Зиянды жұмыстағы жеңілдіктер тәуекел деңгейіне байланады
Жаңа әдістемелер тау-кен, құрылыс және өнеркәсіп саласындағы тоғыз кәсіпорында сыналып үлгерді, енді соларға сай Еңбек кодексіне түзетулер дайындалып жатыр.
Фото: Kursiv
Қазақстанда зиянды және қауіпті жұмысты анықтау тәсілі өзгереді. Жұмыс орындары кәсіптік тәуекел деңгейіне қарай бөлінеді, ал зиянды өндірістегі қызметкерлердің санаттары мен оларға жатқызу өлшемдері қайта жазылады. Kursiv дерегінше, жаңа ережелер үшін Еңбек кодексіне түзетулер әзірленіп жатыр.
Қазір жеңілдік алу құқығы мамандықтың зиянды кәсіптер тізімінде бар-жоғына байланысты. Еңбек министрлігі бұл тәсіл жұмыс орнындағы нақты жағдайды көрсетпейді деп санайды. Сондықтан өтемақыны тәуекелдің нақты деңгейіне, төменнен бастап аса жоғарыға дейін, байлау көзделіп отыр.
Не істелді
Қызметкерлердің төрт тобына жеке бағалау әдістемесі жасалды:
- ашық ауада жұмыс істейтіндер;
- жер астында жұмыс істейтіндер, оның ішінде шахтерлер;
- биіктікте жұмыс істейтіндер;
- кеңейтілген практикадағы мейіргерлер.
Әдістемелер іс жүзінде тексерілді. Пилот тау-кен, құрылыс және өңдеу өнеркәсібіндегі тоғыз кәсіпорында өтті, қорытындысында сегіз енгізу актісіне қол қойылды. Мамандарға арнап оқу модульдері дайындалды.
Сонымен қатар еңбекті қорғау жөніндегі автоматтандырылған ақпараттық жүйе іске қосылды. Онда зиянды факторлардың электрондық сыныптауышы, тәуекел бойынша цифрлық есептілік және оларды жоюдың онлайн жоспарлары бар.
Кімге қатысты
Kapital.kz маусымда келтірген Еңбек министрлігінің дерегінше, 2025 жылы зиянды жағдайда 477 мың адам жұмыс істеген. Оларға өтемақының алты түрі тиесілі: қысқартылған жұмыс күні, ұзартылған демалыс, жоғары жалақы, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары, сүт және емдік-профилактикалық тамақ.
Бес жылда жұмыс берушілердің осы кепілдіктерге жұмсайтын шығыны екі еседен астам өсті: 140,1 млрд теңгеден 310,9 млрд теңгеге жетті. Министрлік жаңа модельді үкімет, жұмыс берушілер және кәсіподақтар отыратын үшжақты комиссияға шығаратынын айтқан.
Зиянды жағдайда ұзақ жұмыс істегендерге берілетін арнаулы әлеуметтік төлемдер сақталады. Олар бұрынғыдай мемлекеттік жәрдемақы, сақтандыру төлемдері, жұмыс беруші жарналары және кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қаржыландырылады. Түзетулердің қашан күшіне енетіні әзірге белгісіз.
Дереккөздер: Kursiv — зиянды және қауіпті жұмысты жаңаша бағалау, Kapital.kz — зиянды өндірістегі қызметкерлерге арналған жаңа әлеуметтік кепілдік жүйесі
