция қызметкері пленканы алып тастауды талап етеді. Жүргізуші талапты елемей, тағы ұсталса, жаңа айыппұл төлейді, ал полицияның заңды талабына бағынбағаны үшін ӘҚБтК бұдан да қатаң шараларды, әкімшілік қамаққа дейін қарастырады.

Медициналық анықтама (мысалы, жарыққа сезімталдық туралы) алдыңғы әйнекті тонировкалауға құқық бермейді: заң мұндай ерекшелік жасамайды. Алдыңғы терезелердегі перде мен тор да пленкамен бірдей бұзушылық саналады.

Полиция жол ережесін бұзушыларды жаппай анықтайды: 2026 жылдың тоғыз айында ғана жол ережесі 11,9 млн рет бұзылған.

Тыйым неге алынбай жатыр

Тыйым алынады деген қауесет жыл сайын жазда шығады. Шын мәнінде былай болды:

• 2024 жылғы маусым. Ішкі істер бірінші вице-министрі Марат Қожаев ІІМ тыйымның тарихын зерттеп жатқанын айтты: құқық бұзушылықты тіркейтін жаңа техникалық құралдар пайда болды, ведомство тыйымның әлі де қажет-қажет еместігін бағалады.
• 2024 жылғы тамыз. Әлеуметтік желіде жарық өткізудің жаңа пайыздары жазылған «ІІМ құжаты» тарады. Әкімшілік полиция комитеті құжаттың қызметтік екенін, онда жаңа шара жоқ екенін және алдыңғы бүйір әйнектерді тонировкалауға әлі де тыйым салынғанын мәлімдеді.
• 2025 жылғы маусым. Respublica партиясының депутаттары Қырғызстандағыдай алдыңғы әйнектерді ақылы тонировкалауды, ақысын бюджетке төлеуді ұсынды. ІІМ мәселе талқыланатынын, бірақ шешім жоқ екенін айтты.
• 2026 жылғы тамыз. Заңнамаға өзгеріс енгізілген жоқ, ІІМ ережені жеңілдету жоспары туралы мәлімдеген жоқ.

Тараптардың уәжі жылдар бойы өзгермей келеді. Тыйымды алуды жақтайтындар еліміздің оңтүстігіндегі аптапты және Өзбекстанда, Түркияда, Таиландта стандарт сақталса, алдыңғы тонировкаға рұқсат етілетінін алға тартады. Қарсылар қауіпсіздікті айтады: қарайтылған әйнектен түнде нашар көрінеді, жүргізуші жаяу жүргіншімен не басқа жүргізушімен көз жанастыра алмайды, ал полиция қызметкері көлікті тоқтатқанда салонда кім отырғанын, оның жай-күйін көре алмайды.

Ыстықтан қалай құтылып, айыппұл алмауға болады

1. Артқы жағын қарайтыңыз. Артқы бүйір және артқы әйнекті шектеусіз тонировкалауға болады — артта отырған жолаушыларға бұл айтарлықтай жеңілдік береді.
2. Алдыңғы және бүйір әйнектерге атермалды пленка жапсырыңыз. Мөлдір атермалды пленкалар инфрақызыл сәулені шағылыстырып, мөлдірлікті дерлік жоғалтпай салонның қызуын азайтады. Басты шарт — әйнекпен бірге жалпы жарық өткізу 70%-дан төмен болмауы керек. Орнатқаннан кейін сервисте оны құралмен (тауметрмен) өлшеп беруді сұраңыз.
3. Зауыттық әйнекті тексеріңіз. Көп көлікте, әсіресе БАӘ, Корея мен АҚШ-тан әкелінгендерінде, әйнек зауыттың өзінде қарайтылған. Өлшеу пленкаға қор бар-жоғын көрсетеді — көбіне ондай қор болмайды.
4. Алдыңғы терезелерге перде мен тор ілмеңіз. Олар алмалы-салмалы болса да, бұл — бұзушылық.
5. Айналы және түрлі түсті пленкалардан кез келген әйнекте аулақ болыңыз.

Басты ереже қарапайым: жүргізушінің арқасындағының бәрі өз еркіңізде, ал алдындағы және бүйіріндегісі тек мөлдір әрі 70%-дан төмен емес болуы керек.

Дереккөздер: Kazinform — 2010 жылдан бергі тыйым, ТР ТС 018/2011, ӘҚБтК 590-бабы (08.2026), Tengrinews — нені тонировкалауға болады және 5 АЕК айыппұл, Tengrinews — ІІМ жаңа нормалар туралы қауесет жайлы (08.2024), Informburo — ақылы тонировка туралы ұсыныс (06.2025), ҚазТАГ — ІІМ-нің тонировка туралы жауабы, Алматы ТВ — ереже өзгере ме (08.2026).