Қазақстанда жүргізуші куәлігін қалай алуға болады: 2026 жылғы нұсқаулық

Қазақстанда жүргізуші куәлігін алу үшін медициналық комиссиядан өтіп (073/у анықтамасы), автомектеп нұсқаушысымен көлік жүргізуді үйреніп, арнаулы ХҚКО-да теория мен практиканы тапсыру және 1,25 АЕК мемлекеттік баж төлеу керек — 2026 жылы бұл 5 406 теңге. Бәріне орта есеппен екі-үш ай және 80–200 мың теңге кетеді. Төменде — ІІМ 2026 жылдың көктемі мен жазында өзгерткен ережелерді ескеріп, қадам-қадаммен.

2026 жылы не өзгерді

• «Автомат» белгісі енді жоқ. ІІМ-нің 2026 жылғы 12 мамырдағы бұйрығы бойынша куәлік беріліс қорабының түріне байланбайды: автоматпен тапсырсаң да, механикамен жүре аласың. «AT» белгісі алынып тасталады.
• Теория қатаңдады. Кемінде 32 дұрыс жауап керек, жауапсыз қалған сұрақ қате болып саналады. Емтиханның оң нәтижесі мен автомектеп куәлігі 2 жыл жарамды.
• Биометрия. Емтихан алдында жеке басыңды растай алмасаң — жарты жыл емтиханға жіберілмейсің.
• Цифрлық куәлік. Куәлік eGov Mobile-да пайда болады, ал пластик карточканы арнаулы ХҚКО тек 30 күн сақтайды — алуды созба.
• Онлайн өтінім. 2025 жылғы 16 қазаннан 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін пилот жүрді: алғашқы куәлікке және ауыстыруға өтінім тек онлайн қабылданды — eGov, eGov Mobile, «ЦОН» қосымшасы, банк қосымшалары және автомектеп порталдары арқылы. Жеке бару — тек емтихан мен карточканы алу үшін.
• Қайта тапсыру. 2026 жылғы сәуірде үкімет әрекет санына шектеуді алып тастауды мақұлдады: қанша рет болса да қайта тапсыруға болады, бірақ ақылы және 10 күнде бір реттен жиі емес. Нақты тәртібі мен бағасын eGov-та жазылғанда тексер.

Санаттар және ең төменгі жас

Жас пен өтілді ҚР «Жол жүрісі туралы» заңы белгілейді. Ең көп сұралатындары:

• A1 — 125 текше см және 11 кВт-қа дейінгі жеңіл мотоциклдер — 16 жастан;
• A — мотоциклдер — 18 жастан;
• B1 — трициклдер мен квадрициклдер — 18 жастан;
• B — 3,5 т-ға дейінгі, 8-ден аспайтын жолаушы орны бар жеңіл көліктер — 18 жастан;
• C1 — 3,5–7,5 т жүк көліктері — 18 жастан;
• C — 3,5 т-дан ауыр жүк көліктері және D1 — 16 жолаушыға дейінгі шағын автобустар — 21 жастан;
• D — автобустар — 23 жастан: 2024 жылғы шілдеде Тоқаев шекті 25 жастан төмендетіп, талап етілетін өтілді үш жылға дейін қысқартқан заңға қол қойды;
• BE, C1E, CE, D1E, DE — тіркемемен — тек негізгі санат және сол бойынша өтіл болса.

Көлік те, мотоцикл де жоспарда болса — қазір B ашып, A-ны кейін қосасың. Жаңа санаттың рәсімі сол: оқу мен емтихан, тек куәлігің бар болады.

Куәлікті кім ала алады

Қазақстан азаматтары, сондай-ақ ықтиярхаты бар шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар — жалпы негізде. Басты сүзгі — денсаулық. Ауыр созылмалы психикалық бұзылыстар, ремиссиясы белгіленген мерзімнен қысқа алкоголь не есірткі тәуелділігі, эпилепсия, көру қабілетінің елеулі ақаулары (мысалы, бір көз соқыр, екіншісінің көру өткірлігі 0,8-ден төмен) және белсенді туберкулез болса, куәлік берілмейді. Толық тізім — Денсаулық сақтау министрлігінің көлік басқаруға қарсы көрсетілімдер туралы бұйрығында.

