vivo

vivo — әлемдегі ең ірі смартфон өндірушілердің бірі, бірақ ол туралы мәлімет өте аз. Компания биржада жоқ, негізін қалаушысы сұхбат бере бермейді, ал есептілігін жарияламайды. Соған қарамастан 2025 жылы vivo смартфон сатылымы бойынша Үндістанда бірінші, Қытайда екінші орынға шықты. 2026 жылдың күзінде бренд басқа оқиғаға тап болды: ЖИ бумы арзан смартфондарды ығыстырып жатыр, ал vivo ең қарапайым модельдерінің бағасын көтеруге мәжбүр. DVD-ойнатқыш зауытынан өсіп шыққан Дунгуань компаниясы қалай нарық көшбасшыларының қатарына кірді және оның басты көзыры неге қазір қымбаттап барады — соны айтып берейік.

Шығу тегі: BBK-ның телефон цехы

vivo тарихын Дуань Юнпинсіз айту мүмкін емес. 1980-жылдардың соңында ол шығынға батқан зауытты басқарып, оны Subor оқу компьютерлерін шығаратын өндіріске айналдырды. Subor басшылығымен келіспеушіліктен кейін ол кетіп, 1995 жылы Дунгуаньда (Гуандун провинциясы) өз компаниясын — BBK Electronics-ті құрды. Алдымен DVD-ойнатқыштар шығарды, кейін аудиотехника мен телефондарға көшті.

Дуань — қытай бизнесі үшін ерекше тұлға. 2007 жылы ол Уоррен Баффеттпен түскі асқа $620 100 төлеген, содан бері оны «қытайлық Баффетт» деп атайды. Бірақ одан да маңыздысы — оның BBK-ны қалай құрғаны. 1999 жылдан бастап ол топты үш дербес бөлікке бөлді: аудио-бейне зауыты (кейін одан Oppo өсіп шықты), телефон зауыты (болашақ vivo) және компьютерлер мен ойын приставкаларын шығаратын өндіріс.

Телефон бағытын BBK-ның тәжірибелі менеджері Шэнь Вэй басқарды. 2009 жылы ол бөлімшені жеке компанияға айналдырды. Уикипедия деректері бойынша, vivo Mobile Communication 2009 жылғы 22 мамырда тіркелген, ал негізін қалаушылар ретінде Шэнь Вэй мен Дуань Юнпин көрсетілген. vivo-ның өзі KrASIA басылымына BBK-дан шыққанын, бірақ өнімдеріне vivo атауын 2011 жылдан бастап қоя бастағанын айтқан.

2011–2016: музыкалық телефондар және әр бұрыштағы дүкендер

Алғашқы үлкен өнім қуатты динамиктері бар «музыкалық телефон» болды. Дыбыс ұзақ уақыт бойы брендтің басты ерекшелігі болып қала берді: кейін vivo 2012 жылы кіріктірілген Hi-Fi чипі бар алғашқы смартфонды шығарғанын айтты. Одан кейін жұқа корпусқа бет бұрды — 2014 жылы компания қалыңдығы 4,75 мм болатын vivo X5Max-ты әлемдегі ең жұқа смартфон деп атады.

Бірақ vivo тек сипаттамалар арқылы өскен жоқ. Ол BBK-дан офлайн сату шеберлігін мұра етіп алды. vivo мен Oppo кең дүкендер желісіне, есте қалатын ұрандарға, сөре жанындағы акцияларға және кино мен эстрада жұлдыздары түскен жарнамаға — сауда орталықтарында, билбордтарда, әуежайларда — сүйенді. Қытайда оларды тіпті бір сөзбен «OV» деп атай бастады: өнімдері мен маркетингі соншалықты ұқсас еді.

Бұл тәсіл нәтиже берді. 2016 жылы vivo жөнелтілімдері 78%-ға өсті, ал Oppo-мен бірге екі компания Қытайдың смартфон нарығының 30%-ға жуығын иеленді. 2017 жылдың бірінші тоқсанында BBK жалпы 56,7 млн смартфон жөнелтіп, Huawei мен Apple-ды басып озып, Samsung-тан кейінгі әлемдегі екінші өндірушіге айналды.

