«Алматы» хоккей клубы

«Алматы» хоккей клубы — оңтүстік астананың кәсіби командасы. Ол 2010 жылдан бері Қазақстан чемпионатында ойнайды, қазір бұл турнир Pro Hokei Ligasy деп аталады. Клуб чемпион болған жоқ, тексерілген дереккөздерде чемпионат медальдары да кездеспейді. Оның тарихы — қала ақшасы, тендерлер, сот, жиі ауысқан бапкерлер және өз түлектеріне сену. Клубты қазір еске алудың себебі қарапайым: «Алматы» — Құлжа трактісіндегі Halyk Arena-ның үй командасы. Бұл арена туралы толығырақ Halyk Arena туралы гидте жаздық.

Клуб қайдан шықты: 2010 жыл және елтаңбадағы 1957

«Алматы» хоккей клубы 2010 жылғы 20 тамызда тіркелді. Шайба.kz мен Informburo келтірген сот материалдарына қарағанда, бұл қалалық дене шынықтыру және спорт басқармасының жанындағы мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорын еді. Яғни клубты жеке инвестор емес, Алматы әкімдігі құрды.

Ал клуб елтаңбасында басқа дата тұр — 1957. Kazpravda мұны былай түсіндірді: 1957 жылы Алматыда республикадағы алғашқы шайбалы хоккей турнирі өтті, оған қатысқан алты команданың үшеуі қаладан еді. Демек 1957 — алматылық хоккей дәстүріне сілтеме. Бұл қазіргі заңды тұлғаның туған жылы емес. Тексерілген дереккөздерде 2010 жылғы клуб өзін нақты бір ескі команданың мұрагері деп атамайды. Сондықтан біз оны бұрынғы алматылық клубтармен тікелей байланыстырмаймыз.

Алғашқы бас бапкер Александр Высоцкий болды. Бұл есім тарихтың соңында тағы шығады.

Алғашқы маусымдар: 2010–2014

2010/11 жылғы алғашқы маусымда «Алматы» Қазақстанның ашық чемпионатында тоғызыншы болды, плей-оффқа шықпады. Кейін команда біртіндеп өсті:

• 2011/12 — 8-орын және алғашқы плей-офф. Ширек финалда «Алматы» атыраулық «Бейбарысқа» 0:3 есебімен жеңілді;
• 2012/13 — 6-орын, 54 матчта 87 ұпай. Ширек финалда теміртаулық «Арыстаннан» 1:4 есебімен ұтылды;
• 2013/14 — чемпионатта 9-орын.

2012 жылы Высоцкийдің орнына қысқа уақыт Олег Болякин келді, бірақ 2012/13 маусымына Высоцкий қайта оралды. Ол кезде команда Балуан Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайында ойнады. Бұл туралы ағылшынша Wikipedia да, Caravan да жазады. Қазақстан кубогында клуб екі рет — 2013 және 2019 жылдары — төртінші орынға жетті.

Мемлекеттік келісімшарт, жекешелендіру және сот: 2015–2020

Клубтың бөлек бір тарихы мұзға емес, қағазға қатысты. 2015 жылы қалалық спорт басқармасы клубпен 225 млн теңгеге келісімшарт жасады. Шарты нақты еді: жүлделі орын алу. «Алматы» 2014/15 маусымын бесінші орынмен аяқтады, финалға шықпады. Шенеуніктердің айтуынша, шарт орындалмай қалды.

Осы кезде клубтың құқықтық нысаны өзгерді. 2017 жылғы 1 наурызда «Алматы» қаласының хоккей клубы» ЖШС жекешелендірілді. Informburo келтірген тізілім деректері бойынша, иелері кейін жарты жыл сайын дерлік ауысып отырды:

• 2017 жылғы наурыз — Андрей Яковлев;
• 2017 жылғы қыркүйек — Николай Банишевский мен Ержан Айдарханов;
• 2017 жылғы желтоқсан — Айгүл Жартыбаева;
• 2018 жылғы шілде — Дидар Сағадиев;
• 2019 жылғы қыркүйек — Мэлс Нариманов.

