Geely

Geely — Ханчжоудағы қытайлық автомобиль тобы, оны 1986 жылы Ли Шуфу құрды. Компания тоңазытқыш бөлшектерінен бастады, ал бүгін Volvo Cars, Zeekr электр маркасы мен Lynk & Co оған тиесілі, Lotus, Proton және Aston Martin-де үлесі бар. Wikipedia дерегінше, 2025 жылы бүкіл топ 4,1 миллионнан астам көлік шығарды. Қазір ол туралы айтуға себеп бар: 2026 жылғы қазанда Geely Auto 2027 жылы Канада нарығына шығатынын жариялады. Қазақстанда марка 2022 жылдан бері ресми сатылады.

Тоңазытқыштан мотороллерге дейін: 1986–1997

Ли Шуфу 1963 жылы Чжэцзян провинциясындағы Тайчжоу қаласында туған. 1986 жылы ол тоңазытқыш бөлшектерін жасайтын компания ашты.

Келесі қадам 1994 жылы жасалды. Geely бір мемлекеттік кәсіпорынды сатып алып, мотороллер мен мотоцикл шығаруға кірісті. Үш жылдан соң, 1997 жылы, компания автомобиль саласына келді. Wikipedia Geely-ді Қытайдағы алғашқы жеке автомобиль компаниясы деп атайды.

Алғашқы көлік және лицензия: 1998–2003

1998 жылы 8 тамызда Линьхай қаласында марканың алғашқы автомобилі — Haoqing конвейерден түсті. Бірақ көлікті бірден көптеп шығару мүмкін болмады. Жеңіл автомобиль шығаруға мемлекеттік лицензияны Geely тек 2001 жылы 9 қарашада алды. Жаппай өндіріс 2002 жылы басталды.

2003 жылы 24 наурызда холдинг құрылды — жарғылық капиталы 930 миллион юань болатын Zhejiang Geely Holding Group (ZGH). Ли Шуфудың негізгі автомобиль активтерін бүгін де осы холдинг ұстап отыр.

Биржаға шығу: 2004

2004 жылғы қаңтарда Ли Шуфу гонконгтық Guorun Holdings компаниясының бақылау пакетін сатып алды. Наурызда оның атауы Geely Automobile Holdings болып өзгерді. Осылайша Geely Гонконг биржасына классикалық IPO-сыз, саудаланып жүрген компания арқылы кірді. Geely Automobile Holdings (Geely Auto) әлі күнге дейін топтың жария бөлігі болып қалып отыр. Ол Geely, Geely Galaxy, Zeekr және Lynk & Co маркаларының сатылымы бойынша есеп береді.

Volvo-ны сатып алу: 2010

2008 жылғы желтоқсанда Ford Volvo Cars-ты сатуға шығарды. 2009 жылғы қазанда ZGH басым сатып алушы атанды, ал 2010 жылы 28 наурызда тараптар 1,8 миллиард долларлық келісімге қол қойды. Мәміле 2010 жылы 2 тамызда жабылды. Geely 1,3 миллиард долларды қолма-қол төлеп, 200 миллион долларлық қарыз қолхатын берді. Сонымен қатар Volvo-ға 900 миллион доллар айналым капиталын салуға және Қытайда Volvo зауытын салуға міндеттенді. Ол кезде бұл қытайлық автоөндірушінің шетелдегі ең ірі сатып алуы еді.

Volvo бөлек компания болып қала берді. 2021 жылғы қазанда оның шамамен 18% акциясы Nasdaq Stockholm биржасына шықты, ZGH қолында 78,7% қалды. Volvo Cars директорлар кеңесін Ли Шуфу басқарады.