Бұл ретте vivo-ның негізін қалаушысы көлеңкеде қала берді. Шэнь Вэй Weibo жүргізбейді және көпшілік алдына сирек шығады, ал бренд жұлдыздар түскен жарнамаға көп ақша жұмсайды. Xiaomi мен Huawei-дің көпшілікке танымал басшыларымен салыстырғанда бұл стиль біртүрлі көрінеді. Бірақ ол табысын да, пайдасын да жарияламайтын компанияға жақсы жарасады.

2015–2018: спорт, экспорт және жасырын камера

Келесі қадам — Қытайдан тыс нарықтарға шығу. Басты алаң Үндістан болды. 2015 жылдың қазан айында vivo Үндістан крикет премьер-лигасының (IPL) титулдық демеушісі атанып, 2020 жылғы үзілісті есептемегенде, 2022 жылға дейін сол мәртебеде болды.

2017 жылы vivo бірден он шақты жаңа нарыққа шықты, олардың арасында Тайвань, Гонконг, Ресей, Вьетнам, Шри-Ланка, Бангладеш, Непал және маусымда — Пәкістан бар. Сол маусымда компания FIFA-мен келісімге қол қойып, 2018 және 2022 жылғы әлем чемпионаттарының ресми смартфоны атанды. Кейін футболға Евро-2020 және Евро-2024 қосылды.

Сонымен қатар vivo тек сатып қана қоймай, ойлап таба алатынын да дәлелдеуге тырысты. 2018 жылғы қаңтарда CES көрмесінде ол саусақ ізі сканері тікелей экранға орнатылған, өндіріске дайын алғашқы смартфонды көрсетті — датчикті америкалық Synaptics жасады. Жарты жылдан кейін, 2018 жылғы маусымда, механикалық шығып-кіретін селфи-камерасы бар vivo NEX шықты. Камера корпусқа жасырынып, экран алдыңғы панельдің бәрін дерлік алып тұрды, ал мұндай трюк ол кезде сиқыр сияқты көрінді.

2019–2021: iQOO, Zeiss және өз чипі

2019 жылғы 30 қаңтарда vivo-ның iQOO деген қосалқы бренді пайда болды — атауы «I Quest On and On» деп ашылады. vivo камера мен дыбысқа басымдық берсе, iQOO өнімділікті ұсынды: ойын смартфондары мен қуатты «темірді» төменірек бағамен. 2020 жылғы ақпанда iQOO Үндістанға шықты, ал оның iQOO 3 моделі Snapdragon 865 процессоры бар алғашқы смартфон болды.

Келесі мақсат — камера. 2020 жылғы қазанда vivo Еуропаға шығатынын жариялады, ал сол жылдың 17 желтоқсанында неміс Zeiss компаниясымен мобильді фотография саласында ұзақ мерзімді серіктестік туралы мәлімдеді. Содан бері Zeiss логотипі X сериясының флагмандарында тұр.

Тағы бір жылдан кейін vivo өз чиптерін әзірлейтін ірі ойыншылардың жолына түсті. 2021 жылғы қыркүйекте ол V1 атты өз кескін өңдеу чипін таныстырды. Әзірлеу 24 айға созылды, оның үстінде 300 адам жұмыс істеді. Чип жаңа iPhone таныстырылымынан бірнеше күн бұрын шыққан X70 сериясының смартфондарына орнатылды. Bloomberg сол кезде vivo Huawei жоғалтып жатқан нарық үлесін алу үшін модельдерді жиірек шығарып жатқанын атап өтті.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

vivo-ға ауқым берген Үндістан басты қиындықтарды да әкелді. Қытайлық смартфон өндірушілері онда биліктің мұқият назарына ілікті: 2022 жылы ED алдымен Xiaomi-ді, кейін vivo-ны қолға алды.

• IMEI оқиғасы. 2020 жылы Үндістанда 13 500-ден астам vivo смартфоны бірдей IMEI-мен — құрылғыны анықтайтын бірегей нөмірмен жұмыс істеп тұрғаны анықталды.
• Тінту мен айыптаулар. 2022 жылғы шілдеде Үндістанның экономикалық қылмыстармен күрес басқармасы (ED) vivo India мен оған қатысты 23 компанияға байланысты 48 нысанда тінту жүргізді. Ведомство компания Үндістандағы салықты азайту үшін Қытайға 62 476 крор рупий — 1 25 185 крорлық сату түсімінің жартысына жуығын шығарып жіберді деп мәлімдеді. ED деректері бойынша, жалпы сомасы 465 крор рупий болатын 119 банк шоты, 66 крорлық депозиттер және 2 кг алтын тәркіленді.
• Қамаулар. 2023 жылғы қазанда ED ақшаны жылыстату ісі бойынша vivo India әкімшілік бөлімінің басшысын қамауға алды.
• Логистика. 2021 жылғы сәуірде өрттен кейін vivo телефондарын Гонконг арқылы әуе жүгімен тасымалдауға тыйым салынды.

