S&P Global

S&P Global — мемлекеттерге, банктер мен корпорацияларға кредиттік рейтинг беретін, S&P 500 индексін есептейтін және қаржы мен шикізат деректерін сататын америкалық компания. Оның рейтинг бөлімшесі Moody’s және Fitch-пен бірге агенттіктердің «үлкен үштігіне» кіреді. Қазір ол туралы айтуға себеп бар: 2026 жылғы 5 қазанда S&P Global Ratings Nike рейтингін «A+»-тан «A»-ға төмендетті. Ал тамызда агенттік Қазақстанның егемен рейтингін көтерді.

Темір жолдар мен карточкалар (1860–1940)

Компания тарихы кітаптан басталады. 1860 жылы Генри Варнум Пур «АҚШ темір жолдары мен каналдарының тарихын» шығарды. Бұл жылдам өсіп жатқан темір жолдарға ақша салғандарға арналған деректер жинағы еді. Оның Poor’s Publishing баспасы уақыт өте анықтамалықтардан бағалауға көшті: 1916 жылы алғашқы кредиттік рейтингін берді.

Сол кезде болашақ серіктес те өсіп келе жатты. 1906 жылы Лютер Ли Блейк Standard Statistics Bureau-ны құрды. Ол клиенттерге өнеркәсіп компаниялары туралы жаңа деректерді карточкамен жіберіп тұрды. 1923 жылы Standard Statistics 233 америкалық компания бойынша алғашқы қор индексін есептеді, ал 1926 жылы 90 акциядан тұратын күнделікті индекске көшті.

Standard & Poor’s және S&P 500 индексі (1941–1999)

1941 жылы Standard Statistics пен Poor’s Publishing бірігіп, Standard & Poor’s болды. Жаңа компания рейтингтерді, іскерлік ақпаратты және индекстерді бір жерге жинады.

Индекс бизнесі үшін 1957 жылғы 4 наурыз басты күн болды: индекс 500 компанияға дейін кеңейіп, S&P 500 деп аталды. Компанияның өзі оны перфокарталар арқылы компьютерде есептелген алғашқы индекс деп атайды. Қазір онда 503 бағалы қағаз бар. 2025 жылдың соңында олар америкалық қор нарығы капиталдандыруының шамамен 83%-ын — $61,1 трлн-нан астамын қамтыды.

1966 жылы McGraw-Hill баспасы Standard & Poor’s-ты Пол Толбот Бэбсоннан сатып алды. Рейтинг агенттігі ондаған жыл бойы көбіне оқулықтарымен танымал медиатоптың құрамында болды.

2008 жылғы дағдарыс және AAA-сыз Америка (2000–2015)

Компанияға қойылған басты талаптар ипотекамен байланысты. 2008 жылғы дағдарыс алдында S&P, басқа агенттіктер сияқты, тәуекелі жоғары ипотекалық бағалы қағаздарға — қамтамасыз етілген борыштық міндеттемелерге ең жоғары AAA рейтингін қойды. Нарық құлағанда, бұл бағалар рейтинг саласына тағылған басты айыптардың біріне айналды.

АҚШ Әділет министрлігі S&P-ті рейтингтермен алаяқтық жасады деп айыптап, $5 млрд талап етті. Екі жыл соттасқан соң, 2015 жылғы 3 ақпанда тараптар келісті. Jurist дерегінше, S&P $1,375 млрд төледі: жартысын федералды үкіметке, жартысын 19 штат пен Колумбия округіне. Тағы $125 млн-ды Калифорнияның CalPERS зейнетақы қоры алды, сөйтіп барлығы шамамен $1,5 млрд болды. Компания заң бұзғанын мойындамады. Бірақ билік оған 2011 жылғы шешімі үшін кек алды деген нұсқаға дәлелі жоқ екеніне келісті.

Бұл АҚШ-тың өз рейтингін төмендету туралы шешім еді. 2011 жылғы 5 тамызда S&P АҚШ-ты алғаш рет ең жоғары AAA рейтингінен айырып, AA+-қа түсірді. АҚШ Қаржы министрлігі агенттіктің есебінде $2 трлн-дық қате барын көрсетті. S&P қатені мойындады, бірақ ол шешімге әсер еткен жоқ деп мәлімдеді.

McGraw Hill Financial және S&P Global (2013–2023)

2013 жылы бас компания білім беру бизнесін сатып, McGraw Hill Financial болып аталды. Оны Дуглас Петерсон басқарды. 2016 жылы, акционерлер 27 сәуірде дауыс бергеннен кейін, компания қазіргі атауын алды — S&P Global.

