Cupra

Cupra — Volkswagen Group құрамындағы испандық SEAT S.A. компаниясының автомобиль маркасы. Жиырма жыл бойы бұл сөз SEAT-тың ең жылдам көліктерінің атына қосылатын белгі ғана еді. 2018 жылы ол өз модельдері, салондары мен логотипі бар жеке брендке айналды. Қазір Cupra туралы Қытайға байланысты айтып жүр: Аньхойда құрастырылатын Tavascan кроссоверін ЕО субсидияға қарсы баждан босатқан жалғыз қытайлық электромобиль. Дәл осы келісім Volkswagen-ге басқа қытайлық модельдерін Еуропаға әкелуге кедергі болып отыр.

Атауы қайдан шыққан

Атау автоспорттан келді. Бұрын SEAT Sport деп аталған SEAT-тың спорт бөлімшесі Cupra Racing болды, ал Cupra сөзінің өзі Cup Racing тіркесінен қысқарған. Бұл атауды жол көлігіне алғаш 1996 жылы қойды. SEAT Ibiza GTI 2.0 16V Cupra Sport моделін SEAT-тың екі литрлік көліктерге арналған FIA ралли әлем кубогындағы жеңісі құрметіне шығарды. Бұл екінші буын раллилік Ibiza-ның азаматтық нұсқасы еді.

Кейін Cupra SEAT-тың қуатты нұсқаларының әдеттегі белгісіне айналды. 1999 жылы 1.8 20V турбомоторы бар Ibiza Cupra мен León Cupra шықты. 2000 жылы Ibiza Cupra R мен León Cupra 4 пайда болды. León Cupra 4 толық жетекті алғашқы Cupra болды, ал алты цилиндрлі қозғалтқышы бар жалғыз Cupra әлі күнге дейін сол.

2017–2018: белгіден брендке

2017 жылы SEAT-тың сол кездегі басшысы Лука де Мео Cupra жеке маркаға айналуы мүмкін екенін меңзеді. 2018 жылғы 31 қаңтарда SEAT мұны растады, ал 22 ақпанда таныстырылым өткізді. Бір-бірін қиып өтетін екі үшбұрыштан тұратын логотипті дизайнер Алехандро Месонеро-Романос салды.

Жаңа атаумен шыққан алғашқы модель 2018 жылғы қазанда Ateca кроссоверы болды. Брендті дамытуға 2016 жылы SEAT-қа сату мен маркетингті басқаруға келген Уэйн Гриффитс жауап берді. Ол кезде Гриффитс Cupra сатылымын төрт-бес жылда екі есе арттыруды мақсат етті.

Сонымен қатар Cupra Racing жаңа атаумен жарыс көліктерін жасады: E-TCR сериясына арналған электрлі e-Racer (2018 жылы көрсетілді) және Extreme E-ге арналған Tavascan концепті (2021).

2020: Formentor және алғашқы «өз» көлігі

2020 жылғы наурызда Cupra Formentor-ды көрсетті. Премьераны Женева автосалонында өткізу жоспарланған еді, бірақ COVID-19 салдарынан салон өтпей қалды. Formentor SEAT-тан қайта жасалмай, арнайы Cupra үшін жобаланған алғашқы көлік болды. Купе-кроссоверді Барселона маңындағы Мартурельде құрастырады, ал атауын Мальорка аралындағы Форментор түбегі берді.

Ең қуатты VZ5 нұсқасына 390 ат күшіне тең 2,5 литрлік бес цилиндрлі турбомотор қойылды. Cupra атауларындағы VZ әріптері испанның veloz, яғни «жылдам» сөзінен алынған. Formentor тез арада марканың басты моделіне айналды: SEAT S.A. дерегінше, 2025 жылы оның 104 400 данасы жеткізілді.

2020 жылы модельдер қатарына León да енді, бұл жолы SEAT нұсқасы ретінде емес, Cupra моделі ретінде. Сол жылы Гриффитс SEAT басшылығында де Меоның орнын басып, жаңа маркаға бәс тігуді жалғастырды.

2021–2023: электромобильдер және Еуропадан тыс шығу

2021 жылғы мамырда Cupra алғашқы электромобилі Born-ды таныстырды. Ол Volkswagen ID.3-пен бірдей MEB платформасында жасалған және Цвиккаудағы Volkswagen зауытында ID.3-пен қатар құрастырылады. Атауы Барселонаның Эль-Борн ауданынан алынған. Өндіріс 2021 жылғы қыркүйекте басталды, ал 2025 жылы Born 43 700 дана болып тарады.

Сатылым тез өсті. Wikipedia келтірген дерек бойынша, Cupra 2021 жылы 81 839, 2022 жылы 170 632, 2023 жылы 246 749 көлік сатты. Ең көп үлесті Formentor берді.

2023 жылы Tavascan шықты — сол MEB платформасындағы электрлі купе-кроссовер. Оны Қытайдағы Volkswagen Anhui бірлескен кәсіпорны шығарады, бұл Еуропадан тыс жерде шығарылатын алғашқы Cupra моделі. Кейін бұл маркаға қосымша шығын әкелді: ЕО Қытайдан келетін электромобильдерге субсидияға қарсы баж енгізді, Tavascan да қытайлық брендтердің көліктерімен бірге соның астына түсті.

2024 жылғы наурызда Cupra онжылдық соңына дейін АҚШ нарығына шығатынын хабарлады. Жоспарда — келесі буындағы электрлі Formentor және Мексикада құрастырылатын үлкенірек электромобиль.

