Ubisoft

Ubisoft — бейнеойындар шығаратын және әзірлейтін француз компаниясы. Оны 1986 жылы Бретаньдан шыққан бес Гиймо ағайынды құрды. Компания Rayman, Prince of Persia: The Sands of Time, Assassin’s Creed, Far Cry, Splinter Cell және Rainbow Six Siege ойындарын шығарды. Қазір ол тарихындағы ең қатаң қайта құрылымды бастан кешіп жатыр: 2025/26 қаржы жылында таза шығын €1,48 млрд болды, ал 2026 жылғы 14 қазанда Ubisoft Trials сериясының авторы — финдік RedLynx студиясын жабуды ұсынды.

Гиймо ағайындылар: компьютер поштасынан ойындарға дейін (1984–1994)

Гиймо отбасы ойыннан бастаған жоқ. 1984 жылы ағайындылар компьютер мен бағдарламаларды пошта арқылы сататын Guillemot Informatique компаниясын ашты. Бір жылдан кейін техника таратуға арналған Guillemot Corporation пайда болды. 1986 жылғы 28 наурызда бес ағайынды — Кристиан, Клод, Жерар, Мишель және Ив — Ubi Soft Entertainment компаниясын құрды. Wikipedia дерегінше, атау «бәрін қамтитын» (ubiquitous) софтты меңзеуі тиіс еді.

Кеңсе көп ұзамай Париждан Кретейге көшті, ал әзірлеушілерді Бретаньдағы бір сарайға орналастырды. Алғашқы ойындардың бірі — Zombi. 1988 жылы компанияны Ив Гиймо басқарды, ол әлі күнге дейін басшы. Сол кезде сарайда алты шақты әзірлеуші жұмыс істеді, олардың арасында Rayman-ның болашақ авторы Мишель Ансель болды. Отбасылық бизнес таратуда да өсті: 1993 жылға қарай Guillemot Informatique Франциядағы бейнеойындардың ең ірі дистрибьюторына айналды.

Rayman, биржа және әлем бойынша студиялар (1994–1999)

1994 жылы Ubi Soft Монтрёйде жүзден астам әзірлеушіге арналған студия ашты. Алғашқы үлкен хит — 1995 жылы шыққан Rayman платформері. Ол компанияға сатылым да, сыншылардың жақсы пікірін де әкелді.

1996 жылы Ubi Soft биржаға шығып, $80 млн-нан астам ақша тартты. Ақша кеңеюге жұмсалды: 1996 жылы Анси мен Шанхайда, 1997 жылы Монреальда, 1998 жылы Миланда студиялар ашылды. Уақыт өте Монреаль студиясы компанияның ең басты студияларының біріне айналды — кейін Assassin’s Creed-ті дәл сонда жасады.

Tom Clancy, Prince of Persia және Far Cry (2000–2006)

2000-жылдардың басында Ubi Soft әлі күнге дейін сүйеніп отырған портфелін жинады. 2000 жылы ол Red Storm Entertainment-ті сатып алып, онымен бірге Том Клэнси атымен шығатын ойындарға, соның ішінде Rainbow Six-ке қол жеткізді. 2001 жылы компанияға The Learning Company-дің ойын бөлімшесі, ал онымен бірге Prince of Persia құқықтары өтті.

Нәтиже тез келді. 2002 жылы Tom Clancy’s Splinter Cell шпиондық экшені шықты — алдымен Xbox эксклюзиві ретінде, оны Microsoft-пен бірге жасады. 2003 жылы Prince of Persia: The Sands of Time шықты. Сол жылы компания атауының жазылуын Ubisoft деп өзгертіп, «бұйра» логотипін алды. 2004 жылы неміс Crytek технологиясына құрылған Far Cry шықты, кейін серияның құқығы Ubisoft-та қалды.

Компания франшизаларды сатып алуды жалғастырды. 2006 жылы ол Atari-ден Driver сериясын €19 млн-ға алды. 2008 жылы Том Клэнсимен оның атын мерзімсіз пайдалану туралы келісіп, швециялық Massive Entertainment-ті сатып алды, 2009 жылы TrackMania авторы Nadeo студиясын алды.