Ең ірі мәміле британ-америкалық IHS Markit-пен бірігу болды. Ол туралы 2020 жылғы қарашада келісті, мәміле шамамен $44 млрд деп бағаланып, 2022 жылы жабылды.

Компанияның өз дерегінше, Петерсон CEO болған 11 жылда түсім $4,45 млрд-тан $12,5 млрд-қа дейін, ал нарықтық капиталдандыру $16 млрд-тан $135 млрд-тан астамға дейін өсті.

Мартина Чун және жаңа қайта құрылым (2024–2026)

2024 жылғы 1 қарашадан бері S&P Global-ды Мартина Чун басқарады. Бұған дейін ол S&P Global Ratings рейтинг бөлімшесін басқарған.

Оның тұсында компания бизнес құрамын өзгертуді жалғастырды. 2025 жылғы қазанда жеке нарықтар туралы деректер беретін лондондық With Intelligence-ті $1,8 млрд-қа сатып алуға келісті. Ал 2026 жылғы 1 шілдеде автомобиль бөлімшесін Mobility Global Inc. деген жеке жария компанияға бөліп шығарды — акционерлер S&P Global-дың әр акциясына оның бір акциясын алды.

Ақша

2025 жылдың қорытындысы бойынша S&P Global түсімі 8%-ға өсіп, $15,34 млрд-қа жетті. GAAP бойынша таза пайда 16%-ға артып, $4,47 млрд болды. Бөлімшелер бойынша түсім:

• Market Intelligence — $4,92 млрд;
• Ratings — $4,72 млрд;
• Energy (бұрынғы Platts) — $2,3 млрд;
• Indices — $1,85 млрд;
• Mobility — $1,75 млрд.

Жыл ішінде компания акционерлерге $6,2 млрд қайтарды: $1,2 млрд дивиденд түрінде және $5 млрд акцияларды кері сатып алу арқылы. S&P Global акциялары Нью-Йорк қор биржасында SPGI тикерімен саудаланады және өздері S&P 500 индексіне кіреді.

Қазақстан

S&P Қазақстанның егемен рейтингін үнемі қайта қарап отырады. 2026 жылғы 20 ақпанда агенттік елдің рейтингін позитивті болжаммен BBB- деңгейінде растады. Наурызда S&P 2025 жылғы 6,5%-дан кейін 2026 жылы ел ЖІӨ-сінің өсуі 4,1%-ға дейін баяулайды деп болжады.

2026 жылғы 21 тамызда S&P Қазақстанның рейтингін тұрақты болжаммен BBB-ға дейін көтерді. Агенттік экономиканың өсу болжамына, бюджет пен сыртқы резервтердің беріктік қорына және салық түсімдерінің артуына сілтеме жасады. S&P басты тәуекел ретінде әлі де мұнайды атайды: Қазақстан мұнай экспортының шамамен 80%-ы Ресей аумағы арқылы өтетін КТК құбырымен жөнелтіледі.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың екінші тоқсанында Mobility-сіз S&P Global түсімі 11%-ға өсіп, $3,68 млрд болды, таза пайда 14%-ға артып, $1,22 млрд-қа жетті. Рейтинг бөлімшесі рекордтық $1,34 млрд тапты — бұл бір жыл бұрынғыдан 17%-ға көп. 2026 жылға болжам — түсімнің органикалық өсімі 6–8%.

5 қазанда агенттік Қытайдағы сатылымның құлдырауы мен созылып кеткен қайта құрылымдау салдарынан Nike рейтингін теріс болжаммен «A»-ға түсірді. Бұл 15 айдағы екінші төмендету: 2025 жылғы шілдеде Nike рейтингі «AA-»-тан «A+»-қа түскен.

Дереккөздер: Wikipedia — S&P Global, Wikipedia — S&P Global Ratings, Wikipedia — S&P 500, S&P Global — компания тарихы, Jurist — S&P-тің АҚШ Әділет министрлігімен келісімі, S&P Global (SEC) — CEO ауысуы, S&P Global (SEC) — 2025 жылғы нәтижелер, S&P Global (SEC) — 2026 жылғы екінші тоқсан нәтижелері, S&P Global — Mobility Global-дың бөлінуі, FinTech Futures — With Intelligence-ті сатып алу, The Astana Times — Қазақстанның 2026 жылғы ақпандағы рейтингі, The Astana Times — Қазақстан рейтингінің көтерілуі, The Times of Central Asia — S&P-тің Қазақстан ЖІӨ-сі бойынша болжамы