Yonex

Yonex — бадминтон, теннис және гольф жабдықтарын шығаратын жапон компаниясы. Оның ең танымал өнімі — ракеткалар: компания All England Open турниріне демеушілік жасайды және Дүниежүзілік бадминтон федерациясымен жұмыс істейді, ал Yonex VCORE теннис ракеткасымен Елена Рыбакина ойнайды. 2023 жылдан бері компания қазақстандық теннисшіні басынан аяғына дейін киіндіреді. Бизнес өсіп келеді: 2026 жылғы наурызда аяқталған қаржы жылында сатылым алғаш рет ¥160 млрд-тан асты.

1946–1957: қалтқыдан ракеткаға

Компанияны 1946 жылы Минору Ёнэяма Ниигата префектурасындағы Цукаяма ауылында құрды — қазір бұл Нагаока қаласы. Алғашқы шеберхана балық аулау торларына ағаш қалтқы жасады. Бұл бизнес ұзаққа бармады: ағаш қалтқыны пластик ығыстырып шығарды. Wikipedia келтіретін нұсқа бойынша, содан кейін Ёнэяма жаңа технологиядан енді ешқашан қалмаймын деп шешті.

1957 жылы шеберхана бадминтон ракеткаларына ауысты, алғашында оларды басқа маркаларға жасады. 1958 жылы ол Yoneyama Seisakusho акционерлік қоғамы болды, ал 1961 жылы өз атымен алғашқы ракеткасын шығарды. Екі жылдан кейін экспортқа арналған жеке сауда компаниясы ашылды.

1960–1980 жылдар: алюминий, теннис және Yonex

1967 жылы компания Yoneyama Racket деп аталды. 1960 жылдардың соңында ол бадминтонға арналған алюминий ракеткаларды игерді, ал 1970 жылдардың басында сол технологиямен теннис ракеткасын жасады. 1974 жылы атауы Yonex Sports болып өзгерді: теннис екінші негізгі бағытқа айналды.

Теннистегі серпіліс басы үлкейтілген ракеткалардан басталды. 1982 жылы REX сериясының R-7 және R-10 модельдері шықты. R-7 ракеткасымен Мартина Навратилова ойнады, кейін 1990 жылдардың басына дейін кең профильді RQ 180-мен шықты. Сол 1982 жылы компания жай ғана Yonex деп аталып, гольф таяқтары мен киімімен гольф нарығына шықты. 1983 жылғы шілдеде Калифорниядағы Торранс қаласында америкалық еншілес компания ашылды.

1990–2010 жылдар: Токио, биржа және жаңа спорт түрлері

1990 жылы штаб-пәтер Ниигатадан Токионың Бункё ауданына көшті. 1992 жылы Yonex басы төртбұрыштауға жақын, дәл соғу аймағы үлкейтілген Isometric 500 бадминтон ракеткасын шығарды. 1994 жылы Yonex акциялары Токио биржасында пайда болды.

Одан кейін компания жаңа бағыттарды байқап көрді:

• 1995 — сноубордтар;
• 2000 — жаяу жүруге арналған аяқ киім;
• 2011 — футбол формасы, алғашқы клиенті J-лиганың «Касива Рейсол» клубы болды;
• 2014 — тас жол велосипедтері.

2015 жылы негізін қалаушының ұлы Томи Ёнэяма төраға, ал Кусаки Хаясида төртінші президент болды. 2016 жылы Yonex жапон маркаларының ішінде алғаш рет Australian Open-нің ресми стрингері болды және Үндістанда өндірістік еншілес компания ашты. Минору Ёнэяма 2019 жылы қайтыс болды. 2021 жылы, 75 жылдығына орай, компания Тайландтағы Bridgestone Tecnifibre теннис доптарын өндірушіні сатып алып, атын Yonex Tecnifibre деп өзгертті. 2022 жылдан бері бесінші президент — Ариса Ёнэяма.

Демеушілік және дау-дамай

Yonex — All England Open бадминтон турнирінің демеушісі және Дүниежүзілік бадминтон федерациясының серіктесі. Компания бірнеше ұлттық құраманы, соның ішінде Малайзия мен Англия құрамаларын киіндіреді.

