Chevrolet

Chevrolet — General Motors концернінің американдық автомобиль маркасы. Оның негізін 1911 жылы жарысшы Луи Шевроле мен кәсіпкер Уильям Дюрант қалады. Жүз жылдан астам уақытта марка әлемге Corvette, Camaro және V8 Small-Block моторын берді, ал бүгін АҚШ-та жылына 1,8 млн-нан астам көлік сатады. Қазақстан үшін бұл ең алдымен Cobalt. 2020 жылдан бері Chevrolet Қостанайда құрастырылады, ал 2025 жылы Cobalt тағы да нарықтағы №1 модель болды.

Жарысшы мен саудагер (1911–1918)

Chevrolet Motor Car компаниясы 1911 жылғы 3 қарашада құрылды. Оның үш негізін қалаушысы болды: швейцариялық жарысшы Луи Шевроле, оның інісі Артур және Уильям Дюрант. Дюрант бұған дейін General Motors-ты құрып, оған бақылаудан айырылып қалған еді. Шевроле маркаға есімі мен инженерлік тәжірибесін берді, Дюрант — ақша мен іскерлік қабілетін.

Радиатор торындағы әйгілі «көбелек» 1913 жылы пайда болды. Оның қайдан шыққанын ешкім нақты білмейді. Бір нұсқа бойынша, Дюрант оны француз қонақүйінің тұсқағазынан көшірген. Екіншісі бойынша, газеттегі көмір брикеттерінің жарнамасынан көрген. Үшіншісіне сенсек, бұл — Шевроленің отанына құрмет ретінде салынған швейцар кресінің стильдендірілген түрі.

Дюрант GM-ге Chevrolet арқылы қайта оралды. 1918 жылғы 2 мамырда марка «кері қосылу» жолымен General Motors құрамына кірді. Содан бері ол концернің басты жаппай бренді болып қала береді.

Corvette, V8 және алтын ғасыр (1953–1960-жылдар)

Соғыстан кейінгі Америка Chevrolet-ке ең жақсы жылдарын сыйлады. 1953 жылдың қаңтарында Нью-Йорктегі Waldorf-Astoria қонақүйінде өткен GM Motorama көрмесінде Corvette көрсетілді, ал 30 маусымда Флинтте оны сериялық құрастыру басталды. Алғашқы партия — 300 ақ кабриолет. 1981 жылдан бері Corvette Кентукки штатындағы Боулинг-Гринде жиналады.

1955 жылы көлемі 265 текше дюйм болатын V8 Small-Block моторы шықты, оны жасауды Эд Коул басқарды. Мотор ондаған өзгерістен өтті: 2011 жылдың қарашасына дейін 100 млн-нан астам дана шығарылды, ал Ward’s журналы оны ХХ ғасырдың ең үздік он қозғалтқышының қатарына қосты. 1957 жылы Chevrolet сериялық көлікке Rochester Ramjet отын бүрку жүйесін орнатты.

Сонымен қатар американ мәдениетінің бір бөлігіне айналған модельдер шықты. 1955–1957 жылдардағы Bel Air «Tri-Five» деген атпен белгілі. Impala 1958 жылы Bel Air-дің ең жоғары нұсқасы ретінде шықты, ал 1965 жылы АҚШ-та бір жылда миллионнан астам дана сатылып, сала рекордын жасады. 1963 жылы АҚШ-та сатылған әр оныншы көлік Chevrolet болды.

Ыңғайсыз сұрақтар: Corvair мен Camaro (1959–1960-жылдар)

Барлығы ойдағыдай болған жоқ. Моторы артта орналасқан ықшам Corvair 1959–1969 жылдары шығарылды, барлығы 1,8 млн-ға жуық көлік. 1965 жылы заңгер Ральф Нейдер «Кез келген жылдамдықта қауіпті» кітабын шығарып, бірінші буынның артқы аспасын сынады. Кітап көлік қауіпсіздігі туралы ең шулы оқиғалардың біріне айналды. Кейін, 1972 жылы, АҚШ-тың жол қауіпсіздігі ведомствосы NHTSA жүргізген зерттеу 1960–1963 жылдардағы Corvair басқарудан ұқсас көліктерден жиі айырылмайды деген қорытындыға келді.

Ford Mustang-қа жауап ретінде Camaro шықты: оны 1966 жылдың қыркүйегінде 1967 жылғы модель ретінде көрсетті. Көлік алты буынды және 2002–2009 жылдардағы үзілісті бастан өткерді, ал 2023 жылдың желтоқсанында оны шығару тоқтады.

Корея, Өзбекстан және банкроттық (2000-жылдар)

Маркаға әлемдік деңгей тек американ зауыттары арқылы келген жоқ. 2002 жылы GM Оңтүстік Кореяда GM Daewoo-ны құрды, ал 2011 жылы оның атын GM Korea деп өзгертті — Daewoo-ның қалған модельдері Chevrolet болып сатыла бастады. Корей инженерлері Spark, Aveo, Cruze, Trax және Trailblazer модельдерін жасады. Марканың тағы бір тірегі — Өзбекстан. Асакадағы зауыт 1996 жылы Daewoo-мен бірге іске қосылып, 2008 жылы GM Uzbekistan болды, ал 2019 жылдан бері толығымен мемлекетке тиесілі және UzAuto Motors деп аталады. Онда Cobalt, Nexia, Damas, Labo, Onix және Tracker шығарылады.

