Lucid

Lucid Group — Калифорниядағы американдық электрокөлік өндірушісі. Компания Lucid Air седаны мен Gravity кроссоверін шығарады. Көліктерді Аризонадағы Каса-Гранде зауытында және Сауд Арабиясындағы екінші зауытта жинайды. Бақылау пакеті Сауд Арабиясының егеменді қорына (PIF) тиесілі. Lucid батарея жеткізушісі ретінде бастаған, биржаға электрокөлікке деген қызығушылық шарықтаған кезде шыққан және әлі күнге шығынмен жұмыс істейді. Тарихын еске алуға жаңа тоқсандық есеп себеп болды: Lucid өндірісті 38%-ға қысқартты, ал жаңа бас директор Сильвио Наполи «операциялық қайта жүктеу» жариялады.

Atieva: батарея жасаған стартап (2007–2016)

Lucid басқа атпен дүниеге келді. 2007 жылы Калифорнияда Atieva компаниясы ашылды. Оның негізін Бернард Цзе, Сэм Вэн және Шеапин Лин қалады. Цзе бұған дейін Tesla-да вице-президент болған, Вэн Astoria Networks компаниясын бірге құрған, Лин өнертапқыш еді. Алғашқы жылдары Atieva көлік емес, оның ішкі жүйелерін жасады: аккумуляторлар мен күш қондырғыларын.

2011 жылы компания қытайлық литий-ион ұяшықтарын шығаратын Lishen-мен келісіп, Қытайдағы электробустарға батарея блоктарын жинай бастады. Қаржыны венчурлық қорлар берді: инвесторлар арасында Tsing Capital, Mitsui, Venrock және JAFCO болды. 2014 жылы Atieva-ның 25%-ын қытайлық BAIC автоконцерні сатып алды.

Бұл тарихтағы басты тұлға 2013 жылы келді. Atieva-ның технологиялық директоры болып британдық инженер Питер Роулинсон тағайындалды. Ол бұған дейін инжиниринг жөніндегі вице-президент әрі Tesla Model S көлігінің бас инженері болған. Ол келгеннен кейін компания өз көлігін жасауға көбірек ден қойды.

Lucid Motors және сауд ақшасы (2016–2021)

2016 жылдың қазанында Atieva атын Lucid Motors деп өзгертті. Компания жүрісі ұзақ, динамикасы жоғары толық электр көлік жасап жатқанын хабарлады. Бір айдан соң, 2016 жылғы 29 қарашада, Аризонаның Каса-Гранде қаласында құны $700 млн болатын зауыт салу жоспарын жариялады. Алғашқы кезең жылына 20 мың көлік шығаруы керек еді, болашақта — 130 мыңға дейін.

Кейін Lucid барлық автостартап тап болатын мәселеге тірелді: ақша жетпеді. Зауыт пен көлікті жетілдіру жүздеген миллион долларды талап етті, ал сериялық өнім әлі жоқ еді. Шешім Таяу Шығыстан табылды. 2018 жылғы 17 қыркүйекте Lucid PIF-пен $1 млрд қаржыландыру туралы келіссөз жүргізіп жатқанын хабарлады. Мәміле 2019 жылдың сәуірінде жабылды. Ақша Air-ді әзірлеп, сынауға, Аризонадағы зауыт құрылысына және бөлшек сауда желісіне жұмсалды.

Сол 2019 жылдың сәуірінде Роулинсон бас директор болды, техникалық директор лауазымын да өзінде қалдырды. Компанияны құрылғаннан бері басқарған Бернард Цзе CEO орнынан кетті. Каса-Грандедегі құрылыс 2019 жылдың соңында басталды, алғашқы кезеңі 2020 жылдың желтоқсанында бітті. Өндірістік кешен AMP-1 деп аталды.

Биржа және алғашқы Air (2021–2022)

2021 жылдың ақпанында Lucid Churchill Capital Corp IV компаниясымен бірігетінін жариялады. Бұл — бизнесті биржаға шығару үшін құрылған «бос» компания, яғни SPAC. Мәміле $11,75 млрд-қа бағаланды. Lucid 2021 жылғы 26 шілдеде жария компания болды, содан кейін PIF акциялардың шамамен 60%-ына иелік етті. Ол кезде нарық электрокөлікке қатысты кез келген акцияны алып жатқан еді. Wikipedia деректері бойынша, баға қысқа уақыт өскенде қордың салған $2,9 млрд-ы қағаз жүзінде $20 млрд-қа дейін пайда әкелген.