Assassin’s Creed және ашық әлемдер дәуірі (2007–2014)

2007 жылы алғашқы Assassin’s Creed шықты. Тарихи дәуірлер бойынша саяхаттайтын қастандықшылар ордені туралы серия Ubisoft-тың басты франшизасына айналды. Оның артынан үлкен ашық әлемді тұтас ойындар легі тізілді: жаңа Far Cry-лар, Disrupt қозғалтқышындағы Watch Dogs, Massive-тің Snowdrop қозғалтқышындағы The Division. Сонымен қатар компания Just Dance би сериясын шығарып, Rainbow Six Siege желілік шутеріне бәс тікті.

Ubisoft студиялар желісі ретінде де өсті. Бүгін Wikipedia кестелерінде Монреаль мен Торонтодан Сингапур, Шанхай және Хельсинкиге дейін 46 жұмыс істеп тұрған бөлімше және 21 жабылған бөлімше бар. 2011 жылы бұл желіге Trials мотоцикл сериясының авторы финдік RedLynx кірді.

Vivendi қоршауы (2015–2019)

2015 жылғы қазанда Венсан Боллоренің Vivendi медиахолдингі Ubisoft акцияларын сатып ала бастап, тез арада 10,4%-ға жетті. Ив Гиймо мұны «қаламаған» қадам деп атады. Сонымен қатар, 2016 жылы Vivendi Гиймолар құрған тағы бір компанияны — мобильді ойын баспасы Gameloft-ты жұтып қойды. 2016 жылғы желтоқсанға қарай Vivendi-де Ubisoft-тың 25,15%-ы болды, 2017 жылғы қарашада холдинг 30% шектен аспауға уәде берді.

Шешім 2018 жылғы 20 наурызда келді. Vivendi акцияларын сатуға және бес жыл бойы жаңасын сатып алмауға келісті. Қағаздардың бір бөлігін, шамамен 5%-ын, қытайлық Tencent алып, Қытай нарығында Ubisoft-тың серіктесі болды. 2019 жылғы наурызда Vivendi капиталдан толық шықты.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

2020 жылдың жазында, #MeToo толқынымен, Ubisoft топ-менеджерлеріне қатысты қудалау мен улы корпоративтік мәдениет туралы айыптаулар шықты. Wikipedia дерегінше, ішкі және сыртқы тексерулер он жыл бұрынғы бұзушылықтарды тапты, кадр бөлімі оларға мән бермеген. Компаниядан креатив директоры Серж Аскоэ, Ubisoft Toronto-ның тең негізін қалаушы Максим Белан және канадалық студиялардың басшысы Яннис Маллат кетті. Ив Гиймо басқаруды өзгертуге уәде берді.

2024 жылғы қазанда Франциядағы 700-ден астам қызметкер кеңсеге жиірек келу талабы мен жалақыға наразы болып, үш күндік ереуіл ұйымдастырды. 2026 жылғы қаңтарда Ubisoft Галифакстағы студиясын жапты — оның қызметкерлері кәсіподақ құрғаннан кейін.

2024 жылғы сәтсіздіктер және Tencent-пен мәміле (2024–2025)

2024 жыл Ubisoft үшін ауыр болды. Wikipedia дерегінше, бірнеше ірі релиз күткеннен төмен нәтиже көрсетті: Avatar: Frontiers of Pandora, қарақшылар туралы Skull and Bones, тегін XDefiant шутері және Star Wars Outlaws. Акциялар соңғы он жылдағы ең төмен деңгейге түсті. XDefiant-ты 2025 жылғы маусымда жабуды шешті, 2024 жылдың соңында Сан-Франциско мен Осакадағы, 2025 жылғы қаңтарда Лимингтондағы студиялар жабылды.

Шығар жолды Tencent ақшасынан тапты. 2022 жылғы қыркүйекте-ақ қытай компаниясы Guillemot Brothers Limited отбасылық холдингіне €300 млн салған. 2025 жылғы 27 наурызда Ubisoft жаңа еншілес компания құратынын жариялады, оған үш басты франшиза берілді: Assassin’s Creed, Far Cry және Rainbow Six. Bloomberg дерегінше, Tencent бүкіл құрылымды шамамен €4 млрд-қа бағалап, 25% үшін €1,16 млрд салды, ал жаңалықтан кейін Ubisoft акциялары 10%-ға дейін секірді. 2025 жылғы қазанда еншілес компания Vantage Studios деп аталды, оны Кристоф Деренн мен Ив Гиймоның ұлы Шарли Гиймо басқарды.