Жауап ретінде компания өндірісті жергілікті деңгейге көшірді. 2024 жылғы желтоқсанда үндістандық Dixon Technologies vivo-мен смартфондарды бірлесіп шығару туралы келісті. 2026 жылғы шілдеде Үндістан үкіметі мәмілені мақұлдады: Dixon 51%, vivo Mobile India 49% алады. Бірлескен өндірістегі бақылау үлесі үндістандық серіктеске тиді — нарықта алаңсыз жұмыс істеудің бағасы осы.

Тағы бір өзгеріс үйде болды. 2023 жылғы 7 сәуірде BBK Electronics заңды тұлға ретінде таратылып, оның брендтері жеке компанияларға бөлінді. Уикипедия деректері бойынша, BBK 2009–2023 жылдары vivo-ға иелік еткен, ал 2023 жылдан бастап иесі ретінде Шэнь Вэй көрсетілген. Мұндай қайта құрылымдаудың себебі қытай компанияларына деген реттеушілердің назарынан қашу ниеті деп аталды. Қазір бір топта Oppo мен OnePlus және Realme, екіншісінде vivo мен iQOO қалды.

Ұсақ сәтсіздіктер де болды. vivo 2025 жылғы сәуірде шыққан Бразилияда брендті Jovi деп атауға тура келді: ол жерде vivo атауы жергілікті телеком-операторға тиесілі.

Ақша

vivo қаржысындағы ең қызығы — олардың ашық қолжетімді болмауы. Компания жеке, биржада саудаланбайды, табысы мен пайдасын ашпайды. Forbes немесе Bloomberg тарапынан нарықтық құн бағасы да жоқ, сондықтан біз сандарды атамаймыз.

Ауқымды жанама деректер арқылы бағалауға болады. Уикипедия деректері бойынша, vivo 60-тан астам елде және өңірде жұмыс істейді және 400 млн-нан астам пайдаланушыға қызмет көрсетеді. 2022 жылы компанияда 40 000-ға жуық қызметкер болған, ал зерттеу орталықтары 10: Шэньчжэнь, Дунгуань, Нанкин, Бейжің, Ханчжоу, Шанхай, Сиань, Тайбэй, Токио және Сан-Диегода.

Бизнес көлемін жөнелтілімдер жақсы көрсетеді. Omdia деректері бойынша:

• Қытай, 2025 жыл: vivo 46 млн смартфон жөнелтіп (нарықтың 16%-ы), екінші орын алды. Huawei оны небәрі 0,8 млн данаға озды, Apple 0,1 млн-ға қалып қойды.
• Қытай, 2025 жылдың 3-тоқсаны: vivo бірінші болды — 11,8 млн смартфон және нарықтың 18%-ы.
• Үндістан, 2025 жыл: бірінші орын, 32,1 млн смартфон, нарықтың 21%-ы және жыл ішінде 19% өсім.

Ашық дереккөздердегі табысқа қатысты жалғыз ірі сан үнді тергеуінен келді: ED деректері бойынша, vivo India сатылымы 1 25 185 крор рупий болған. Бірақ бұл — тергеушілердің деректері, компанияның ресми есептілігі емес.

vivo Қазақстанда

vivo Қазақстанға ресми түрде 2019 жылы келді. Сол кезде Tengrinews пен Nur.kz-тегі серіктестік материалдарда сатылымның басталғаны, ірі қалалардағы авторландырылған сервис орталықтарының желісі және vivo.com/kz сайты туралы айтылды. Алғашқы модельдер ретінде бюджеттік смартфондар ұсынылды — мысалы, аккумуляторы 5000 мА·сағ болатын vivo Y17.