2020 жылы спорт басқармасы сотқа жүгініп, ЖШС-дан 53,5 млн теңге өндіруді талап етті. Бұл — 2015 жылғы келісімшарттың орындалмаған шарты үшін айырма. Жауапкерлер отырысқа келмеді, оларды таба алмады. Судья Дәулен Балықов тыңдауда шенеуніктерден бұл сома қайдан шыққанын тікелей сұрады. Өйткені басқарманың өзі орындалған жұмыс актілерін қабылдап, ақшаны толық төлеп келген. Ақыры 2020 жылғы наурызда сот ақшаны өндірді. Сонымен бірге әкімге жеке ұйғарым шығарды: басқарма қызметкерлері ЖШС-ны уақытында мемлекеттік сатып алудың жосықсыз қатысушысы деп танымаған, оны қаржыландыруды жалғастырған. Informburo деректері бойынша, сол кезде бұл ЖШС енді хоккеймен айналыспайтын.

Ал «Алматы» деген атпен команда чемпионатта ойнай берді. Қазір клубтың артында заңды түрде кім тұр, оны президент не директор ретінде кім басқарады — тексерілген ашық дереккөздерден мұны таба алмадық.

Соттар арасындағы мұз: 2016–2020

Мұзда клуб ең үздік нәтижелерін дәл осы жылдары көрсетті. 2016 жылы «Алматы» Қазақстан кубогында үшінші орын алды. 2017 жылдың жазында клуб тұрақты кезеңде он команданың ішінде жетінші болды. Сол кезде Caravan Алматы КХЛ-дағы Қазақстанның екінші қаласы бола ала ма деген сұрақты шындап талқылады. Басылымның әңгімелесушілері дайындыққа кемінде үш жыл керек деді. Агент Шуми Бабаев КХЛ клубының бюджетін жылына шамамен 20 млн доллар деп бағалады. Іс әңгімеден әрі аспады.

Тұрақты чемпионаттағы ең жақсы маусым 2019/20 болды: «Алматы» үшінші орын алды. Eliteprospects 120 ұпай көрсетеді және бұл маусымды клуб тарихындағы ең үздігі деп атайды. Тексерілген дереккөздерде бұл маусым үшін чемпионат медалі туралы дерек жоқ.

Halyk Arena

Құлжа трактісіндегі Halyk Arena мұз кешені 2016 жылғы 19 қыркүйекте 2017 жылғы қысқы Универсиадаға арнап ашылды. Негізгі хоккей аренасы 3207 көрерменге арналған, құрылысы 23,4 млрд теңгеге түсті. Титулдық демеушісі — Halyk Bank (бізде Halyk Bank туралы досье бар). «Алматы» Балуан Шолақтан Halyk Arena-ға нақты қашан көшкенін растай алмадық. 2020 жылғы наурызда клуб үй матчтарын сонда өткізіп жүргені белгілі. Қазір Pro Hokei Ligasy клубтың мекенжайын Құлжа трактісі, 2Д, Halyk Arena КФК деп көрсетеді.

Өз тігінен және ауыр маусымдар: 2023–2024

2023 жылғы желтоқсанда Kazpravda клуб туралы жергілікті ойыншыларға назар аударып жазды: құрамның 80%-ы — алматылық хоккей түлектері. Клубтың маркетинг жөніндегі директоры Кирилл Пяртель міндетті «балалар клубтарынан кәсіби командаға дейінгі нақты тігінен құрылым» деп түйіндеді. Сол материалда маусым басындағы қаржы қиындықтары да айтылды. Клуб олардан жастар командасын таратпай өтті. Газет сол маусымның ойыншыларынан шабуылшы Сергей Твердохлебов пен павлодарлық мектептің түлегі, 20 жастағы қақпашы Филипп Колесниковты атап өтті.

Бірақ 2023/24 маусымында команда оныншы болып, плей-оффқа шыға алмады. Бас бапкер Андрей Спиридонов Inbusiness-ке мұны былай түсіндірді: «Бізге құрамның тереңдігі мен біліктірек хоккейшілер жетпеді». Жазда команда шамамен 70%-ға жаңарды. 2024 жылғы мамырда оны Александр Нестеров басқарды.

«Номадпен» жеті матч: 2025/26

Нестеровпен клуб плей-оффқа қайта оралды. 2025/26 маусымында «Алматы» тұрақты кезеңде 54 матчта 46 ұпай жинады. Ширек финалда тұрақты чемпионаттың жеңімпазы — елордалық «Номадқа» тап болды. Серия жеті ойынға созылды. «Алматы» бірінші матчты 3:2 есебімен ұтты, кейін екі рет жеңілді. Төртінші кездесуді овертаймда 1:0, бесіншісін 4:2 есебімен алды да, сериядағы есепті 3:2 етті. Алтыншы матчта «Номад» 2:1 есебімен жеңді. Ал 2026 жылғы 11 наурызда Астанада өткен жетінші ойында алматылықтарды 9:2 есебімен ойсырата ұтты. Серияның қорытындысы — 3:4.