2021 жылғы 28 қыркүйекте Аризонадағы конвейерден алғашқы сериялық Air шықты. Тұтынушыларға жеткізу 30 қазанда басталды, көлікті алғаш Dream Edition нұсқасын алғандар алды. Air технологиялық флагман ретінде сатылды: EPA бағасы бойынша седан бір зарядпен 520 мильге (шамамен 840 км) дейін жүрді. Кейін қуаты 1234 а. к. болатын үш моторлы Sapphire нұсқасы шықты.

Мойындау тез келді. Air Motor Trend басылымының 2022 жылғы «Жыл көлігі» атанды — бұл марапатты алғаш рет мүлде жаңа модель алды. 2023 жылдың сәуірінде седан World Luxury Car of the Year атағын жеңіп алды.

Өндіріспен жағдай қиынырақ болды. 2022 жылы Lucid 7180 көлік шығарып, 4369-ын жеткізді. Бұл компанияның қысқартылған болжамынан асты, бірақ алғашқы жоспардан әлдеқайда алыс еді: Wikipedia артта қалуды жеткізу тізбегіндегі ақаулармен байланыстырады. Жылдық түсім 2021 жылғы $27,1 млн-нан $608,2 млн-ға өсті. Таза шығын $1,3 млрд болды.

Сауд бағыты осы кезде нығайды. 2022 жылғы 28 ақпанда Lucid Сауд Арабиясында жылына 150 мың көлік шығаратын зауыт салатынын хабарлады. 2022 жылдың сәуірінде корольдік үкіметі он жыл ішінде Lucid-тен кемінде 50 мың, мүмкін 100 мыңға дейін электрокөлік сатып алатынын айтты.

Сауд зауыты және Gravity (2023–2024)

2023 жыл қымбат электроседанды сату оны жасаудан қиын екенін көрсетті. Lucid 8428 көлік шығарды, бірақ тек 6001-ін жеткізді. Түсім сәл азайып, $595,3 млн болды, таза шығын $2,83 млрд-қа өсті.

Компания ақшаны өз сатылымынан тыс жерден де іздеді. 2023 жылдың маусымында Lucid Aston Martin-мен $450 млн-дық келісім жасады: американдықтар британдық компанияға электр моторларын, күш қондырғыларын және батарея жүйелерін жеткізуге міндеттенді. Шарт бойынша Lucid $132 млн қолма-қол ақша, құны $100 млн болатын Aston Martin акцияларының 3,7%-ын және $225 млн-дық компонентті кепілді сатып алуды алды.

Сол жылдың сәуірінде биржаға шығумен байланысты жағымсыз оқиға аяқталды — бұл туралы даулы эпизодтар бөлімінде. Ал 2023 жылғы 27 қыркүйекте Lucid Жидда маңындағы Король Абдалла экономикалық қаласында AMP-2 зауытын ашты. Компания оны Сауд Арабиясының алғашқы автозауыты деп атайды. Бастапқыда онда Аризонадан келген көлік жинақтарынан Air жиналды — жылына шамамен 5 мың көлік. Кейін зауыт толық циклге өтуі тиіс.

Екінші модель 2023 жылғы 16 қарашада Лос-Анджелес автосалонында көрсетілді. Gravity — жүрісі шамамен 440 миль, бастапқы бағасы $80 мыңнан төмен үлкен кроссовер. Оны Каса-Грандеде шығару 2024 жылдың желтоқсанында басталды. Жыл 9029 көлікпен және $807,8 млн түсіммен аяқталды. Таза шығын тағы шамамен $2,7 млрд болды. Wikipedia дерегінше, ол кезде PIF үлесі 58,42% еді.

Басшы ауысты, роботакси пайда болды (2025)

2025 жылғы 26 ақпанда Питер Роулинсон компанияны алты жылға жуық басқарып, CEO және техникалық директор қызметінен кетті. «Lucid Gravity-ді сәтті шығардық, енді шетке шығатын уақыт келді деп шештім», — деді ол. Уақытша бас директор болып операциялық директор Марк Винтерхофф тағайындалды. Fortune мәліметінше, сол күні акциялар 12%-ға құлап, $2,30-ға түсті.

Жазда Lucid-те жаңа бағыт пайда болды — роботакси. 2025 жылғы 18 шілдеде Uber, автопилот әзірлеушісі Nuro және Lucid серіктестік жариялады: Uber платформасында Nuro-ның төртінші деңгейлі пилотсыз жүйесі орнатылған кемінде 20 мың Gravity кроссоверін іске қосу көзделді. Uber Lucid-ке $300 млн салды. Сол айдың 8-інде Air Гиннесс рекордын орнатты: бір зарядпен 1205 км жүрді.

