Wayve

Wayve — лондондық стартап. Ол көлікті адам сияқты жүргізуге үйретеді: алдын ала жазылған ережелер мен егжей-тегжейлі карталар арқылы емес, тәжірибе арқылы. Компания көліктің өзін шығармайды. Ол «ЖИ-жүргізушіні» сатады — автоөндірушілер оны өз үлгілеріне орнатады, такси сервистері роботаксиге қояды. Қазір оны еске алуға себеп бар — Fiat пен Maserati-дің қолсыз автопилоты. 2026 жылғы қазанда Stellantis STLA AutoDrive жүйесі бар Fiat 500e және Maserati Grecale прототиптерін көрсетті. Жүйенің негізінде Wayve-тің ЖИ-жүргізушісі тұр. Осы жүйемен шығатын алғашқы сериялық үлгі 2028 жылы Солтүстік Америкада сатылымға шығуы керек.

Кембридж, 2017: серверлік орнына жатын бөлме

Wayve-ті 2017 жылғы 21 тамызда Амар Шах пен Алекс Кендалл құрды. Екеуі де Кембридж университетінде машиналық оқыту бойынша диссертация жазып жүрген. Кендалл Жаңа Зеландиядан шыққан, оның тақырыбы — компьютерлік көру және терең оқыту. Алғашқы кеңсе университет маңындағы қарапайым үйде орналасты. Кейін Кендалл CNBC-ге берген сұхбатында еске алды: кіші жатын бөлме серверлік болды, үлкені — келіссөз бөлмесі. Алғашқы прототипті гаражда жарты жылға жетпей құрастырды.

Компания басынан-ақ сол кездегі басым үрдіске қарсы жүрді. Пилотсыз көлік әзірлеушілердің көбі көліктің мінез-құлқын қолмен жазып, лидар мен сантиметрге дейін дәл HD-карталарға сүйенетін. Шах мәселені басқаша қойды: «Біз көліктерге көбірек темір емес, жақсырақ ми бергіміз келеді». Бұл тәсіл end-to-end деп аталады: бір нейрожелі камерадан суретті алады да, бірден шешім шығарады — газ, тежегіш, руль.

Компания «жасырын режимнен» 2018 жылғы мамырда шықты. Ол кезде командада он адам болды. Олар Кембридж бен Оксфордтан келген, NASA, Google, Facebook және Microsoft-та жұмыс істеген мамандар еді.

2019–2020: Лондон және алғашқы ірі қаржы

2019 жылы Wayve өз көлігінің бейтаныс жолдармен жүре алатынын көрсетті. Көлік тек камераға, қарапайым GPS-навигацияға және оқытылған нейрожеліге сүйенді. Кендалл кейін айтқандай, осы сынақтан кейін команда оның өміріндегі ең үлкен кештердің бірін өткізді.

Сол жылы компания Лондонға көшіп, қарашада A раундында $20 млн тартты. Раундты америкалық Eclipse Ventures қоры басқарды, британдық Balderton Capital қатысты. Ақша сынақ паркіне жұмсалды — қайта жабдықталған Jaguar I-Pace көліктері Лондон орталығында жүрді.

2020 жылы Шах компаниядан кетті, CEO лауазымын Кендалл алды. Сол кезде Wayve модельдерін Microsoft Azure бұлтында оқыта бастады. Кейін бұл ынтымақтастық серіктестікке ұласты: 2022 жылғы мамырда компаниялар нейрожелілерді оқытуға арналған суперкомпьютерлік инфрақұрылымды бірге жобалап жатқанын хабарлады. Ол кезде Microsoft инвесторлар қатарында болатын.

2021–2023: азық-түлік жеткізу және B раунды

Алғашқы нақты тапсырыс берушілер британдық азық-түлік желілері болды. 2021 жылғы қазанда онлайн-ритейлер Ocado Wayve-ке £10 млн салып, өз фургондарын пайдалануға берді. Стартап солардың көмегімен деректер жинап, жүйені сақтандырушы жүргізушімен сынады. Қатар Asda супермаркеттер желісімен автономды жеткізу пилоттары жүрді.

2022 жылғы қаңтарда Wayve B раундын $200 млн-ға жапты. Оны тағы Eclipse Ventures басқарды, D1 Capital Partners, Baillie Gifford, Microsoft, Virgin және басқалар қатысты. Жеке инвестор ретінде Ричард Брэнсон мен сол кезде Meta-ның ЖИ жөніндегі бас ғалымы болған Ян Лекун кірді. TechCrunch дерегінше, компания ол уақытқа дейін барлығы $258 млн тартқан. Компанияға деген қызығушылықты Билл Гейтс те арттырды: ол Лондонда Wayve көлігімен жүріп көрді.