1-қадам. Медкомиссия және 073/у анықтамасы

Дәрігерлерден бастаған жөн: 073/у анықтамасынсыз автомектеп те, арнаулы ХҚКО да әрі қарай жібермейді. Комиссия лицензиясы бар клиникада өтеді, бағасы — 7 500 теңгеден (Finratings, 2026 жылғы шілде), кейбір автомектептер оны пакетке қосады.

Кімдерден өту керек:

• терапевт;
• офтальмолог;
• психиатр мен нарколог;
• ЛОР.

Өзіңмен жеке куәлігіңді, ер адамдар — тіркеу куәлігін не әскери билетті, күнделікті тақсаң — көзілдірік не линзаны ал. Күмән туса, дәрігер қосымша тексеруге жіберуі мүмкін.

Анықтама электронды: комиссиядан кейін ол базаға түседі, автомектеп пен арнаулы ХҚКО оны өздері көреді. Көшірмесі керек болса — eGov немесе eGov Mobile-дағы «Денсаулық сақтау» бөлімінде 073/у анықтамасын беру қызметі бар. Анықтама бір жыл жарамды: оқу мен емтиханға үлгермесең — қайта өтесің.

2-қадам. Оқу: автомектеп пе, өз бетіңше ме

2023 жылғы тамыздан бастап теорияны өз бетіңше оқып, емтиханға автомектеп куәлігінсіз баруға болады. Ал көлік жүргізуді тек нұсқаушылар үйретеді: практикалық емтихан нұсқаушысы бар автомектептің оқу көлігінде тапсырылады. Өз бетімен дайындалғандарға шектеу бар: үш рет құласа — автомектепке ақша төлеуге тура келеді.

Автомектепті қалай таңдауға болады:

• лицензиясын тексер (eGov арқылы немесе әкімшіліктен);
• көліктеріне, өз автодромы барына және кестесінің икемділігіне қара;
• түлектердің пікірін оқып, қаншасы бірінші реттен тапсыратынын сұра;
• бағаға не кіретінін нақтыла: медкомиссия, жанармай, емтиханға көлік жалдау.

Курс — теория (ЖҚЕ, қауіпсіз жүргізу, көлік құрылғысы, алғашқы көмек) және практика (алдымен автодром, сосын қала). Теорияны көп мектеп онлайн береді, жүргізу — тек күндізгі. Орта есеппен оқу 2–3 айға созылады.

Қанша тұрады

Finratings салыстыруы бойынша (2026 жылғы шілде), Астана мен Алматыда B санатына оқу 44 000-нан 200 000 теңгеге дейін тұрады. Сертификаты бар теория ғана — 44 000 теңгеден, жүргізуі бар толық курс — 80 000 теңгеден. Оған медкомиссияны, мемлекеттік бажды және қажет болса қосымша жүргізу сағаттарын қос. C және D санаттары қымбатырақ — сағат көп, техника күрделі.

Курс соңында автомектеп ішкі емтихан өткізеді — онсыз куәлік берілмейді. Автомектеп куәлігі электронды және 2 жыл жарамды.

3-қадам. Өтінім және емтиханға жазылу

Өтінім онлайн беріледі — ЭЦҚ-мен eGov.kz, eGov Mobile, «ЦОН» қосымшасы немесе банк қосымшасы арқылы. Жүйе медициналық анықтаманы, автомектеп куәлігін және шектеулердің жоқтығын өзі тексереді, содан кейін күн мен арнаулы ХҚКО-ны таңдауға болады. Қажет:

• жеке куәлік (цифрлық нұсқасы да жарайды);
• 073/у анықтамасы;
• автомектеп куәлігі немесе «Автомектеп» жүйесіндегі деректер;
• 1,25 АЕК мемлекеттік баж — 2026 жылы 5 406 теңге.

