SSC North America

SSC North America — АҚШ-тың Вашингтон штатындағы шағын компания. Ол жиырма жылдан астам уақыт бойы гиперкарларды бір мақсатпен жасап келеді: түзу жолдағы ең жоғары жылдамдық. Компанияның негізін Джерод Шелби қалады, алғашқы көліктер Shelby SuperCars деген атпен шықты. 2007 жылы оның Ultimate Aero көлігі сериялық автомобильдер арасында Guinness рекордын алды. 2021 жылы Tuatara Кеннеди ғарыш орталығының ұшу жолағында екі заездің орташасымен 455,3 км/сағ көрсетті. Бұған дейін шулы сәтсіздік болды: 2020 жылы мәлімделген 508 және 532 км/сағ кейін кері қайтарылды. Бренд біздің әлемдегі ең жылдам көлік туралы мақаламызға дәл осы жолдың арқасында енді — күмәнді цифрдан тексерілген нәтижеге дейін.

Шығу тегі: Ричлендтегі Shelby SuperCars

Компанияны 1999 жылы Джерод Шелби құрды. Wikipedia-да 1998 жыл да кездеседі — әр бөлімде әр түрлі күн жазылған. SSC Вашингтон штатының оңтүстік-шығысындағы Tri-Cities ауданында, Ричленд қаласында орналасқан. Компанияның өзі бұл өңірді штаттың шарап елі деп сипаттайды. Алғашқы прототиптер көршілес Вест-Ричлендте жиналды.

Бір маңызды ескерту бар. Джерод Шелби Shelby Cobra-ны жасаған Кэрролл Шелбидің туысы емес. Тектің сәйкес келуі кейін компанияға атауын жоғалтуға әкелді.

SSC — жеке фирма. Ол есептілігін жарияламайды, сондықтан табысы, пайдасы және қызметкерлер саны туралы сенімді дерек жоқ.

2004–2007: Ultimate Aero және Guinness рекорды

Ultimate Aero-ның алғашқы прототипі 2004 жылы дайын болды. Оны бірден жолда сынай бастады. Алғашқы көліктерге компрессорлы, жарыс Corvette C5R-дан алынған V8 қойылды: алдымен 782 а. к., кейін 908 а. к.-ке дейін. 2006 жылы қос турбиналы соңғы нұсқа Ultimate Aero TT шықты. Сол жылдың қарашасында ол халықаралық көрмелерде көрсетілді.

Рекордқа жол оңай болмады. 2007 жылғы наурызда заезд үшін Route 93 жолының 19 км бөлігі жабылды, бірақ бірінші әрекетті ауа райы бұзды. Екінші әрекетте сынақшы-пилот Рик Дориа 305 км/сағ-тан жоғары жылдамдықта дөңгелектер тайғанайтынын айтты.

2007 жылғы 13 қыркүйекте бәрі ойдағыдай болды. Ultimate Aero TT бір бағытта 414,31 км/сағ, кері бағытта 410,24 км/сағ жүрді. Орташасы — 412,28 км/сағ. Заезд Вест-Ричленд маңында өтті. 2007 жылғы 9 қазанда Guinness World Records бұл нәтижені сериялық автомобильдің жылдамдық рекорды ретінде растады.

Көлік дана-дана шықты. Wikipedia деректері бойынша, 2006–2007 жылдары небәрі 24 Ultimate Aero TT жасалды. Алғашқы сериялық данасы eBay-де 431 100 долларға сатылды. Келесілерін шамамен 285 000 доллардан сату жоспарланды.

2008–2013: жетілдіру, рекордтан айырылу және атау ауыстыру

2008 жылы Ultimate Aero алюминий блокты жаңа битурбо-V8 алды. Кейін көлікке 1 287 а. к. қуатты қозғалтқыш орнатылды. 2009 жылы қуат тағы шамамен 15%-ға өсті. Сол жылы AeroBrake спойлері пайда болды: тежеген кезде ол 200 мм-ге көтеріледі. Тағы сол жылы SSC екі моторлы электр нұсқасы Ultimate Aero EV-ді жариялады, бірақ ол өндіріске жетпеді.

Рекорд үш жылға да жетпеді. 2010 жылғы 4 шілдеде Bugatti Veyron Super Sport 430 км/сағ көрсетіп, атақты өзіне алды. Француз маркасы туралы толығырақ — Bugatti бренді туралы досьеде.

2012 жылғы қаңтарда Shelby SuperCars атауы SSC North America болып өзгерді. Себебі — Carroll Shelby Licensing және оның бас компаниясы Carroll Shelby International-мен жасалған бітім. Джерод Шелби Shelby атауын қолданбауға келісті. PistonHeads мұны былай жазды: жылдам көліктер әлемінде тек бір Шелбиге орын бар, ол — Кэрролл.