Клуб адамдары

Клубтың өз рекордшылары бар. Eliteprospects деректері бойынша:

• Сергей Машинец — клуб тарихындағы ең үздік бомбардир: 413 матчта 161 ұпай, оның 109-ы пас;
• Артём Бурделёв — 148 ұпай. 35 жастағы ойыншы 2026/27 маусымында да өтінімде тұр;
• Александр Евграфов — 132 ұпай;
• Александр Трофимов — ең көп гол соққан ойыншы, 57 шайба.

Клуб жанында «Алматы» жастар командасы бар, ол Jastar жастар лигасында ойнайды. Kazpravda-ның айтуынша, 2023 жылы маусым ортасына қарай ол «Барыс» пен «Астананың» жастар құрамдарын ұта бастады.

«Алматы» және «Барыс»

Тексерілген дереккөздерде «Алматы» мен КХЛ клубы «Барыстың» арасында ресми фарм-келісім жоқ. Байланыс көбіне адамдар арқылы. Александр Высоцкий бір кезде «Барыстың» штабында істеген. «Барыстың» өзі 2019 жылы КХЛ-дағы үй матчтарын Алматыда өткізіп, мұны жалғастыру жоспарын айтқан. Сондықтан «Алматы» — ішкі чемпионаттың дербес клубы, «Барыс» жүйесінің ресми сатысы емес.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы маусымда Sportarena.kz хабарлағандай, ерлер мен әйелдер хоккейін қаржыландыруға арналған қалалық конкурс төрт рет жарияланды. Бірақ 2 маусымға дейін жеңімпаз анықталмады. Басылымның дереккөзі мұны сатып алуды ерлер мен әйелдер бағытына бөлудегі қиындықпен түсіндірді. Соңында команда маусымға шықты.

Сегіз матчтан кейін «Алматыда» алты ұпай болып, ол сегізінші орында тұрды. 22 қыркүйекте клуб бапкер ауысқанын жариялады. Нестеров кетті, орнына Александр Высоцкий келді — клубтың 2010 жылғы сол алғашқы бапкері. Ол «Барыста», «Номадта», «Қар барыстарында» және Қазақстан құрамасының штабында жұмыс істеген. Өткен маусымда оның атыраулық «Бейбарысы» тұрақты кезеңде жетінші болды. Высоцкийдің көмекшісі — Максим Галанов.

Жаңа бапкермен команда «Ақтөбемен» үйдегі екі матчты да ұтты (5:2 және 2:0), «Құлагерді» бір рет овертаймда жеңді. 2 қазанда Көкшетауда «Алматы» «Арланды» 2:1 есебімен ұтты: жеңіс шайбасын Иван Петраков матч біткенге 33 секунд қалғанда соқты. Келесі күні «Арлан» 3:2 есебімен есе қайтарды. Лига кестесі бойынша 2026 жылғы 6 қазанда «Алматыда» 14 матчтан кейін 14 ұпай бар (7 жеңіс, 7 жеңіліс), команда он клубтың ішінде жетінші орында. Көш басында 27 ұпаймен «Номад» тұр.

Дереккөздер: Wikipedia — HC Almaty: құрылуы, алғашқы маусымдар, бапкерлер, Wikipedia — Halyk Arena, Шайба.kz — клуб туралы анықтама және 2010–2016 нәтижелері, Informburo — әкімдіктің бұрынғы иелерге талабы, Informburo — сот шешімі және спорт басқармасының бұзушылықтары, Caravan — «Алматы» КХЛ-ға кіре ала ма (2017), Kazpravda — түлектерге басымдық (2023), Inbusiness — Спиридонов 2023/24 маусымы туралы, Inbusiness — «Барыстың» Алматыдағы матчтары, Meta-ratings — «Номадпен» ширек финал, 2026, Sportarena — қаржыландыру мәселесі, 2026 жылғы маусым, Sports.kz — Высоцкийдің тағайындалуы, Airpress — Нестеровтың кетуі, Sports.kz — 2026 жылғы 2 қазандағы «Арланмен» матч, Pro Hokei Ligasy — клуб беті және турнир кестесі, Eliteprospects — клуб статистикасы мен рекордшылары