Арнаулы ХҚКО мекенжайлары мен кестесі — eGov.kz-те немесе 1414 нөмірі бойынша.

4-қадам. Арнаулы ХҚКО-дағы емтихандар

Теория

Тест арнаулы ХҚКО-да компьютерде, жеке басты биометриялық тексеруден кейін өтеді. Тапсыру үшін кемінде 32 дұрыс жауап керек, жауапсыз сұрақтар қате болып есептеледі. Нәтиже бірден шығады, оң баға 2 жыл жарамды — осы уақытта практиканы тапсыру керек. Телефон, құлаққап пен сыбыс — емтиханнан шеттетілудің тура жолы, ал 2026 жылы мақұлданған шаралар бөгде құрылғы үшін емтиханнан бір жылға дейін шеттетуді көздейді.

Практика

Жүргізу емтиханы нұсқаушысы бар автомектеп көлігінде тапсырылады, бағаны емтихан алушы қояды. Алдымен автодром — «жылан», бокска кіру, параллель тұрақ, көтерілісте қозғалу, сосын қала. Әдетте қызылға өту, басымдық бермеу және дұрыс емес қайта құрылу кезінде құлатады; өрескел қате емтиханды бірден тоқтатады. Емтиханды камералар бақылайды, ІІМ компьютерлік көруді енгізіп жатыр.

Тапсыра алмасаң

2026 жылға дейін «үш тегін әрекет» схемасы жұмыс істеді: екіншісі — келесі күні, үшіншісі — бір айдан кейін. Көктемде үкімет кемінде 10 күн аралықпен шектеусіз ақылы қайта тапсыруды мақұлдады. Өз бетімен дайындалғандар үш рет құласа, автомектепке жіберіледі.

5-қадам. Куәлікті алу

Практикадан кейін куәлік сол күні рәсімделеді: eGov арқылы — шамамен бір сағатта, Мемлекеттік корпорация арқылы — екі сағатта. Цифрлық нұсқасы eGov Mobile-да шығады, пластикті арнаулы ХҚКО-дан 30 күн ішінде ал. Куәлік 10 жылға беріледі; медициналық шектеулер болса, мерзімі қысқа болуы мүмкін.

Ауыстыру, жоғалту және басқа жағдайлар

• Мерзімі өтті немесе деректер өзгерді. Ауыстыру — онлайн, емтихансыз. Мерзімі біткенге дейін ауыстырсаң, медициналық анықтама керек емес.
• Жоғалттың не бүлдірдің. Телнұсқаға өтінім беріп, мемлекеттік баж төлейсің — қайта ештеңе тапсырмайсың.
• Шетелдік куәлік. Оны қазақстандық куәлікке ХҚКО-да ауыстыруға болады, бірақ 2023 жылғы тамыздан бастап теориялық тест тапсыру керек.
• Халықаралық куәлік. Вена конвенциясы елдеріне сапарға ұлттық куәлік негізінде, емтихансыз рәсімделеді.

Куәліксіз көлік жүргізгені үшін 20 АЕК айыппұл (ӘҚБтК 612-бабы) — 2026 жылы бұл 86 500 теңге. Куәлікті алған соң, тонировка ережесін де тексер, ал көлікті несиеге алғың келсе — жеңілдетілген автонесиенің қазіргі жағдайын біл.

Дереккөздер: eGov.kz — «Жүргізуші куәлігін алу» қызметі, Kursiv — ІІМ-нің 2026 жылғы 12 мамырдағы бұйрығы, Tengrinews — шектеусіз қайта тапсыру, Zakon.kz — куәлікті онлайн беру пилоты, Informburo — 2023 жылғы тамыздан бергі ережелер, Informburo — D санаты 23 жастан, Finratings — автомектеп бағалары.