Ultimate Aero-ны арнайы Ultimate Aero XT сериясымен шығарып салды. Оған келесі модельге арналған 6,9 литрлік битурбо-V8 пен жеті сатылы қорап қойылды. XT-дің ақырында қанша данасы жиналғаны туралы дереккөздер әр түрлі айтады.

2011–2020: Tuatara-ның ұзақ жолы

Ultimate Aero-ның мұрагерін 2011 жылы әзірлей бастады. Tuatara концептісі Pebble Beach Concours d’Elegance байқауында көрсетілді. Дизайнын Pininfarina-ның бұрынғы дизайнері Джейсон Кастриота салды.

Содан кейін жоба ұзаққа тынып қалды. Сериялық нұсқасы көпшілікке тек 2018 жылғы тамызда — концептіден жеті жыл өткен соң көрсетілді. Алғашқы көлік клиентке 2020 жылғы қаңтарда Филадельфияда берілді. Таралымы жүз данамен шектелген. CBS News мәліметінше, 2021 жылы базалық бағасы 1,6 млн доллардан асты, ал толық жабдықталған көлік 1,9 млн доллардан сәл қымбат тұрды.

Осы уақытта қозғалтқыш көлемі 6,9 литрден 5,9 литрге кішірейді. Есесіне шекті айналым 8 800 айн/мин-ға дейін көтерілді. Жалпақ иінді білігі бар битурбо-V8-ті Nelson Racing Engines жасайды. Октан саны 91 (американдық шкала бойынша) бензинмен ол 1 350 а. к., E85 этанолымен 1 750 а. к. береді. Қорабы — жеті сатылы робот.

2020 жылғы мамырда SSC екі нұсқа қосты. Striker қысу күші үшін аэродинамикалық обвес алды. Aggressor — сол кузов, бірақ жарыс опциялары мен 2 200 а. к.-ке дейінгі моторы бар. Ол жалпы жолға шықпайды және он данамен шектелген.

Мәселелер мен даулы эпизодтар: 2020 жылғы заезд

2020 жылғы 10 қазанда Tuatara Невададағы Парамп пен Лас-Вегас арасындағы жабық State Route 160 тас жолына шықты. Рульде пилот Оливер Уэбб отырды. SSC бір бағытта 331,15 миль/сағ (532,93 км/сағ), екі заездің орташасымен 316,11 миль/сағ (508,73 км/сағ) деп жариялады. The Drive дерегінше, жылдамдықты Dewetron GPS жабдығы өлшеді. Цифрлар расталса, Tuatara Koenigsegg Agera RS-тің 2017 жылғы 277,87 миль/сағ (447 км/сағ) рекордын еркін жаңартар еді.

Көп ұзамай заездің бейнесін YouTube-та талдап шықты. Motor Sport Magazine сыншылар арасында Shmee150, Роберт Митчелл және Миша Чарудинді атайды. Олар көліктің трассадағы белгілер арасынан өту уақытын өлшеді. Нәтиже мәлімделгеннен әлдеқайда баяу шықты.

Джерод Шелби алғашында сақ жауап берді. Ол бір заездің әр түрлі жылдамдықтарын көргенін және бұл өзін де алаңдатқанын мойындады. Top Gear жазғандай, ол айырмашылықты монтаж қатесімен түсіндірді: кабинадан екі ролик болған, деректер әр түрлі нүктеден синхрондалған. 30–31 қазанда компания мұндай сәйкессіздік пен жетіспейтін деректермен рекорд жариялауға болмайтынын айтты. Заезды нәтижесі «даусыз» болатындай етіп қайталауға шешті.

Нүкте тек 2021 жылғы шілдеде қойылды. SSC Instagram-дағы постта 2020 жылғы қазанда мәлімделген 331 миль/сағ-қа да, тіпті 301 миль/сағ-қа да жетпегенін ресми мойындады. Басқаша айтқанда, 532 және 508 км/сағ цифрларын компанияның өзі кері қайтарды.

2020–2021: қайта әрекет және 455,3 км/сағ

Қайталауға мұқият дайындалды. 2020 жылғы желтоқсанда команда Флоридадағы NASA ұшу жолағына келді. Жылдамдықты қосарлы жүйелер жазды: екі Racelogic, бір Life Racing және үш Garmin. Рульге енді кәсіби пилот емес, көліктің иесі, гиперкар коллекционері Ларри Каплин отырды. Әрекет сәтсіз аяқталды. Мотор қызып кетті, электроника от алдыру бұрышын азайтты, екі цилиндр қуатын жоғалтты. Оның үстіне 320 км/сағ-тан жоғары жылдамдықта капот ашылып кетіп отырды.