Қазір vivo-ның орыс және қазақ тілдеріндегі ресми қазақстандық сайты бар, онда X сериясының флагмандары да, Y сериясының арзан модельдері де сатылады. Алайда бренд жергілікті нарық көшбасшыларының қатарына кірмеді: «Казахстанская правда» келтірген Global Stats деректері бойынша, 2025 жылғы қыркүйекте елде алғашқы үш орынды Apple, Samsung және Xiaomi иеленді. vivo-ның Қазақстандағы үлесі туралы ресми деректер жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026)

vivo 2026 жылды шыңда қарсы алып, бірден өзі бақылай алмайтын мәселеге тап болды. 2025 жылдың соңында әлемдік жадтың 90%-дан астамын шығаратын Samsung, SK Hynix және Micron өндірісті ЖИ дата-орталықтарына бұра бастады. Смартфондар үшін жад күрт қымбаттады.

2026 жылғы наурызда vivo баға көтеруді жадтың үш айда 300%-дан астам қымбаттауымен түсіндірді. 18 наурыздан бастап Қытайда vivo мен iQOO смартфондары қымбаттады. Oppo мен OnePlus бағаны екі күн бұрын көтерді, ал Meizu жаңа смартфондарды әзірлеуді мүлде тоқтатты. Caixin есебі бойынша, модельдердің көпшілігінің өзіндік құны 11–25%-ға өсті.

Бұл vivo дамушы елдердегі сатылымын құрған нәрсеге — арзан смартфондарға қатты соққы болды. Rest of World жазғандай, 2026 жылдың екінші тоқсанында $100-дан арзан смартфондардың әлемдік жөнелтілімі өткен жылмен салыстырғанда шамамен 60%-ға төмендеді. vivo өзінің негізгі бастапқы моделінің бағасын Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің көпшілігінде $100-дан жоғары көтерді. Oppo-ның өңірдегі $100-дан арзан смартфондар сатылымы 96%-ға құлдырады. Counterpoint талдаушысы Иван Лам мұны тура айтады: бұрын $150-дан арзан тұрған нәрсе енді $250-дан, тіпті $300-дан арзан болуы мүмкін.

Ал желінің екінші шетінде vivo, керісінше, шабуылға шықты. 2026 жылғы наурызда Барселонадағы MWC көрмесінде ол X300 Ultra-ны көрсетті — бұл Қытайдан тыс сатылатын Ultra сериясының алғашқы смартфоны. Онда 200 Мп-лық екі камера және фокус қашықтығы 400 мм болатын Zeiss телеконвертер-қондырмасы бар. Мамырда модель Үндістанда 159 999 рупийден басталатын бағамен шықты. Енді vivo Samsung-тың Galaxy Ultra-сымен және Google-дың Pixel Pro-сымен тікелей бәсекелеседі.

Нәтижесінде vivo-да бірден екі бағыт бар. Флагмандар қымбаттап, күрделене түсуде, ал жаппай сатылым әкелген бюджеттік сегмент бөгде бумның салдарынан тарылып барады. 2026 жылы vivo үшін басты сұрақ — арзан смартфондарға үйренген сатып алушылар қымбатырақ модельдерге көше ме, әлде басқа брендтерге кетіп қала ма.

Дереккөздер: Wikipedia — vivo, Wikipedia — BBK Electronics, Wikipedia — Дуань Юнпин, Wikipedia — iQOO, Wikipedia — vivo NEX, KrASIA — BBK мен vivo тарихы, KrASIA — Oppo, vivo және Шэнь Вэй, vivo — CES 2018-дегі экран ішіндегі сканер, vivo — V1 чипі, Bloomberg — vivo X70 және өз чипі, Scroll.in — ED-нің vivo India-ға айыптаулары, Free Press Journal — Dixon мен vivo бірлескен кәсіпорны, Omdia/Business Wire — 2025 жылғы Қытай нарығы, Omdia/Business Wire — 2025 жылғы 3-тоқсандағы Қытай нарығы, ETV Bharat — vivo Үндістанда көш бастап тұр, TechNode — vivo бағаны көтереді, Caixin — жад және смартфон бағасы, Rest of World — ЖИ және арзан смартфондар, Free Press Journal — MWC 2026-дағы vivo X300 Ultra, vivo India — X300 Ultra-ның шығуы, Tengrinews — vivo-ның Қазақстанға келуі, Nur.kz — vivo Қазақстанда, «Казахстанская правда» — ҚР смартфон нарығы, vivo Қазақстан — ресми сайт