Жер учаскесінің кадастрлық нөмірін қалай білуге болады

Жер учаскесінің кадастрлық нөмірін үш жолмен білуге болады: жерге қатысты құжаттардан қарау, учаскені жария кадастрлық картадан табу (aisgzk.kz — тегін әрі тіркелусіз) немесе учаске сіздікі болса, eGov Mobile арқылы жер кадастрынан мәлімет сұрау. Төменде әр тәсіл қадам-қадаммен түсіндірілген, нөмірдің өзі де талданған.

Кадастрлық нөмір не үшін керек

Кадастрлық нөмір — мемлекеттік жер кадастрындағы учаскенің бірегей коды. Сол арқылы жердің қай жерде орналасқанын, ауданын, шекарасын, санатын және нысаналы мақсатын, сондай-ақ оған тыйым, кепіл немесе басқа ауыртпалық салынған-салынбағанын анықтайды.

Меншік құқығын тіркегенде, учаскені сатқанда, сыйға бергенде, мұраға қалдырғанда, кепілге қойғанда, жерді бөлгенде не біріктіргенде бұл нөмірсіз іс бітпейді.

Кадастрлық нөмірдегі цифрлар нені білдіреді

Нөмір бірыңғай жүйемен беріледі және 11 цифрдан тұрады. Әдетте оны топтап, сызықша не қос нүкте арқылы жазады, мысалы 20-311-007-123:

• алғашқы екеуі — облыстың немесе республикалық маңызы бар қаланың коды;
• келесі үшеуі — ауданның немесе облыстық маңызы бар қаланың коды;
• тағы үшеуі — кадастрлық кварталдың нөмірі;
• соңғы үшеуі — квартал ішіндегі учаскенің нөмірі.

Нөмір учаске алғаш тіркелгенде бір рет беріледі, иесі ауысқанда өзгермейді. Ал учаскені бөлсе, біріктірсе немесе шекарасын өзгертсе, жаңа учаскелерге жаңа нөмір беріледі.

Жер учаскесінің кадастрлық нөмірін қалай білуге болады

Жерге берілген құжаттардан

Учаске заңды түрде рәсімделген болса, нөмір құжаттарда міндетті түрде көрсетіледі. Мына қағаздарды қараңыз:

• жер учаскесіне берілген сәйкестендіру құжаты (ескі құжаттарда — меншік немесе жер пайдалану құқығына берілген акт);
• сатып алу-сату, сыйға беру немесе жалға алу шарты;
• мұраға құқық туралы куәлік;
• жылжымайтын мүлікке тіркелген құқықтар (ауыртпалықтар) туралы анықтама.

aisgzk.kz жария кадастрлық картасынан

Мемлекеттік жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (МЖК ААЖ) жария кадастрлық картаны жүргізеді. Оны кез келген адам тегін әрі ЭЦҚ-сыз пайдалана алады. Сатып алғыңыз келетін учаскені сатушымен кездеспей тұрып тексеру үшін ыңғайлы.

1. aisgzk.kz сайтын ашып, тілді таңдаңыз.
2. Интерактивті картадан облысты, сосын сол жақтағы мәзірден ауданды не елді мекенді таңдаңыз.
3. Картаны үлкейтіп, керекті учаскені басыңыз.
4. Оң жақтағы карточкада кадастрлық нөмір, мекенжай, аудан, жер санаты, нысаналы мақсаты, құқық түрі және учаскенің бөлінетін-бөлінбейтіні шығады.

Кейбір мәліметтер, мысалы иесі туралы деректер, ашық қолжетімді емес — оларды тек ЭЦҚ арқылы сұрау бойынша береді.

eGov Mobile немесе eGov.kz арқылы

Учаске иесіне ең оңай жол — «Мемлекеттік жер кадастрынан мәліметтер беру» мемлекеттік қызметі. Ол тегін.

1. eGov Mobile қосымшасына (немесе ЭЦҚ-мен eGov.kz порталына) кіріңіз.
2. «Жылжымайтын мүлік» бөлімін ашып, «Мемлекеттік жер кадастрынан мәліметтер беру» қызметін таңдаңыз.
3. ЖСН-ді енгізіп, өз атыңызға тіркелген учаскелердің тізімін сұратыңыз.
4. Керекті учаскелерді белгілеп, сұрауға ЭЦҚ-мен немесе SMS арқылы келген бір реттік құпиясөзбен қол қойыңыз.
5. Кадастрлық нөмірі жазылған анықтама «Тапсырыстар тарихында» пайда болады — оны жүктеп алып, басып шығаруға болады.

Қосымшадағы бөлімдердің аты кейде өзгереді, бірақ қызметті «кадастр» сөзімен іздеп тауып алуға болады.

Кадастрлық нөмір қайда қолданылады

Жермен жасалатын мәмілелерде

Нотариус пен тіркеуші орган нөмір арқылы нысанды мемлекеттік тізілімдермен салыстырады. Бұл бір учаскені екі рет сатудан сақтайды және мәміле шартта көрсетілген учаскемен жасалатынына кепілдік береді. Сатып алмас бұрын нөмірді картадан өзіңіз тексеріп, ауданы мен мақсатын сатушының айтқанымен салыстырыңыз. Ал кепілпұлды жеке келісіммен рәсімдеген дұрыс — онда да кадастрлық нөмір жазылады.

Жоспарлау мен құрылыста

Әкімдіктер бас жоспар әзірлегенде, жаңа шағын аудандарға, жолдар мен желілерге жер бөлгенде кадастрлық нөмірлерге сүйенеді. Сол арқылы шекаралардың қабаттасуына және өз бетімен салынған құрылысқа жол берілмейді.

Даулар мен учаскенің «тазалығын» тексеруде

Сотта кадастрлық нөмір учаскенің ресми сәйкестендіргіші саналады: шекара дауында, мүлік бөлісуде немесе тыйым салынғанда ол жерді нақты иесімен байланыстырады. Нөмір бойынша құқық иелері, кепіл мен тыйымдар туралы мәлімет сұратып, мәміле алдында учаскенің тарихын тексеруге болады.

Нөмірдің жер-кадастрлық жоспардан айырмашылығы

Нөмірдің өзі — жай ғана код. Учаскенің барлық сипаттамасы жерге берілген сәйкестендіру құжатының құрамындағы жер-кадастрлық жоспарда бекітіледі. Онда мыналар бар:

• учаскенің пішіні мен шекарасы көрсетілген сызбасы;
• бұрылыс нүктелерінің координаттары және іргелес учаскелер туралы мәлімет;
• ауданы;
• кадастрлық нөмірі;
• жер санаты мен нысаналы мақсаты (мысалы, жеке тұрғын үй құрылысы, ауыл шаруашылығы, коммерция);
• шектеулер мен ауыртпалықтар.

Жоспар сатқанда және кепілге қойғанда, мұра рәсімдегенде, үй салғанда және жерді межелегенде керек болады: ол учаскенің өлшемі мен орнын растап, көршілермен дауды болдырмауға көмектеседі. Үй салуға жер алғыңыз келсе, алдымен оның нөмірін картадан тауып, сатушының барлық құжатын сонымен салыстырып шығыңыз.