B раундынан кейін сынақтар Ұлыбританиядан тыс шықты — АҚШ пен құрлықтық Еуропаға. Басты бәс өзгерген жоқ: Лондонда оқыған модель өзі бұрын болмаған қалаларда да жүре алуы керек.

2024: SoftBank-тен миллиард және Uber-мен одақ

2024 жылғы мамырда Wayve C раундында $1,05 млрд тартты. Раундты жапондық SoftBank Group басқарды, Nvidia алғаш рет кірді, Microsoft үлесін арттырды. Сол кездегі Ұлыбритания премьері Риши Сунак Wayve-ті ел мақтан тұтатын «жол салушы» деп атады.

Сол жылдың тамызында инвесторлар қатарына Uber қосылды. Компаниялар Wayve ЖИ-і бар көліктер түрлі нарықтарда Uber желісінде жұмыс істейді деп келісті. Әңгіме автоматтандырудың бүкіл ауқымы туралы болды — 2+ деңгейлі көмекшілерден толық пилотсыз 4-деңгейлі көліктерге дейін. Uber басшысы Дара Хосровшахи Wayve тәсілі «көп нәрсе уәде етеді» деді.

2025: Жапония және алғашқы сериялық келісім

2025 жылғы сәуірде Nissan 2027 қаржы жылынан бастап ProPILOT жүйесінің жаңа буынын орната бастайтынын хабарлады. Оның негізі — Wayve-тің ЖИ-жүргізушісі, Nissan-ның өз қабылдау технологиясы және жаңа буын лидары. Wayve үшін бұл сериялық көліктерге апаратын алғашқы жария жол болды.

Бірнеше аптадан кейін компания Иокогамада сынақ және әзірлеу орталығын ашты. Мақсаты — модельді жапон жолдарында оқыту және жергілікті автоөндірушілермен тығыз жұмыс істеу. Компания дерегінше, 2025 жылы Wayve Еуропа, Солтүстік Америка және Жапонияның 500-ден астам қаласында сынақ өткізді. Жүйе әр қалаға бөлек бапталған жоқ.

2026: D раунды, капиталдағы автоконцерндер және роботакси

2026 жылғы 25 ақпанда Wayve D раундын жариялады. Reuters дерегінше, компания $1,2 млрд тартты, ал Uber-дің кезеңдерге байланған инвестицияларымен қоса — $1,5 млрд. Раундтан кейінгі бағасы — $8,6 млрд. Капиталға алғаш рет автоөндірушілер кірді: Mercedes-Benz, Stellantis және Nissan. Bloomberg жетекші инвесторлар ретінде Eclipse Ventures, Balderton Capital және SoftBank Vision Fund 2-ні атайды. «Бізде балансымыздың беріктігін көрсететін қор бар: өнімді шығарып қана қоймай, оны ондаған жыл бойы қолдай аламыз», — деді Кендалл Reuters-ке. Сәуірде раунд тағы $60 млн-ға толықты: ақшаны чип өндірушілер AMD, Arm және Qualcomm салды.

Әрі қарай келісімдер бірінен соң бірі жасалды:

• наурызда Nissan, Uber және Wayve Токиода Nissan Leaf негізіндегі роботаксиді іске қосу туралы ниет келісіміне қол қойды — сақтандырушы жүргізушісі бар пилот 2026 жылдың соңына жоспарланған;
• мамырда Wayve Ұлыбританияның Бизнес және сауда министрлігімен меморандумға қол қойды — бірлескен зерттеулер, қауіпсіздікті тексеру және елдегі жолаушы сынақтары туралы;
• 21 мамырда Stellantis Wayve ЖИ-жүргізушісін STLA AutoDrive платформасына енгізетінін хабарлады: жүргізушінің бақылауымен «есіктен есікке дейін» қолсыз жүру, 2++ деңгей, 2028 жылы Солтүстік Америкада басталады;
• 17 маусымда Stellantis, Wayve және Uber 4-деңгейлі пилотсыз роботаксиді бірге дамытуға келісті: Stellantis датчиктер жиынтығы дайын көліктерді жобалап, құрастырады, Wayve ЖИ-ге, Uber платформаға жауап береді;
• 22 қыркүйекте Mercedes-Benz Wayve-пен ЖИ-жүргізушіні болашақ үлгілеріне сериялық енгізу туралы түпкілікті келісімге қол қойды — интеграция екі жыл ішінде басталуы тиіс.