Топтың құралуы: 2013–2018

Volvo-дан кейін Geely маркалар портфелін жинай бастады, сатып алулар бірінен соң бірі жүрді:

• 2013 — Лондон таксилерін шығаратын британдық Manganese Bronze, 11,04 миллион фунтқа. 2017 жылдан бастап бренд LEVC деп аталады.
• 2016 — Lynk & Co маркасы іске қосылды, бір жылдан соң оған арналған бірлескен кәсіпорын құрылды.
• 2017 — британдық Lotus-тың 51%-ы мен малайзиялық Proton-ның 49,9%-ы. Екі үлесті де Geely малайзиялық DRB-HICOM-нан сатып алды, Proton-ның 50,1%-ы соның өзінде қалды. Wikipedia дерегінше, 2026 жылдан бастап Lotus толығымен ZGH-ға тиесілі. Сол жылы Polestar Volvo мен Geely-дің жеке электр маркасына айналды.
• 2018 — Ли Шуфудың компаниясы Daimler акцияларының 9,7%-ын сатып алды. Wikipedia келтірген Financial Times дерегінше, ол концернның ең ірі акционері атанды. Кейін бұл Mercedes-Benz тарихымен тоғысты: 2020 жылы Geely мен Daimler Smart маркасы үшін 50-ге 50 бірлескен кәсіпорын құрды.

Электрге бет бұру: 2021–2024

2021 жылғы наурызда Geely Zeekr премиум электр маркасын іске қосты. Алғашқы модель Zeekr 001 сол жылы сәуірде шықты. 2024 жылғы мамырда Zeekr Нью-Йорк биржасында IPO өткізіп, шамамен 441 миллион доллар тартты.

Осы уақытта топ басқа компаниялардан да үлес алып жатты. 2022 жылғы қыркүйекте Geely Aston Martin-нің 7,6%-ын алды, 2023 жылғы мамырда үлесін 17%-ға жеткізді. 2022 жылы ол Renault Korea-ның 34%-ын 200 миллион доллардан астам сомаға сатып алды. Сол кезде Geely мен Renault қозғалтқыш пен трансмиссия жасайтын бірлескен компания құруға келісті. Бұл — штаб-пәтері Лондондағы Horse Powertrain. Ол ресми түрде 2024 жылғы мамырда құрылды, сол кезде оның 10%-ын Saudi Aramco алды.

Осы жылдары топтың сатылымы бірнеше есе өсті. Wikipedia дерегінше, 2010 жылы Geely-дің барлық маркалары 425 194 көлік сатқан, 2015 жылы бұл көрсеткіш миллионнан асты, ал 2024 жылы 3 336 534-ке жетті. 2023 жылғы Fortune Global 500 рейтингінде топ 225-орын алды.

Біріктіру: 2025

2025 жылы Geely маркаларын бір шаңырақ астына жинай бастады. Шілдеде Geely Auto Zeekr-мен бірігуге келісті. 2025 жылы 22 желтоқсанда мәміле жабылды: Zeekr Geely Auto-ның еншілес компаниясына айналды, ал оның акциялары Нью-Йорк биржасынан кетті.

Жыл қорытындысында Geely Auto 3 024 567 көлік сатты. Бұл алдыңғы жылдан 39% көп және қайта қаралған 3 миллиондық жоспардан жоғары. Өсімнің дені Қытайдан келді: ішкі сатылым 48%-ға өсті, ал экспорт небәрі 1%-ға артып, 420 097 көлікке жетті. Wikipedia дерегінше, Volvo, Polestar және басқа маркаларды қоса алғанда, бүкіл топ 4 116 321 көлік шығарды. Оның шамамен 2,3 миллионы — электр тартқышы бар немесе розеткадан қуатталатын көліктер.

Ақша

Төмендегі сандар Гонконг биржасында саудаланатын топтың жария бөлігі — Geely Automobile Holdings-ке қатысты. 2025 жылғы түсім 345,2 миллиард юань болды. Бұл алдыңғы жылдан 25% көп және компания үшін рекорд. Акционерлерге тиесілі таза пайда — 16,85 миллиард юань, 2024 жылғы деңгейде қалды. Компания бағам айырмасы мен құнсызданусыз «базалық» пайданы бөлек есептейді. Ол 36%-ға өсіп, 14,41 миллиард юаньға жетті.

2026 жылдың бірінші жартысында түсім 15%-ға өсіп, 173,6 миллиард юань болды. Базалық пайда 46%-ға артып, 9,68 миллиард юаньға жетті, ал акционерлерге тиесілі таза пайда 2%-ға азайып, 9,09 миллиард юань болды. 2025 жыл үшін компания акционерлерге акция басына 0,5 гонконг доллары көлемінде қорытынды дивиденд жариялады, бір жыл бұрын бұл 0,33 болған.

