Solva

Solva — «ОнлайнКазФинанс» қазақстандық микроқаржы ұйымының бренді. Ол кәсіпкерлер мен жеке тұлғаларға онлайн несие береді. Kursiv дерегінше, 2026 жылдың ортасында бұл активтері 140 млрд теңгеден асатын, елдегі төртінші МҚҰ. Ол туралы қазір айтуға себеп — иесінің ауысуы. 2026 жылдың күзінде Solva-ны Хусаиновтар отбасымен байланыстырылатын AG Holding бақылауға алды. Топтың директорлар кеңесін Банк ЦентрКредиттің бұрынғы басшысы Ғалым Хусаинов басқарды.

IDF Eurasia-дан шыққан компания (2016–2021)

Forbes Kazakhstan жазғандай, «ОнлайнКазФинанс» қазақстан нарығында 2016 жылдан бері жұмыс істейді. Компания Қазақстан мен Ресейде онлайн несие берумен айналысқан IDF Eurasia финтех тобының құрамында болды. Inbusiness дерегінше, топ Solva брендін Қазақстанда 2017 жылы шығарды.

Негізгі өнімі — шағын бизнес пен жеке клиенттерге кепілсіз берілетін несие. Қарыз алушыны цифрлық жолмен бағалайды. Өтінімді онлайн да, кеңседе де беруге болады. 2021 жылғы қыркүйекте S&P Global Ratings Solva-ға «тұрақты» болжаммен «B» рейтингін берді. Агенттік бұл баға бүкіл IDF Eurasia тобының несие қабілетін көрсететінін атап өтті. Сол кезде Solva-ның несие портфелі бір жылда 40%-ға өскен еді. Компания 10 мыңнан астам кәсіпкерге қызмет көрсетіп, топтың EBITDA-сының шамамен үштен бірін беретін.

Дербестік және банк жоспары (2021–2023)

Forbes Kazakhstan дерегінше, Solva банк болу ниетін 2021 жылы айтып, оны шамамен бір жылда бітіруді көздеді. 2022 жылы компания IDF Eurasia-дан бөлініп, дербес қазақстандық бизнеске айналды. Сол жылдың күзінде ЖШС акционерлік қоғам болды — бұл банк лицензиясына жасалған қадамдардың бірі.

2023 жылғы желтоқсанда Solva $20 млн-дық инвестиция раундын жапты. Ақшаны мысырлық Orascom конгломератының иелері — Савирис отбасы мен ZCP қорының серіктестері берді. МҚҰ акционерлерінің қатарына Әбу-Дабидегі Neo Crystal Holdings Ltd қосылды. Forbes Kazakhstan жазғандай, бұл ақша ең алдымен банкке айналуға және Орталық Азияның басқа елдеріне шығуға арналған. 2024 жылы компания Kapital.kz-ке Өзбекстанда жергілікті банктермен бірге МҚҰ ашу жоспарын айтты.

Forbes Kazakhstan Solva-ның негізін қалаушылар деп Борис Батин мен Александр Дунаевты атайды. 2024 жылғы 1 қазанда олар Solva Capital ЖШС арқылы МҚҰ-ның 75%-ын бақылады. Тағы 13% Solva Group Ltd-ге, 12% Neo Crystal Holdings-ке тиесілі болды.

Реттеушінің бас тартуы (2024–2025)

2024 жылғы 27 желтоқсанда Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Solva-ның банкке айналуына рұқсат бермеді. Forbes Kazakhstan дерегінше, компания құжаттарды заңда белгіленген мерзімде пысықтап үлгермеді. Реттеуші Solva Capital-ға банк холдингі мәртебесін, ал Дунаев пен Батинге ірі акционер мәртебесін де бермеді. Сол кездегі бас директор Константин Барабанов құжаттар қайта берілетінін және жоспар өзгермейтінін айтты.

Бір жылдан кейін реттеушінің ұстанымы ашық айтылды. 2025 жылғы желтоқсанда ҚНРДА төрағасының орынбасары Олжас Кизатов сенатта: «Никто им не запрещает», — деді. Оның сөзінше, агенттіктің Solva несие портфелінің сапасына және оған жасалған провизияларға сұрақтары бар.

