BAZIS-A

BAZIS-A — Алматыдағы құрылыс корпорациясы. Оны 1991 жылы құрылыс инженері Александр Белович құрған. Компания Алматы мен Астанада тұрғын үй, бизнес-орталық, мектеп және инфрақұрылым салады, коммерциялық жылжымайтын мүлкі де бар. 2026 жылы корпорация туралы жаңартылған Баум тоғайына байланысты қайта айтыла бастады: орман саябақты абаттандыруға BAZIS-A өз қаражатынан 4,7 млрд теңге жұмсады.

Үй құрылысы комбинатынан өз ісіне дейін

Компанияның тарихы негізін қалаушының өмірбаянынан басталады. Александр Белович 1955 жылы 19 тамызда Фрунзеде (қазіргі Бішкек) туған. Алматы құрылыс техникумын және сәулет-құрылыс институтын бітірген. 1976–1991 жылдары Алматы үй құрылысы комбинатында істеп, түрлі лауазымдарда жұмыс атқарды.

1991 жылы, КСРО-ның соңғы жылында, Белович «Базис» шағын кәсіпорнын ашты. Forbes Kazakhstan бір анықтамасында компания 1991 жылы құрылды дейді, ал екіншісінде Белович Bazis-A-ны 1992 жылы алматылық құрылыс бөлімшесінің негізінде құрғанын жазады. 1993 жылы «Базис» құрылыс компаниясы пайда болды, 1995 жылы Белович «Базис-А корпорациясы» ЖШС-ның президенті болды. Шағын фирма осылай ірі мердігерліктерді алатын құрылымға айналды.

1998: жаңа астанадағы министрлік

Сол жылдардағы көрнекті тапсырыстың бірі жаңа астанадан келді: 1998 жылы «Базис» Ақмолада Қаржы министрлігінің ғимаратын салды. 1998–2007 жылдары Белович «Базис» холдингтік компаниясы» ЖШС-ны басқарды.

Корпорация қатар тұрғын үй де салды. WE Project келтірген компанияның өз деректері бойынша, 29 жыл ішінде (2020 жылдың соңындағы жағдай) ол 15,5 млн шаршы метрден астам тұрғын үй мен әкімшілік ғимарат және 100-ден астам әлеуметтік әрі инфрақұрылымдық нысан тұрғызған. Бұл сандарды ашық дереккөздерде тәуелсіз тексеру жоқ.

Коммерциялық жылжымайтын мүлік және Беловичтер отбасы

Құрылыстан бөлек, топта жалдау табысын әкелетін коммерциялық жылжымайтын мүлік портфелі пайда болды. Forbes Kazakhstan дерегінше, Астанада бұл — Су-жасыл бульвардағы бизнес-орталықтар, Millennium, Q, Q2 және «Ишим», Алматыда — «Нұрлы Тау», Q және Force City-дегі үлестер. Коммерциялық алаңның жалпы көлемі — 78 400 шаршы метр. Өзбекстанда, Ресейде және Канадада да нысандары бар.

Белович 2013 жылдан бері Forbes Kazakhstan нұсқасы бойынша Қазақстанның ең бай кәсіпкерлері рейтингінен түспей келеді. 2015 жылы ол директорлар кеңесінің төрағасы болды, ал операциялық басқару уақыт өте келе ұлы Павелге өтті. Forbes дерегінше, қазір компанияны Павел Белович басқарады және оның иесі де — сол. Басылымның басқа анықтамасында корпорацияға әке мен бала бірге иелік ететіні айтылған.

Белович-ағаның компаниядан тыс та салмағы бар. Forbes оны «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының құрылыс және ТКШ комитетінің төрағасы әрі Қазақстан су спорты түрлері федерациясының вице-президенті деп атайды.

Инфрақұрылым: бөген, станция, метро

Соңғы жылдары BAZIS-A мемлекеттік және инфрақұрылымдық нысандарда жиі жұмыс істеп жүр. Forbes Kazakhstan топтың соңғы жобалары қатарында биіктігі 50,7 метр «Чукурбулак» бөгенін және Астанадағы «Тұран» газ жылу станциясын атайды. «Тұранның» бірінші кезегін қала 2023 жылдың соңында іске қосты: Informburo дерегінше, алдыңғы жылу маусымында Астанаға 432 Гкал жылу жетпеген. Компания Алматы метросының және қалалық әлеуметтік нысандардың құрылысына да қатысады.

