«Астана» ФК

«Астана» — 2009 жылы құрылған, «Самұрық-Қазына» қорына тиесілі Қазақстан елордасының футбол клубы. Оның Қазақстан чемпионының жеті атағы бар — бұл кез келген басқа клубтан көп, ал 2015 жылы команда Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шыққан алғашқы қазақстандық клуб болды. 2026 жылғы 10 қазанда «Астана» «Тоболдан» 1:2 есебімен жеңіліп, көшбасшы «Ордабасыдан» 13 ұпай қалып тұр.

Алматыдан елордаға (2009–2013)

Клуб алматылық екі команданың — «Мегаспорт» пен «Алма-Атаның» бірігуінен туды, бұл туралы 2008 жылғы 27 желтоқсанда жарияланды. Жаңа команда 1200 шақырым жердегі Астанаға көшіп, «Локомотив» деп аталды: бас демеушісі «Қазақстан темір жолы» болды. Чемпионаттағы алғашқы матчын клуб 2009 жылғы 8 наурызда ойнады, ал жазда жаңа «Астана Аренаға» көшті — бұл жылжымалы шатыры бар, шамамен 30 мың орындық стадион.

Алғашқы маусымында-ақ «Локомотив» екінші орын алды, бірақ лицензиялық мәселелерге байланысты еурокубоктарға қатыса алмады. 2010 жылы клуб Қазақстан кубогын ұтты, 2011 жылы «Астана» атанды, 2012 жылы Кубокты тағы алды. 2013 жылғы шілдеде команда «Астана» Президенттік кәсіпқой спорт клубына кірді — оның құрамында «Барыс» хоккей клубы, велокоманда және баскетбол клубы да болды.

Стоилов және Чемпиондар лигасы (2014–2015)

2014 жылғы маусымда команданы болгар Станимир Стоилов басқарды. Сол маусымда «Астана» алғаш рет чемпион атанды, ал Еуропа лигасында үш раундтан өтіп, тек плей-оффта «Вильярреалдан» жеңілді.

2015 жылы команда Чемпиондар лигасы іріктеуінде «Мариборды», ХИК-ті және кипрлік АПОЭЛ-ді өткізбеді. 26 тамызда Никосияда Неманья Максимович 84-минутта есепті теңестірді де, екі матчтың қорытындысы бойынша (2:1) «Астана» турнирдің топтық кезеңіне шыққан алғашқы қазақстандық клуб болды. «Бенфика», «Атлетико» және «Галатасараймен» бір топта команда төрт рет тең түсіп, екі рет жеңілді. УЕФА-ның қаржы есебіне сілтеме жасаған Tengrinews дерегінше, клуб бұл турнирден шамамен €17 млн тапты.

Қатарынан алты атақ (2014–2019)

2014–2019 жылдары «Астана» қатарынан алты чемпионат ұтты, ал 2016 жылы атаққа Кубокты қосты. Еуропада команда қатарынан төрт маусым Еуропа лигасының топтық кезеңінде ойнады. 2018 жылы ол 1/16 финалға жетіп, лиссабондық «Спортингтен» жеңілді (екі матч қорытындысы бойынша 4:6), ал 2019 жылғы 28 қарашада үйінде «Манчестер Юнайтедті» 2:1 есебімен ұтты.

2016 жылғы мамырда клуб қаржылық фэйр-плей ережелері бойынша УЕФА-мен бітімгершілік келісім жасады: жүлде қаржысынан €2 млн-ға дейін ұстап қалу, тапшылыққа шектеу және 22 ойыншымен шектелген еурокубок өтінімі.

Дағдарыс және жетінші жұлдыз (2020–2022)

2020 жылғы қазанда Президенттік клубтың таратылатыны жарияланды, футбол «Астанасы» «Самұрық-Қазынаның» тікелей қаржыландыруына өтті. 2021 жылғы тамызда бас директор Давид Лория жұмыстан шығарылды. Ол Президент Тоқаевқа жүгініп, клубтың қаржысы бұғатталғанын және жалақы төленбей жатқанын айтты. 2021 жылғы 24 қазанда «Қайратпен» матчта «Астана» ойыншылары төрешілікке наразылық білдіріп, алаңнан кетіп қалды, ал федерация бас бапкер Андрей Тихоновты екі жылға ойыннан шеттетті.

2022 жылғы қыркүйекте клубқа Григорий Бабаян оралды, ал 6 қарашада «Астана» соңғы турда Қарағандыда «Шахтерді» 3:2 есебімен ұтып, жетінші атақ үшін тартыста «Ақтөбені» басып озды.

Чемпиондықтан кейін (2023–2026)

Содан бері атақтар басқаларға бұйырды: 2023 жылы «Ордабасы», 2024 және 2025 жылдары «Қайрат» чемпион болды. «Астана» 2023 жылғы Суперкубокты — тарихындағы алтыншысын — ұтып, Конференциялар лигасының негізгі кезеңінде екі рет ойнады. 2024/25 маусымында ол Алматыда «Челсиді» қабылдап, 1:3 есебімен жеңілді. Соңғы екі жылдағы еурокубоктар іріктеуде аяқталды: 2025 жылы команданы швейцариялық «Лозанна», 2026 жылы бірінші раундта-ақ албаниялық «Динамо Сити» шығарып жіберді.

Ақша

Клуб ұлттық әл-ауқат қоры «Самұрық-Қазынаға» тиесілі, 2021 жылғы мамырдан оның құрылтайшысы — «Самұрық-Қазына Траст». 2025 жылғы қаңтарда Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет клуб алты жылда шамамен 50 млрд теңге алғанын, оның негізгі бөлігі «Самұрық-Қазынадан» түскенін хабарлады. Ведомство дерегінше, бұл ақшаның 60–70%-ы жалақыға, соның ішінде қысқа келісімшарты бар легионерлерге кеткен, ал клубтың өз жаттығу базасы әлі жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

• Премьер-лига: үшінші орын, 26 матчтан кейін 48 ұпай, «Ордабасыдан» 13 ұпай артта.
• 10 қазанда Қостанайда «Тоболмен» 1:2, голды қорғаушы Карло Бартолец соқты. Бабаян құрам таңдауын тығыз кестемен түсіндірді: 20 күнде төрт ойын.
• Келесі матч — 14 қазанда қонақта «Ертіспен», 18-турдың кейінге шегерілген ойыны.
• Клуб: бас бапкер — Григорий Бабаян, капитан әрі матч саны бойынша рекордшы — Абзал Бейсебеков, тарихтағы үздік бомбардир — Марин Томасов.

Дереккөздер: Wikipedia — FC Astana, Wikipedia — Қазақстан Премьер-лигасы, «Астана» ФК — ресми сайт, UEFA — «Астана», Қазақстанның пионерлері, UEFA — Чемпиондар лигасының тобына шығу, Tengrinews — Чемпиондар лигасындағы табыс, Tengrinews — Президенттік клубтың таратылуы, Kazinform — УЕФА-мен келісім, Informburo — Тихоновтың ойыннан шеттетілуі, Informburo — Лорияның өтініші, NewTimes.kz — Антикор деректері, Lada.kz — 2022 жылғы чемпиондық, Vesti.kz — «Тоболмен» матч, Sports.kz — Бабаян жеңіліс туралы