Жылдың қалған жаңалықтары соншалық қуанышты болмады. Тамыздың соңында Lucid акцияларды 10-ды 1-ге кері бөлді: айналымдағы акция саны шамамен 3,07 млрд-тан 307 млн-ға қысқарды. Bloomberg дерегінше, үшінші тоқсанда компания 4078 көлік жеткізді, бұл сарапшылар күткеннен аз еді. АҚШ-тағы басқа электрокөлік өндірушілері $7500 федералдық салық жеңілдігі тоқтар алдында сұраныстың артқанын көрді, ал Lucid мұндай серпін көрмеді. Төртінші тоқсан әлдеқайда күшті шықты: 5345 көлік жеткізілді, бұл бір жыл бұрынғыдан 72%-ға көп.

2025 жылдың қорытындысы — 17 840 шығарылған және 15 841 жеткізілген көлік, бір жыл бұрынғыдан 55%-ға көп. Түсім 68%-ға өсіп, $1,35 млрд-қа жетті. Таза шығын іс жүзінде өзгерген жоқ — $2,7 млрд. Компания 2026 жылы 25–27 мың көлік шығаруға және жаңа орта платформадағы алғашқы модельді іске қосуға уәде берді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Жыл қысқарту мен басшылықтың ауысуынан басталды. Ақпанда Lucid қызметкерлердің 12%-ын жұмыстан шығарды. 2026 жылғы 14 сәуірде компания жаңа тұрақты CEO-ны атады. Ол — швейцариялық Schindler лифт өндірушісінің бұрынғы директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас директоры Сильвио Наполи. Сол күні Lucid $750 млн жаңа қаржы тартқанын хабарлады: $550 млн-ды PIF Ayar Third Investment құрылымы арқылы берді, тағы $200 млн-ды Uber салды. Осылайша Uber-дің Lucid-ке салған инвестициясы $500 млн-ға жетті. Uber роботакси сатып алу міндеттемесін де 20 мыңнан кемінде 35 мың көлікке дейін көбейтті.

Бірінші тоқсанда жеткізілім өндірістен қатты қалып қойды. Lucid 5500 көлік шығарды, бірақ тек 3093-ін жеткізді: ақпанда орындық жеткізушісінде ақау шығып, Gravity жеткізілімі бір айға жуық тоқтады. Түсім — $282,5 млн, таза шығын — $1,13 млрд. Қоймалар толып кетті, мамырда компания 2026 жылға арналған болжамын кері қайтарып алды.

Наполи қызметіне 1 маусымда ресми кірісті. Үш аптадан кейін Lucid жылдағы екінші қысқартуды жариялады — қызметкерлердің 18%-ы. Компания Аризонадағы зауыттағы екінші ауысымды жойды, операциялық директор лауазымын қысқартты, Марк Винтерхофф Lucid-тен кетті. Компания үнемді жылына шамамен $158 млн деп бағалады.

4 тамызда екінші тоқсан есебімен бірге Наполи «операциялық қайта жүктеуді» таныстырды. «Әлеует әлі нәтиже емес. Біз негізге ораламыз: ақшаға, клиенттерге және мәдениетке назар аударамыз», — деді ол. Компания 2026 жылы ақша ағынын $1,4 млрд-қа жақсартуды көздейді:

• $600–800 млн — қоймадағы көліктерді сату арқылы;
• шамамен $500 млн — күрделі шығынды қысқарту арқылы;
• шамамен $200 млн — операциялық шығынды азайту арқылы, оның $158 млн-ын қызметкерлерді қысқарту береді.

Екінші тоқсанда Lucid 4774 көлік шығарып, 3953-ін жеткізді. Түсім $405 млн болды (жылдық өсім 56%), таза шығын — $1,03 млрд. Өтімділік — шамамен $3 млрд; компанияның айтуынша, ақша 2027 жылдың біраз уақытына дейін жетеді. Орта платформадағы алғашқы модель — бағасы $50 мыңнан төмен Cosmos кроссоверінің шығуы 2027 жылдың екінші жартысына шегерілді. Оны саудиялық AMP-2 зауытында жинау жоспарланған. Компания көлікті барлық процесс пен сапа тексерісінен өткенде ғана шығаратынын айтады.

Роботакси бағыты кеңейіп жатыр. Компания дерегінше, тамызға қарай Uber және Nuro бағдарламасы Сан-Франциско шығанағы аймағында және Хьюстонда 100-ге жуық көлікті сынап жатты. 17 қыркүйекте Lucid эстониялық Bolt сервисімен Еуропаға арналған 25 мың пилотсыз көлік туралы келісті. Олар Nvidia Hyperion автопилот архитектурасымен орта платформада жасалады, автономия деңгейі — төртінші. Паркке Bolt-тың өзі иелік етіп, өзі басқарады. Reuters мәліметінше, бұл жаңалықтан кейін Lucid акциялары сауда басталғанға дейін 5,5%-ға қымбаттады.