2021 жылғы 17 қаңтарда нәтиже шықты. Кеннеди ғарыш орталығының қону жолағында (Johnny Bohmer Proving Grounds, Space Florida алаңы) Каплин солтүстікке 279,7 миль/сағ, оңтүстікке 286,1 миль/сағ жүрді. Жел мен еңістің әсерін жою үшін заездер шамамен бір сағат аралықпен қарама-қарсы бағытта өтті. Орташасы — 282,9 миль/сағ, яғни 455,3 км/сағ. Екпін алуға Невададағы шамамен жеті мильдік тас жолдың орнына небәрі 2,3 миль жолақ болды. Өлшемдерді Racelogic куәландырды.

Ресми бастапқы нүкте осы нәтиже болды. Компания оны сериялық автомобильдің жылдамдық рекорды деп жариялады. Motor Authority 2022 жылы оны екі заездің орташасы бойынша қолданыстағы рекорд деп атады.

Жаңа қиындықсыз болмады. 2021 жылғы сәуірде Ютада қатты жел Tuatara тиелген тіркемені аударып жіберді, көлік зақымданды.

2022: бір бағытта 474,8 км/сағ

2022 жылғы 14 мамырда Каплиннің сол қара Tuatara-сы Флоридадағы жолаққа қайта оралды. 2,3 мильдік бөлікте ол 295 миль/сағ-қа (474,8 км/сағ) дейін үдеді. Деректерді екі Racelogic VBOX жүйесі мен Life Racing GPS жазды. Алаңда Racelogic технигі және тәуелсіз талдаушы Роберт Митчелл болды. Ол 2020 жылы Невада цифрларына күмән келтіргендердің бірі еді.

Бұл рекорд болып саналмады. Есепке алу үшін қарама-қарсы бағыттағы екі заездің орташасы керек. Екінші әрекетте Каплин 258 миль/сағ-та газды жіберді, ал кері өту кезінде жел 13 миль/сағ-қа дейін күшейді. Команданың бағалауынша, 300 миль/сағ-қа жету үшін шамамен екі секундтық жолақ жетпеді. Осыдан кейін Джерод Шелби компания әзірге жылдамдық рекордтарын қуудан бас тартатынын айтты.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Ресми сайттағы соңғы пресс-релиз 2025 жылғы 20 ақпанмен белгіленген. Онда SSC Tuatara мен Tuatara Striker-дің «рекордтық турын» жариялады:

• Tuatara әлемдегі ең ұзын аэродромдардың бірінде түзу жолдағы өз нәтижесін жақсартуға тағы тырысады — күні мен орны айтылмаған;
• Tuatara Striker 2025 жылдың соңына қарай айналым рекордына шабуыл жасауы тиіс;
• сату Маунт-Кискодағы (Нью-Йорк) HK Motorcars арқылы жүреді, компания оны әлемдегі жалғыз дилері деп атайды.

Техникалық жағынан көлік өзгермеді: 1 750 а. к. қуатты 5,9 литрлік битурбо-V8, жеті сатылы роботталған қорап, көміртек талшықты монокок. Striker 257 км/сағ жылдамдықта шамамен 500 кг қысу күшін береді. Сайтта қазір үш нұсқа бар: жалпы жолға арналған Tuatara мен Striker және 2 200 а. к. қуатты трек нұсқасы Aggressor. Бас директоры — бұрынғыдай негізін қалаушы Джерод Шелби.

Ірі автомобиль басылымдарынан 2025 жылға жарияланған заездердің өткені туралы хабар табылмады. SSC туралы 2025–2026 жылдардағы басқа расталған жаңалық та жоқ. Сондықтан Tuatara-ның ең жақсы тексерілген нәтижелері әзірге сол күйі: орташа 455,3 км/сағ (2021) және бір бағытта 474,8 км/сағ (2022).

Дереккөздер: Wikipedia — SSC North America, Wikipedia — SSC Ultimate Aero, Wikipedia — SSC Tuatara, PistonHeads — SSC North America атауына көшу (2012), The Drive — 331 mph туралы мәлімдеме және 2020 жылғы 31 қазандағы жаңарту, Motor Sport Magazine — 2020 жылғы заезға күмән, Motor Authority — 2020 жылғы желтоқсандағы сәтсіз әрекет, CBS News — 2021 жылғы 17 қаңтардағы заез және Tuatara бағасы, Top Gear — Кеннеди ғарыш орталығындағы 282,9 mph, ClassicCars.com / Motor Authority — SSC-нің 2021 жылғы шілдедегі мойындауы, Motor Authority — 2022 жылғы 295 mph, SSC North America — 295 mph туралы пресс-релиз (2022), SSC North America — 2025 жылғы жоспарлар, SSC North America — ресми сайт.