Jaguar

Jaguar — 2008 жылдан бері үнділік Tata Motors-қа тиесілі әрі Land Rover-мен бірге JLR компаниясына кіретін британ автомобиль маркасы. Оны E-Type, Ле-Мандағы жеңістер және XJ седандары арқылы біледі. 2024 жылы марка ескі модельдерді сатуды тоқтатып, толығымен электрлі болатынын және қымбатырақ сегментке көшетінін жариялады. Қазір ол туралы айтуға себеп бар: 2026 жылғы 7 қазанда JLR қайта іске қосылған Jaguar-дың алғашқы сериялық көлігін — 1030 ат күшті Type 01-ді көрсетті.

Мотоцикл арбасынан автокөлікке

Бәрі 1922 жылы басталды. Уильям Лайонс пен Уильям Уолмсли Swallow Sidecar Company-ді құрып, мотоциклге арналған арбалар жасай бастады. Уақыт өте келе компания арбалардан автокөліктерге көшті. 1934 жылы Уолмсли кәсіптен шықты, ал Лайонс SS Cars компаниясын құрды.

Jaguar сөзі алғаш рет 1935 жылы пайда болды — SS 2½ литрлік спорттық седаны осылай аталды. Соғыстан кейін атаудан SS әріптері алынып тасталды: 1945 жылғы наурызда компания Jaguar Cars Limited болды.

1948–1968: XK, Ле-Ман және E-Type

Соғыстан кейінгі Jaguar атын жылдамдықпен шығарды. 1948 жылы екі тарату білігі бар жаңа қозғалтқышпен XK120 родстері шықты. Кейін марка Ле-Манға аттанды: C-Type «24 сағатта» 1951 және 1953 жылдары, D-Type 1955–1957 жылдары қатарынан үш рет жеңді.

1961 жылы ұзын капоты мен аласа силуэті бар E-Type пайда болды. 1968 жылы XJ6 седаны шықты, ал XJ желісі ондаған жыл бойы марканың басты өкілдік моделі болды.

1968–2008: қырық жылда үш қожайын

1968 жылы Jaguar British Leyland құрамына кірді, ал 1975 жылы бұл концерн мемлекет меншігіне алынды. Дербестік ұзаққа созылмады: 1984 жылы Jaguar жекешелендіріліп, Лондон биржасына шықты, ал 1989 жылы марканы Ford сатып алды.

2008 жылы Ford Jaguar-ды Land Rover-мен бірге үнділік Tata Motors-қа £1,7 млрд-қа сатты. 2013 жылы екі британ компаниясы Jaguar Land Rover болып бірікті, кейін ол JLR деп аталды. 2018 жылы марка I-Pace электр кроссоверін көрсетті.

2024: тоқтау және «Copy Nothing»

2024 жылы Jaguar жаңа көліктерді сатуды уақытша тоқтатты. 27 мамырда Касл-Бромвич зауытында соңғы бензинді Jaguar құрастырылды. Марка бұл зауытта 1977 жылдан бері жұмыс істеген еді. Қарашаның ортасынан бастап Ұлыбританияда жаңа көліктер сатылмай қалды, ал басқа нарықтарға арналған F-Pace-ті Солихаллда шығару 2025 жылдың басына дейін жалғасты. Компания мұны былай түсіндірді: енді көлемнің соңынан қумай, маржасы жоғары қымбат модельдерге ден қояды.

Сол кезде Jaguar «Copy Nothing» ұранымен жаңа фирмалық стилін таныстырды. Бірде-бір көлік көрсетілмеген жарнамалық ролик сынға ұшырады. «Сіздер көлік сатасыздар ма?» — деп сұрады Илон Маск, ал Reform UK көшбасшысы Найджел Фарадж Jaguar «банкрот болады» деп болжады. Әлеуметтік желілердегі пікірлердің бір бөлігі ашық гомофобиялық және трансфобиялық болды. Jaguar-дың басқарушы директоры Родон Гловер марка «батыл әрі серпінді» болғысы келетінін айтып, жаңа Jaguar-ға қазіргі клиенттердің шамамен 15%-ы ғана өтетінін мойындады.