2008 жылғы дағдарыс GM-ге көптеген бәсекелестеріне қарағанда қаттырақ тиді. 2009 жылғы 1 маусымда концерн 11-тарау бойынша банкроттыққа арыз берді және 10 шілдеде-ақ рәсімнен шықты. АҚШ Қаржы министрлігі $50 млрд салып, акциялардың 60,8%-ын алды, ал GM Pontiac, Saturn, Saab және Hummer маркаларын жапты. Chevrolet қалды. 2011 жылы ол бүкіл әлемде рекордтық 4,76 млн көлік сатты.

Кері шақыру мен электромобильдер (2010–2021)

2010 жылдың желтоқсанында Volt гибридін жеткізу басталды. Ол «Солтүстік Американың жыл автомобилі» және Motor Trend нұсқасы бойынша «Жыл автомобилі» атақтарын алды. 2016 жылы электрлі Bolt EV шықты — дәл сондай марапаттармен.

Бұл кезеңнің көлеңкелі жағы да бар.

• 2014 жылы GM ақаулы от алдыру құлыптарына байланысты көліктерді кері шақыра бастады — барлығы 30 млн-ға жуық автомобиль, олардың басты модельдері американ нарығындағы Chevrolet Cobalt пен Pontiac G5 болды. Компания ақау туралы 2005 жылдан бері білгенін мойындады, 124 адамның қазасы үшін өтемақы төледі және АҚШ Әділет министрлігіне $900 млн берді.
• 2021 жылдың тамызында Chevrolet LG батареяларындағы ақауға байланысты шығарылған барлық Bolt-ты — 142 мыңға жуық көлікті кері шақырды, кемінде 13 өрт болған. Шығын $1,8 млрд деп бағаланды, LG $1,9 млрд өтеді.

Еуропада бренд тамыр жайған жоқ. 2013 жылдың желтоқсанында GM Chevrolet-тің еуропалық нарықтардың көбінен кететінін жариялады, бұл 2015 жылдың соңына қарай аяқталды. Соңғы болып Corvette пен Camaro 2019 жылға дейін сатылды.

Моторы арқада тұрған Corvette (2019–2025)

2019 жылғы 18 шілдеде Chevrolet Corvette C8-ді көрсетті — модель тарихындағы қозғалтқышы жүргізушінің артында орналасқан алғашқы көлік. Ең қуатты ZR1X нұсқасы 1250 а. к. береді және Нюрбургрингті 6:49.275-те өтті — бұл американдық сериялық көлік үшін рекорд. 2022 жылы жүрісі 493 мильге дейін жететін электрлі Silverado EV пикапы шықты.

Chevrolet Қазақстанда

2020 жылғы 28 наурызда Қостанайдағы «СарыаркаАвтоПром» зауытында Chevrolet құрастыру басталды. Бұл — Allur тобы мен өзбек тарапының бірлескен жобасы, көлік жинақтарын GM-мен келісім бойынша UzAuto Motors жеткізеді. Алғашқы модельдер Cobalt, Malibu, Damas және Labo болды, кейін басқалары қосылды. 2024 жылдан бері мұнда Onix те құрастырылады.

Кейін Cobalt елдегі ең көп таралған көлікке айналды.

• Tengrinews дерегінше, 2025 жылдың наурызына қарай Қазақстанда 170 мыңнан астам Chevrolet шығарылды, ал Cobalt 2021–2024 жылдары төрт жыл қатарынан сатылым көшбасшысы болды. Сол жерде Қазақстан Chevrolet-тің әлемдегі жетінші нарығы екені айтылған.
• Қазақстан автомобиль одағының мәліметінше, 2025 жылы Chevrolet 38 880 көлік сатып, Hyundai-ден кейін екінші орын алды. Cobalt 31 802 дана сатылып, тағы да №1 модель болды.
• 2026 жылғы қаңтар–сәуірде зауытта 7 755 Cobalt құрастырылды — елдегі кез келген басқа модельден көп.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

GM Authority дерегінше, 2025 жылы Chevrolet АҚШ-та 1 829 235 көлік сатты, өсім — 4,8%. Ең көп сатылатын модель әлі де Silverado пикапы — 577 434 дана. GM мәліметінше, концерн толық өлшемді пикаптар сегментінде алтыншы жыл қатарынан көш бастап тұр.

• 2025 жылдың қазанында марка LFP батареясы бар, бағасы $30 мыңға жуық жаңа Bolt-ты көрсетті — оны шектеулі мөлшерде шығаруға уәде берілді;
• 2026 жылдың маусымында 2027 модельдік жылғы жаңартылған Silverado 1500 таныстырылды;
• маркаға Global Chevrolet вице-президенті Скотт Белл, бүкіл концернге GM төрағасы әрі бас директоры Мэри Барра басшылық етеді.

Қазақстанда 2026 жыл бір қалыпты өтіп жатыр. Kursiv дерегінше, тамызда Chevrolet 2,7 мыңға жуық көлік сатып, Hyundai-ден кейін екінші орын алды, Cobalt тағы да айдың моделі болды. Қаңтар–тамызда зауытта 25 020 Chevrolet құрастырылды — Hyundai-мен шамалас.

Дереккөздер: Wikipedia — Chevrolet, Wikipedia — Corvette, Wikipedia — Corvair, Wikipedia — GM банкроттығы, Wikipedia — от алдыру құлыптарын кері шақыру, Wikipedia — UzAuto Motors, GM — 2025 жылғы сатылым, GM Authority — 2025 жылғы АҚШ-тағы сатылым, Informburo — Қостанайда Chevrolet іске қосылды, Tengrinews — Chevrolet-тің Қазақстандағы бес жылы, Kolesa.kz — 2025 жылғы жаңа көлік сатылымы, Kursiv — 2026 жылғы тамыздағы Қазақстан авторыногы, Informburo — Қазақстанда қандай маркалар шығарылады