5 қазанда Lucid үшінші тоқсан бойынша есеп берді. Компания 3806 көлік жеткізді — бір жыл бұрынғыдан 7%-ға аз. 2954 көлік шығарды — екінші тоқсаннан 38%-ға аз. Жеткізілім өндірістен 852 көлікке асып түсті: Lucid жыл басында қоймада жиналып қалған көліктерді сатып жатыр. Өндірістің құлдырауын компания маусымда екінші ауысымның жойылуымен тікелей байланыстырады. Оның айтуынша, тоқсанда Gravity-ге сұраныс қайта күшейді. Толық қаржылық есеп 9 қарашада күтіледі.

Ақша

Lucid-тің түсімі өсіп келеді, бірақ компания әлі пайдаға шыққан жоқ. Бес жылдық сатылымда түсім $27 млн-нан $1,35 млрд-қа өсті, ал шығын жыл сайын миллиардтап есептеледі. Electrive есебінше, 2025 жылдың соңына қарай компанияның жинақталған шығыны $15,6 млрд-қа жетті. Капиталдың негізгі көзі — бақылаушы акционер PIF.

• 2021 — түсім $27,1 млн, таза шығын $2,6 млрд;
• 2022 — $608,2 млн, шығын $1,3 млрд;
• 2023 — $595,3 млн, шығын $2,83 млрд;
• 2024 — $807,8 млн, шығын $2,71 млрд;
• 2025 — $1353,8 млн, шығын $2,70 млрд.

2025 жылдың соңында Lucid-те шамамен 9 мың адам жұмыс істеді, компанияның Солтүстік Америкада, Еуропада және Таяу Шығыста 62 студиясы мен сервис орталығы болды. Штаб-пәтері — Калифорниядағы Ньюарк қаласында. Компания 2024 жылғы кеңейтуден кейін AMP-1 қуатын жылына 90 мың көлік деп бағалайды. Нақты өндіріс әзірге бірнеше есе аз.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

Басты даулы эпизод биржаға шығумен байланысты. 2021 жылғы 3 желтоқсанда АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясы (SEC) Lucid-ке шақыру хат жіберді: реттеуші Churchill Capital Corp IV-пен бірігу кезінде айтылған болжамдар мен мәлімдемелерді тексерді. Ақпарат жарияланғаннан кейін акциялар 15%-дан астам құлады. 2023 жылғы 27 сәуірде компания SEC тексерісті аяқтағанын және жаза ұсынбайтынын хабарлады.

Басқа мәселелер өндіріс пен қаржыға қатысты:

• 2022 жылғы өндіріс алғашқы жоспардан әлдеқайда төмен болды, Wikipedia мұны жеткізу тізбегіндегі ақаулармен байланыстырады;
• 2023 жылы компания жеткізгенінен 2,4 мың көлік артық шығарды;
• 2026 жылдың басында орындық жеткізушісіне байланысты Gravity жеткізілімі бір айға жуық тоқтады, қоймалар толып, жылдық болжам қайтарылды;
• 2026 жылы Lucid қызметкерлерді екі рет қысқартты — 12%-ға және 18%-ға;
• қолжетімді Cosmos моделінің шығуы 2026 жылдан 2027 жылдың екінші жартысына шегерілді.

Дереккөздер: Wikipedia — Lucid Motors тарихы, Lucid (SEC) — 2026 жылғы III тоқсан өндірісі мен жеткізілімі, Lucid (SEC) — 2026 жылғы II тоқсан қорытындысы және қайта жүктеу, Lucid (SEC) — 2025 жылдың қорытындысы, Lucid (SEC) — 2023 жылдың қорытындысы, Lucid (SEC) — 2022 жылдың қорытындысы, Lucid IR — Сильвио Наполидің тағайындалуы, Lucid IR — Сауд Арабиясындағы зауыттың ашылуы, Electrive — қызметкерлердің 18%-ын қысқарту, Electrive — жаңа CEO және $750 млн, Electrive — 2026 жылғы болжамның қайтарылуы, Electrek — қорлар және 2026 жылғы I тоқсан, Carscoops — Cosmos-тың шегерілуі, Reuters / The Star — Bolt-пен келісім, Automotive World — Uber-мен келісімнің кеңеюі, Fortune — Питер Роулинсонның кетуі, Bloomberg / Transport Topics — 2025 жылғы III тоқсан, Drive Tesla Canada — SEC тексерісінің аяқталуы.