2024 жылғы 2 желтоқсанда Майамидегі өнер аптасында марка Miami Pink және London Blue түстеріндегі Type 00 концептін көрсетті. Болашақ сериялық көліктердің келбетін дәл осы Type 00 айқындады.

2025: кибершабуыл және жаңа басшы

Қайта іске қосылуға дайындықты бүкіл JLR-ды шарпыған дағдарыс бөлді. 2025 жылғы 31 тамызда компания кибершабуылға ұшырап, жүйелерін өшірді, британ зауыттарында өндіріс бірнеше аптаға тоқтады. Шамамен 120 мың адам жұмыс істейтін бүкіл жеткізу тізбегі зардап шекті. 29 қыркүйекте Ұлыбритания үкіметі кибершабуылдан кейін алғаш рет компанияға мемлекеттік кепілдік берді — бес жылдық £1,5 млрд-тық несие бойынша. 2025 жылғы қарашада JLR-ды Tata Motors-тың бұрынғы қаржы директоры Пи Би Баладжи басқарды.

Jaguar Қазақстанда

Қазақстанда Jaguar Astana Motors арқылы сатылады. Компания 2017 жылғы маусымда Jaguar Land Rover дилері болды, 2019 жылы Алматыдағы әл-Фараби даңғылында дилерлік орталық ашты, ал 2022 жылғы қыркүйектен бастап British Motors Kazakhstan арқылы JLR-дың ресми дистрибьюторы болып отыр. Forbes Kazakhstan дерегінше, 2021 жылы елде Jaguar мен Land Rover-дің 300-ге жуық көлігі сатылды. Type 01-дің қазақстандық нарыққа шығатыны туралы әзірге ресми хабарланған жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 7 қазанда Нью-Йоркте JLR төрт есікті электр GT — Jaguar Type 01-ді көрсетті. Үш электр қозғалтқышы 1030 ат күшіне және 1365 Н·м-ге дейін қуат береді, көлік 100 км/сағ жылдамдыққа 3,2 секундта жетеді. JLR дерегінше, бұл — тарихтағы ең қуатты сериялық Jaguar. 118 кВт·сағ батарея EPA циклі бойынша 400 мильге дейін, яғни шамамен 644 км жол жүруге мүмкіндік береді. Көлік 850 вольттық электр жүйесі бар Jaguar Electric Architecture платформасында жасалған, 350 кВт станциядан 13 минутта шамамен 200 миль жүріс толтыруға болады.

Ұлыбританияда Type 01 £130 000-нан басталады. Тапсырыс 2027 жылдың басында ашылады, өндіріс те сол кезде басталады. Көлікті Солихаллда құрастырады, электр қозғалтқыштары мен батареяларды Вулвергемптонда жасайды, ал кузов панельдерін Хейлвудта штамптайды. Солихаллда электромобиль шығару үшін 9 мыңға жуық қызметкер қайта оқытылды. JLR басты нарық ретінде Солтүстік Американы атайды.

Атаудың да мәні бар: «Type» марканың классикалық модельдеріне сілтейді, нөл — нөлдік шығарындыны, бір — жаңа буынның алғашқы көлігін білдіреді. «Ұлыбританияда жобаланған, әзірленген және құрастырылған Jaguar ешкімді қайталамайды және JLR өсімінің маңызды бөлігі болып қала береді», — деді Пи Би Баладжи.

Дереккөздер: Wikipedia — Jaguar Cars тарихы, Goodwood — Касл-Бромвичтегі соңғы бензинді Jaguar, CAR Magazine — 2024 жылы сатылымның тоқтауы, Fortune — ребрендинг және Type 00, AP / Yahoo Finance — кибершабуыл және £1,5 млрд несие, Forbes Kazakhstan — Astana Motors JLR дистрибьюторы болды, JLR — Type 01 премьерасы туралы пресс-релиз, Carscoops — Type 01 сипаттамалары