2025 жыл қарыз жағынан да ауыр болды. Kursiv жазғандай, компания 53,2 млрд теңгелік міндеттемелер бойынша ковенанттарды бұзды. Кредиторлар 2026 жылдың соңына дейін қарызды мерзімінен бұрын қайтаруды талап етпеуге келісті.

Иелердің ауысуы (2026)

2026 жылдың жазында негізін қалаушылар бизнестен шыға бастады. Kapital.kz дерегінше, маусымда Дунаев Solva Capital-дың 24,19%-ын $2 млн-ға, ал 14 шілдеде тағы 26,84%-ын $2,2 млн-ға сатты. Батин шілдеде 39,36%-ын сатты. Екі жолы да сатып алушы Solva Group Ltd болды, ал мәмілені топ ішіндегі активтерді шоғырландыру деп атады.

Кейін сырттан сатып алушы келді. Kursiv дерегінше, ХҚҚО-да тіркелген AG Holding Дунаев пен Батиннің 49%-ын сатып алды. Kursiv сілтеме жасаған Adata мәліметі бойынша, оның иелері — Жандос Мұхатаев пен Әбілжан Хусаинов. Bes.media жазғандай, Neo Crystal Holdings шамамен 40% үлесімен стратегиялық инвестор болып қалды.

Артынша басшылық ауысты:

• 7 тамызда «ОнлайнКазФинанс» басқармасын Павел Кравченко басқарды;
• 10 тамызда Solva Group Ltd директорлар кеңесінің төрағасы болып AG Holding серіктес иесінің ұлы Ғалым Хусаинов тағайындалды;
• директорлар кеңесіне Берік Шолпанқұлов кірді;
• топтың бас директоры Тимур Ишмуратов болды.

Ақша

Kursiv дерегінше, «ОнлайнКазФинанс»-тың 2026 жылғы 1 шілдедегі қаржы көрсеткіштері:

• активтер — 140 млрд теңгеден астам;
• несие портфелі — 137,7 млрд теңге;
• бірінші жартыжылдықтағы таза пайда — 39,4 млн теңге, бір жыл бұрын 971,4 млн болған.

Компания ақшаны биржадан да тартады: МҚҰ облигациялары KASE-де саудаланады. Kapital.kz дерегінше, 2026 жылғы қыркүйектің соңында Solva облигация арқылы 2 млрд теңге, ал жаңа акционерлерден 1,18 млрд теңге тартты.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 6 қазанда Kursiv AG Holding Solva Group-тың тағы 9,397%-ын сатып алғанын хабарлады. Үлестерін 13 миноритарийдің бәрі сатты, олардың арасында сингапурлық Rekamado мен Mutineers бар. Бұрынғы бас директор Барабанов та акционерлер қатарынан шықты.

Жаңа иелер банк болу жоспарынан бас тартқан жоқ. «Планы такие сохраняются. То есть преемственность осталась», — деді Хусаинов Kursiv-ке. Компания алдымен базалық банк лицензиясын алғысы келеді. Жыл соңына дейін ол ковенанттары бұзылған қарыз бойынша кредиторлармен келісуі керек. Мәміленің толығы — rizz жаңалығында, ал жаңа төраға бұрын басқарған банктің тарихы — Банк ЦентрКредит досьесінде.

Дереккөздер: Kursiv — AG Holding Solva Group үлестерін сатып алып жатыр, Forbes Kazakhstan — БАӘ-ден келген жаңа акционер, Forbes Kazakhstan — Solva-ға банк болуға рұқсат берілмеді, Forbes Kazakhstan — реттеуші неге бас тартты, Inbusiness — S&P-тің 2021 жылғы рейтингі, Bes.media — Олжас Кизатов Solva туралы, Kapital.kz — негізін қалаушылардың Solva Capital-дан шығуы, Bes.media — Павел Кравченко басқарма басында, Kapital.kz — Өзбекстандағы жоспар, Kapital.kz — Solva шежіресі