Geely және Қазақстан

Марканың Қазақстанда екі тарихы бар. Біріншісі 2014 жылы басталды. 13 қазанда машина жасаушылар форумында «АгромашХолдинг» АҚ мен «СарыаркаАвтоПром» ЖШС Geely-ді Қостанайда құрастыру туралы меморандумға қол қойды. Көліктер ірі тораптардан құрастырылды: CK, GC6, Emgrand 7 және SC7 седандары, MK Cross кроссоверы. Kolesa.kz дерегінше, бұл модельдер жеңілдетілген автонесие бағдарламасының алғашқы толқынына енді. 2015 жылғы қыркүйекке қарай шанақты дәнекерлеп, бояйтын толық циклге көшу жоспарланған еді, бірақ бұл жоспардан бас тартылды.

Екінші тарих 2022 жылғы қазанда басталды. Марка Қазақстанға жаңа дистрибьютормен оралды — Orbis Auto тобына кіретін G Motors Kazakhstan ЖШС. Сатылымға алдымен Coolray мен Azkarra шықты, одан кейін Tugella мен Monjaro келді. Содан бері сатылым өсіп келеді:

• 2023 жыл — 3 643 көлік;
• 2024 жыл — 8 252 көлік, 126% өсім;
• 2025 жыл — 9 621 көлік, 16,6% өсім.

Қазақстан автомобиль одағының дерегінше, 2025 жылдың қорытындысында Geely 4,1% үлеспен елдегі автомаркалар арасында оныншы орынға шықты. Екі жыл қатарынан ең көп сатылған модель — Emgrand седаны, 3 398 көлік. 2026 жылдың басында марканың 17 қалада 23 дилерлік орталығы болды.

Келесі қадам — қайтадан жергілікті құрастыру. 2025 жылғы қарашада Kolesa.kz КТТБ базасынан Geely EX5 EM-i гибрид кроссоверінің құжаттарын тауып, бұл желіні Қостанайдағы Allur зауытында оқшаулау жоспарланып отырғанын жазды. 2026 жылғы қаңтарда дистрибьютор жергілікті өндірісті 2027 жылы іске қосуды стратегиялық басымдық деп атады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Geely Auto 2026 жылы 3,45 миллион көлік сатуды жоспарлады, оның 2,22 миллионы — жаңа энергиядағы көліктер, яғни электромобильдер мен розеткадан қуатталатын гибридтер. Қаңтар–қыркүйекте компания 2 235 481 көлік сатты, бұл былтырғыдан 3% көп. Бірақ сатылым құрылымы қатты өзгерді: Қытайда ол 23,3%-ға төмендеп, 1 437 811 көлікке түсті, ал экспорт 169%-ға өсіп, 797 670-ке жетті.

Тамызда компания жылдық экспорт жоспарын 640 мыңнан 920 мың көлікке көтерді. Қыркүйекте ол шетелге 106 685 көлік жөнелтті — қатарынан төртінші ай 100 мыңнан асты. Тоғыз айда Zeekr 288 404 көлік сатты, бұл былтырғыдан шамамен екі есе көп. Lynk & Co-ның сатылымы сол кезеңде 18,8%-ға азайды.

Қазанда Geely Auto 2027 жылы Канадаға шығатынын хабарлады. Компания онда сату және сервис желісін салып жатыр, ал модельдері мен бағасын әзірге жарияламады.

Дереккөздер: Wikipedia — Geely: тарихы, маркалары, топ сатылымы, Wikipedia — Ли Шуфу, Geely Automobile Holdings — 2025 жылғы қорытынды, CnEVPost — Geely-дің 2025 жылғы пайдасы мен түсімі, CnEVPost — 2026 жылғы бірінші жартыжылдық және экспорт жоспары, CnEVPost — Geely Auto-ның 2026 жылғы қыркүйектегі сатылымы, CnEVPost — Zeekr мен Geely-дің бірігуі, DKNews — Geely-дің Қазақстандағы үш жылы, Kolesa.kz — Geely Қазақстанға оралды, Kolesa.kz — Geely EX5-ті Қазақстанда құрастыру, Караван — 2014 жылы Geely-ді Қостанайда құрастыру