Топтың жұмыс көлемі үлкен. Forbes Kazakhstan бағалауынша, BAZIS-A жыл сайын шамамен 400 мың шаршы метрді пайдалануға береді. Сол дерек бойынша қызметкерлер саны — 3769 адам.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

Алматыдағы мектептер, 2025

2025 жылдың маусымында Алматының жаңа әкімі Дархан Сатыбалды Медеу ауданын аралап жүріп, журналистердің көзінше Александр Беловичке наразылық білдірді. Әңгіме «Келешек мектептері» ұлттық жобасы бойынша қыркүйекте ашылуы тиіс 2000 орындық мектеп туралы болды. «Біз сізге сендік, бірақ сіз бізді ұятқа қалдырдыңыз — Алматыда тоғыз мектеп алдыңыз, енді мәселе шығып жатыр», — деп әкімнің сөзін келтіреді Forbes Kazakhstan. Компанияның басқа нысандары да күмән тудырды: Думан шағынауданындағы отбасылық амбулатория мен ВОАД пен Кіші станицаны абаттандыру.

Баум тоғайы, 2025

2025 жылдың күзінде BAZIS-A тағы бір даудың ортасында қалды. Корпорация Түрксіб ауданындағы 137,7 гектарлық орман саябақ — Баум тоғайын қайта жаңартуды қаржыландыруға кірісті. Бас мердігер — «СК Барлас Құрылыс» ЖШС. Көп ұзамай әлеуметтік желілерде жоба желеуімен тоғайда тұрғын үй салынады деген қауесет тарады. 2025 жылы 27 қазанда компания оны жалған деп атады: «Корпорация да, мердігер де ешқандай тұрғын немесе тұрғын емес нысан салуды жоспарламайды және салмайды».

Сол кезде Tengrinews басқа жайтты тіркеді. 25–26 қазанда тоғайда түнде екі ағашты заңсыз кесіп, тағы он біреуін жартылай аралап кеткен, ал ауыр техника ағаштардың қабығы мен тамырын зақымдаған. Мердігер бұған қатысы жоқ екенін айтып, полицияға арыз берді. Әкімдік жаппай кесуді жоққа шығарды, бірақ ағаштарды зақымдағаны үшін айыппұл салынды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың мамырында BAZIS-A Баум тоғайын қайта жаңартып, тапсырды. Tengrinews пен NUR.KZ дерегінше, жұмыс 2025 жылдың қыркүйегінен 2026 жылдың мамырына дейін жүрді, компания оған өз қаражатынан 4,7 млрд теңге салды. Нәтижесі:

• 23 шақырымнан астам жаяу жүргіншілер және велосипед жолы;
• 196 орындық, 26 ландшафтық әткеншек, 66 пергола мен шатыр;
• 7 балалар алаңы, 6 воркаут аймағы, памп-трек және пикникке арналған 6 аймақ;
• 593 биік және 1019 аласа шам;
• мобильді полиция топтарына тікелей көрсетілетін 109 бейнебақылау камерасы;
• шырша, тал, қайың, терек, тұт және шырғанақтың 1000-нан астам көшеті.

Компанияның айтуынша, бұрыннан өсіп тұрған бірде-бір ағаш кесілмеген.

Қаржы көрсеткіштері бойынша BAZIS-A елдегі ірі жеке компаниялардың қатарында. Forbes Kazakhstan-ның 2025 жылғы «75 ірі жеке компания» рейтингінде топ 316,8 млрд теңге түсіммен 14-орын алды. Бір жыл бұрын ол 124,5 млрд теңге түсіммен 23-орында болған. 2025 жылы Беловичтер отбасы Қазақстанның 75 ең бай бизнесмені тізімінде 15-орынға жайғасты.

Ақша

BAZIS-A бойынша қаржы сандарының басты ашық дереккөзі — Forbes Kazakhstan рейтингтері. Ондағы топ түсімі жылдан жылға айтарлықтай өзгеріп отырады:

• 2023 жылғы рейтинг — 99,5 млрд теңге;
• 2024 жылғы рейтинг — 124,5 млрд теңге (23-орын);
• 2025 жылғы рейтинг — 316,8 млрд теңге (14-орын).

Компанияның таза пайдасын Forbes келтірмейді. Александр Беловичтің өзі 2025 жылы Қазақстан рантьелері рейтингінде 5-орын алды: басылым оның коммерциялық жылжымайтын мүлкінен түсетін жалдау табысын 11,1 млрд теңге деп бағалады.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — Bazis тобы ірі жеке компаниялар рейтингінде, Forbes Kazakhstan — Александр Беловичтің профилі, Forbes Kazakhstan — Сатыбалды Bazis-A мектептері туралы, WE Project — Александр Белович кім, Tengrinews — BAZIS-A Баум тоғайындағы құрылыс туралы қауесет жайлы, Tengrinews — Баум тоғайын абаттандыру дауы, Tengrinews — BAZIS-A Баум тоғайын жаңартты, NUR.KZ — Баум тоғайын қайта жаңарту қорытындысы, Informburo — Астанадағы «Тұран» станциясының іске қосылуы