Ақша

Ubisoft-тың қаржы жылы 31 наурызда аяқталады. 2025/26 жылдың қорытындысын компания 2026 жылғы 20 мамырда жариялады:

• ХҚЕС бойынша түсім — €1,396 млрд, бір жыл бұрын €1,785 млрд болған (−21,8%);
• таза сатылым (net bookings) — €1,525 млрд (−17,4%);
• ХҚЕС бойынша операциялық шығын — €1,322 млрд;
• акционерлерге тиесілі таза шығын — €1,475 млрд, бір жыл бұрын €243,5 млн болған;
• ақша қаражаты — €1,345 млрд, ХҚЕС 16-сыз таза қарыз — €187 млн (бұрын €885 млн).

Қарызды азайтуға Tencent-тің сол €1,16 млрд-ы көмектесті, мәміле жыл ішінде жабылды. 2026/27 жылы компания таза сатылымның «жоғары бір таңбалы» пайызға төмендеуін және теріс операциялық маржаны күтеді. Ubisoft оң еркін ақша ағынына 2027/28 жылы оралуға уәде береді. Биржа әзірге сенбейді: Kotaku дерегінше, акциялар 2018 жылғы €100 шыңынан 2026 жылғы наурызда €3,84-ке дейін құлап, содан бері €5 шамасында тұр.

Қайта құрылым (2025–2026)

2025 жылдың жазында Ubisoft «шығармашылық үйлер» моделіне — франшизалар төңірегіндегі дербес студиялар топтарына көшетінін жариялады. Сол жылғы тамызда Grow Home мен Cold Fear сияқты бес ескі ойын Atari-ге сатылды. 2026 жылғы қаңтарда компания біржола бес шығармашылық үйге бөлінді, алты ойын, соның ішінде Prince of Persia: The Sands of Time ремейкі тоқтатылды, ал шығынды шамамен $200 млн-ға қысқарту мақсаты қойылды. 2026 жылғы наурызда Tom Clancy’s тарихы басталған Red Storm студиясында 100-ге жуық адам қысқарып, әзірлеу тоқтатылды.

Штат шығынмен бірге қысқарып жатыр. 2025 жылғы қыркүйектің соңында Ubisoft-та 17 097 адам жұмыс істеді, 2026 жылғы наурыздың соңында — 16 590 адам. Тұрақты шығындар бір жылда 8%-ға азайып, €1,435 млрд болды, компания оларды 2028 жылғы наурызға қарай €1,25 млрд-қа жеткізгісі келеді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 14 қазанда Ubisoft қызметкерлерге RedLynx-ты жабуды ұсынатынын хабарлады: бұл 52 адамға дейін әсер етеді. VGC дерегінше, студияның қазір жобасы жоқ, ал штатты жай ғана қысқарту оны тұрақты ете алмайды. Сонымен бірге Skull and Bones пен Assassin’s Creed Black Flag Resynced ремейкін жасаған Ubisoft Singapore студиясында 70 орын қысқарады. Ремейк 2026 жылғы 9 шілдеде шықты, Kotaku дерегінше, алғашқы екі аптада 3,5 млн-нан астам дана сатылды.

Компанияның есебіне қарағанда, алдағы жылдардағы бәстері — 11-жылдың жол картасы бар Rainbow Six Siege, The Division 2 мен The Division 2: Survivors спин-оффы, Anno 117 және Avatar: Frontiers of Pandora қосымшасы. Ubisoft-ты әлі де Ив Гиймо басқарады, ол директорлар кеңесінің төрағасы да. Wikipedia дерегінше, ең ірі акционерлер — Гиймо отбасы (14%) және Tencent (9,99%). Штаб-пәтері Париж түбіндегі Сен-Мандеде орналасқан.

Дереккөздер: Wikipedia — Ubisoft, Ubisoft — 2025/26 қаржы жылының қорытындысы, Bloomberg — Tencent-пен мәміле, VGC — RedLynx-тың жабылуы және Сингапурдағы қысқартулар, Kotaku — Ubisoft-тың жағдайы және акциялары