2024–2025: Terramar және рекорд

2024 жылғы қыркүйекте Cupra Terramar кроссоверін таныстырды. Оны Венгриядағы Дьёр қаласында, Audi Hungaria зауытында Audi Q3-пен қатар шығарады. Атауы Барселона маңындағы жағалау қалашығынан алынған, онда 1923 жылы Ситжес-Террамар автодромы салынған. Қатарда жұмсақ гибрид, екі литрлік толық жетекті нұсқа және электрмен 100 км-ге дейін жүретін қосылатын гибрид бар. Сатылымның алғашқы толық жылында Terramar 66 000 дана болып тарады.

2025 жылғы 31 наурызда Гриффитс компаниядан кетті, ресми нұсқа бойынша — «жаңа міндеттер үшін». Компанияны уақытша өндіріс директоры Маркус Хаупт басқарды, ал 2025 жылғы 15 қазанда бақылау кеңесі оны SEAT пен Cupra-ның бас директоры етіп бекітті. Хаупт SEAT-та 2001 жылдан бері жұмыс істейді, бұған дейін өндірісті және Мартурель зауытын электрлендіруді басқарған.

2025 жыл Cupra үшін рекордтық болды. Марка 328 800 көлік жеткізді, бұл бір жыл бұрынғыдан 32,5% көп. Ал SEAT сатылымы 17%-ға құлап, 257 400-ге түсті. Осылайша Cupra өзі шыққан брендтен алғаш рет көп сатты. Басты нарық — Германия: онда 2025 жылы 103 100 Cupra сатып алынды. Ұлыбританияда — 41 200, Испанияда — 26 600. Іске қосылғаннан бері Cupra миллионнан астам көлік сатты, ал 2025 жылы оның жеткізілімінің 25%-ы электромобильдер болды.

Ақша

Cupra-ның жеке есептілігі жоқ: оның көрсеткіштері SEAT S.A. нәтижелеріне кіреді. Компания дерегінше, 2025 жылы SEAT S.A. түсімі рекордтық €15,1 млрд болды, бірақ операциялық нәтиже €93,1 млн шығынмен шықты. Салықтан кейінгі таза пайда — €40,9 млн. Компания себептер ретінде баға қысымын, баждарды, оның ішінде Tavascan-ға салынған бажды, өзіндік құнның өсуін және қайта құру шығындарын атайды. Мақсат — 2030 жылға қарай сатылым рентабельділігін 6%-ға жеткізу.

• SEAT S.A. 2025 жылғы түсімі — €15,1 млрд
• Операциялық нәтиже — минус €93,1 млн
• Таза пайда — €40,9 млн
• 2025 жылғы инвестиция — €1,3 млрд, 2020 жылдан бері — €6,2 млрд

Tavascan және ЕО баждары

2025 жылғы желтоқсанда Volkswagen Anhui Еуропалық комиссияға баға міндеттемелерінің жаңа схемасы бойынша келісім ұсынды, ал 2026 жылғы ақпанда Брюссель оны қабылдады. Tavascan 20,7%-дық субсидияға қарсы баждан толық босатылды. Оның орнына көлікті келісілген ең төменгі бағадан арзан емес бағамен және квота шегінде сату керек, ал концерн ЕО-дағы электромобиль өндірісіне инвестиция салуға міндеттенді. Бұл Қытайдан келетін электромобильге берілген алғашқы осындай ерекшелік.

Шарттар Volkswagen-нің өзі үшін де қатаң болып шықты. rizz AutoNext-ке сілтеме жасап жазғандай, Tavascan-ды тек SEAT арқылы сатуға рұқсат етілген, ал Volkswagen Anhui ЕО-ға басқа электромобильдер экспорттамауға уәде берген. Сондықтан сол зауыттағы қытайлық ID. Unyx 09 седаны келісім қайта қаралмаса, Еуропаға жетпейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 9 сәуірде Cupra MEB Entry платформасындағы шағын электромобиль Raval-дың премьерасын өткізді. Бұл Мартурельде шығарылатын алғашқы толық электрлі көлік. Raval Volkswagen концернінің қалалық электромобильдер отбасына VW ID.Polo және Škoda Epiq-пен бірге кіреді, ал Мартурель зауытын электрлендіру шамамен €3 млрд-қа түсті. 2026 жылы Born жаңартылды, ал Tavascan-ды жаңарту жақын арада болады дейді компания.

Cupra-ның Еуропадағы мақсаты — нарықтың 3%-ы. SEAT S.A. дерегінше, Германия мен Данияда марка бұл межеден асып кеткен. 2026 жылғы қазанда Volkswagen маркасының басшысы әрі SEAT пен Cupra бақылау кеңесінің төрағасы Томас Шефер концерн қытайлық модельдерді Еуропаға «таңдаулы импорттауға» дайындалып жатқанын айтты. Бұл жоспарда Аньхойдағы көліктер үшін басты шектеу — Tavascan бойынша келісім.

Дереккөздер: Wikipedia — Cupra (marque), Volkswagen Group — SEAT пен Cupra-ның 2025 жылғы сатылымы, SEAT S.A. — 2025 жылғы қаржылық қорытынды, Electrive — Уэйн Гриффитстің кетуі, NewMobility — Маркус Хауптың тағайындалуы, Automotive World — Tavascan-ның ЕО бажынан босатылуы, Wikipedia — Cupra Formentor, Wikipedia — Cupra Born, Wikipedia — Cupra Terramar, AutoNext — VW жоспарлары және Tavascan келісімінің шарттары