Зорлық көргендерді дүкенде паналатуды ұсынды

Үй жанындағы дүкендер, дәріханалар, ПИК пен МИБ үй-жайлары тұрмыстық зорлық-зомбылық көргендерге тегін баспана бола алады. Бұл ұсынысты ЖСДП фракциясының депутаты Лариса Ли көтеріп отыр, деп жазады Kursiv. Оның сауалы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Мәдениет және ақпарат министрлігіне жолданған.

Бұл заң жобасы емес, депутаттық сауал. Әзірге әңгіме бизнеске жаңа міндет жүктеу туралы емес, қоғамдық жобаны мемлекеттік платформаға қосу туралы болып тұр.

«Сенім нүктелері» қалай жұмыс істейді

Жобаның аты PANA, яғни «пана», «баспана». Тұрғын үйлерден жаяу жетуге болатын жерлерде қауіпсіз нүктелер желісін ашу көзделген. Мұндай орындардың кіреберісінде PANA белгісі тұрады.

Қызметкерлер үш қадамнан тұратын тәртіпті ұстанады:

• зардап шегушіні қызметтік бөлмеге кіргізіп, агрессордан бөліп алады;
• қажет болса, алғашқы көмек көрсетеді;
• полицияны және басқа шұғыл қызметтерді шақырады.

Қызметкерлер ІІМ-нің қоғамдық көмекшісі мәртебесін алады. Олардың жұмысын бейнебақылау мен цифрлық есеп жүйесі тіркеп отырады. Жеке деректерге қолы жетпейді, тек оқиға туралы хабар жібере алады.

Учаскелік полицейдің бұған қатысы

Сауал авторларының басты дәлелі ақшаға тіреледі. Олардың дерегінше, бір учаскелік бюджетке жылына шамамен 25 млн теңгеге түседі. Астанада бір учаскелікке 3 мыңға жуық тұрғын келеді, бұл шамамен екі үлкен тұрғын үй кешені. Ауылда ол бір-бірінен 20–30 км қашықтықтағы бірнеше елді мекенге қызмет көрсетуі мүмкін.

Авторлардың ойынша, жаңа полиция бекеттерін салудың қажеті жоқ. Үй-жайлар бар, бизнес те қатысуға дайын. Сондықтан желі мемлекеттік бюджеттің ақшасынсыз жұмыс істей алады дейді олар. Бұл авторлардың өз бағасы, мақалада тәуелсіз есеп келтірілмеген.

Жоба қай жерде тоқтап тұр

Авторлардың айтуынша, ІІМ жобаны қолдайды, ал Астана, Көкшетау мен Теміртау пилотқа дайын. Бірақ іске қосу үшін FSM Social цифрлық платформасына қосылу керек. Ол прокуратураны, полицияны, отбасын қолдау орталықтары мен дағдарыс орталықтарын байланыстырады.

Сауал авторлары қосылуға сауал жолданған екі министрлік кедергі жасап отыр дейді. Депутаттар платформаға кіру рұқсатын, бөлек IP-мекенжай мен қоғамдық көмекшілердің сигналына арналған техникалық арнаны талап етеді. Министрліктердің жауабын Kursiv келтірмеген.

Бұл нені білдіреді

Тұрғындар үшін әзірге ештеңе өзгерген жоқ. Желі әлі жоқ, ал дүкен есігіндегі PANA белгісі ол жерде пилот жұмыс істеп тұр дегенді білдірмейді. Агрессор зардап шегушінің соңынан келсе, сатушы мен фармацевті кім қорғайтыны да мақалада айтылмаған.

Мұндай қорғаныстың қажеттігін ресми сандар көрсетеді. Маусымда ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов 2026 жылы 41 мыңнан астам құқық бұзушы ұсталғанын айтты. Олардың 11 мыңнан астамы әкімшілік қамауға алынған, ал 35 мыңнан астам қорғау нұсқамасы шығарылған. Денсаулыққа жеңіл зиян келтіру мен ұрып-соғу 2024 жылғы 16 маусымда күшіне енген заң бойынша қылмысқа айналды.

Қазанда БҰҰ сарапшылары Қазақстандағы қорғау шараларын сынап, тұрмыстық зорлық-зомбылықты бөлек қылмыс ретінде бекітуге шақырды. Қыркүйекке қарай елде отбасын қолдаудың 160 орталығы жұмыс істеді, билік олардың санын 208-ге жеткізбек. Отбасы және әйелдер мәселесі бойынша тәулік бойы жұмыс істейтін байланыс орталығының нөмірі 111.

Дереккөздер: Kursiv — PANA жобасы туралы сауал, Kursiv — ІІМ-нің тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы деректері, Informburo — заңның күшіне енуі, Informburo — заң нені өзгертті және 111 байланыс орталығы