Одан кейін кезек Лондонға келді. Тамызда Transport for London Wayve көліктеріне жеке тасымал лицензияларын берді. 3 қыркүйекте Uber мен Wayve қалада роботаксидегі алғашқы сапарларды бастады. Бұл — электрлі Ford Mustang Mach-E көліктері, Reuters дерегінше, бастапқыда олардың саны 20-дан аз. Рульде әзірге лицензиясы бар жүргізуші отырады: ол сапарды бақылап, қажет болса басқаруды өзіне алады. UberX, Uber Comfort немесе Uber Electric шақырған жолаушы баптауларда осы опцияны қосса, пилотсыз көлікті қосымша ақысыз ала алады. Іске қосылған кезде мұны 140 мыңнан астам лондондық жасаған.

Ақша

Wayve — жеке компания, ол табысы мен пайдасын жарияламайды. Ашық сандар тек тартылған капиталға қатысты:

• 2019 — A раунды, $20 млн (Eclipse Ventures);
• 2021 — Ocado-дан £10 млн;
• 2022 — B раунды, $200 млн (Eclipse Ventures);
• 2024 — C раунды, $1,05 млрд (SoftBank Group);
• 2026 — D раунды, $1,2 млрд, Uber-дің кезеңдік салымдарымен қоса $1,5 млрд, бағасы $8,6 млрд (Reuters, Bloomberg); сәуірде AMD, Arm және Qualcomm-нан тағы $60 млн.

IPO туралы Кендалл сақ сөйлейді: бұл — ұзақ мерзімді мақсат, бірақ оның айтуынша, компания әлі «бұл әңгімеге құқық алуы» керек.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Wayve-ті негізін қалаушылардың бірі Алекс Кендалл басқарады. Компания президенті — 2024 жылы Mobileye-дан келген Эрез Даган. 2026 жылғы қыркүйекте қаржы директоры болып Элиза де Мартель тағайындалды, ол бұрын Waymo-да дәл осы қызметті атқарған. Штаб-пәтері Лондонда, Саннивейл мен Жапонияда бөлімшелері бар.

Компанияның бизнесі үш бағытқа сүйенеді:

• сериялық көліктерге арналған көмекшілер — Nissan ProPILOT (2027 қаржы жылынан), Stellantis STLA AutoDrive (2028 жылдан), Mercedes-Benz-тің болашақ үлгілері;
• Uber-мен роботакси — Лондонда жұмыс істеп тұр, кезекте Токио, серіктестер барлығы 12 нарықты атайды;
• Stellantis және Uber-мен бірге 4-деңгейлі пилотсыз платформалар.

Fiat 500e мен Maserati Grecale-дің қазандағы көрсетілімі — Wayve ЖИ-інің Stellantis концернінің қарапайым көліктерінде қалай жүретінін алғаш рет жария тексеру. Жүйе HD-картасыз жұмыс істейді, камера мен радарға сүйенеді, лидарды қалауынша қосуға болады. Лондонда рульде адам отырмайтын толық пилотсыз сапарлар әлі реттеушілердің рұқсатын күтіп тұр.

Дереккөздер: Wikipedia — Wayve туралы мақала, TechCrunch — Wayve-тің жасырын режимнен шығуы (2018), CNBC — негізін қалаушылар тарихы (2023), TechCrunch — B раунды, Fleet World — Microsoft-пен серіктестік, CNBC — C раунды, Uber — Wayve-пен серіктестік (2024), CleanTechnica — Wayve негізіндегі Nissan ProPILOT, The Register — Иокогамадағы орталық, Reuters (TimesLIVE) — D раунды, Bloomberg — D раунды және бағасы, Wayve — AMD, Arm және Qualcomm инвестициялары, Electrive — Токиодағы роботакси, Wayve — Ұлыбритания үкіметімен меморандум, Stellantis — STLA AutoDrive келісімі, Wayve — Stellantis және Uber-мен роботакси, Wayve — Mercedes-Benz-пен келісім, Wayve — Лондонда роботаксиді іске қосу, Reuters (The Star) — Лондондағы Uber мен Wayve роботаксиі, Wayve — жаңа қаржы директоры, Carscoops — Fiat пен Maserati прототиптері