Демеушілік келісімшарттар кейде жанжалға ұласты. 2016 жылы Тайвань бадминтон құрамасының демеушісі Yonex оның аяқ киімін кимей шыққан ойыншыларды жазалауды талап етті. Рио Олимпиадасы алдында құраманың көшбасшысы Тай Цзыин жеке демеушісі Victor-дың аяқ киімімен ойнады, ал бірнеше спортшы жазаланды. 2016 жылғы тамызда Тайвань бадминтон қауымдастығы Тайды жазаламады, ал Yonex-пен келісімшарттан аяқ киім мен ракеткалар алынып тасталды. 2024 жылы Yonex-тің Малайзия құрамасына арналған Париж олимпиадалық формасы қатты сынға ұшырап, түсі қызғылт сарыдан сарыға ауыстырылды.

Ақша

Yonex-тің қаржы жылы 31 наурызда аяқталады. Компанияның Токио биржасындағы ресми есептілігі бойынша:

• 2024/25 қаржы жылы: сатылым ¥138,3 млрд (+18,8%), операциялық пайда ¥14,2 млрд, таза пайда ¥10,6 млрд.
• 2025/26 қаржы жылы: сатылым ¥163,6 млрд (+18,3%), операциялық пайда ¥16,5 млрд, таза пайда ¥12,1 млрд.
• 2026/27 жылға болжам: сатылым ¥178 млрд, таза пайда ¥13,2 млрд.

Өсудің басты қозғаушысы — Қытай. 36Kr басылымының дерегінше, 2025 қаржы жылында ондағы сатылым 24%-ға өсіп, ¥68 млрд-қа жетті — бұл компания түсімінің 49,2%-ы. Сонымен бірге Yonex екі жылда бағаны үш рет көтерді: Қытайда AS-05EX волані 2024 жылғы сәуірде бір дюжинасы 210 юань болса, 2025 жылғы шілдеде 350 юань тұрды. Бәсекелестер де жақын: 2009 жылы-ақ Қытайдың бадминтон құрамасының демеушісі Yonex-тің орнына Li-Ning болды, ал 36Kr тайваньдық Victor-ды күшті қарсылас деп атайды.

Yonex және Қазақстан

Yonex-тің Қазақстанмен басты байланысы — Рыбакина. Ол мансабының басынан бері осы марканың ракеткаларымен ойнайды: 2023 жылы Miami Open-де VCORE 100 ракеткасымен 69 эйс жасады — бұл бір WTA 1000 турниріндегі рекорд. 2023 жылғы мамырда, Roland Garros алдында, ол Yonex-пен киім мен аяқ киімге келісімшарт жасады, содан бері толықтай марканың жабдығымен шығады. Оған қанша төленетінін тараптар жарияламайды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026/27 қаржы жылының бірінші тоқсанында, сәуірден маусымға дейін, сатылым мен пайда компанияның өз болжамынан жоғары болды, Yonex болжамын көтерді. Азиядағы сатылым 16,1%-ға өсіп, ¥23,7 млрд-қа, Жапонияда 12,5%-ға өсіп, ¥17,5 млрд-қа жетті, Еуропада 23,3%-ға артты. Солтүстік Америка дерлік өспеді, ал ондағы операциялық пайда 96,6%-ға құлады. Теннистегі өсімді компания өз ойыншыларының нәтижесімен және «басынан аяғына дейін» жабдықтау форматымен байланыстырады — Рыбакина дәл осы форматта шығады, ол 2026 жылғы қыркүйекте WTA нұсқасы бойынша әлемнің бірінші ракеткасы болды.

Рыбакина демеушілермен келісімшарттан қанша табатыны туралы «Елена Рыбакина қанша табады» материалында жаздық.

Дереккөздер: Wikipedia — Yonex, Wikipedia (жапон) — компания тарихы, Токио биржасы — Yonex-тің 2025/26 қаржы жылғы есептілігі, FilingReader — 2024/25 қаржы жылының қорытындысы, SGB Media — 2026/27 жылдың бірінші тоқсаны, 36Kr — Yonex Қытай нарығында, Yonex — Рыбакинамен келісімшарт