Ақтөбеде неке сарайында екі баланың анасы өлтірілді

3 қарашада түске таман Ақтөбедегі неке сарайында 26 жастағы әйел өлтірілді. Ақтөбе облысының полициясы күдіктіні ұстағанын хабарлады. Алдын ала деректе ол әйелдің бұрын бірге тұрған серігі, ал жанжал ата-ана құқығынан бас тарту мәселесінен шыққан.

Ер адам уақытша ұстау изоляторына қамалды, сотқа дейінгі тергеу басталды. Полиция оқиғаның мән-жайы мен себебін әлі анықтап жатыр, кінәсін сот шешеді. Екеуінің неке сарайына не үшін келгені полиция хабарламаларында айтылмаған.

Қаза тапқан әйелдің кәмелетке толмаған екі баласы қалды, олар анасымен бірге болған. Балалар уақытша «Үміт» балалар үйіне орналастырылды, деп хабарлады қалалық бала құқығын қорғау бөлімінің басшысы Амангельды Конакбаев. Мекеме қызметкерлері шу естімеген. «Әйелдің балаларының жылағанын естімедік. Ол балаларымен бірге болды. Ешқандай шу шыққан жоқ», дейді қалалық АХАТ басшысы Айнур Орынбасарова.

Бұл неге тек Ақтөбеге ғана қатысты емес

Кісі өлтіру онсыз да Қылмыстық кодекс бойынша жазаланады. Қазақстандағы дау одан бұрынғы кезеңге қатысты: ұрып-соғу, қорқыту, аңдып жүру. Қаза тапқан әйелдің 3 қарашаға дейін полицияға жүгінген-жүгінбегені жарияланған хабарламаларда айтылмаған. Сондықтан бұл оқиғаны полиция жұмысымен байланыстыруға әзірге болмайды.

6 қазанда елдегі жағдайды БҰҰ-ның Әйелдерге қатысты кемсітушілікті жою жөніндегі комитеті талқылады. Сарапшылар тұрмыстық зорлық-зомбылықтың әлі күнге бөлек қылмыс болып бекітілмегенін айтып, заңды қатайтуға шақырды. Комитеттің Қазақстан бойынша баяндамашысы Эльгун Сафаров атқарылған істі де атап өтті: мәжбүрлі неке мен аңдып жүру үшін жауапкершілік енгізілді, дағдарыс орталықтары ашылды. Алайда оның сөзінше, зардап шеккендер әлі де елеулі кедергілерге тап болады. Билік тұрмыстық зорлық-зомбылықты бөлек қылмыс ету ниетін білдірді.

Қазақстан делегациясының дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында тұрмыстық зорлық-зомбылық 24%-ға, кісі өлтіру 20%-ға азайған. БҰҰ сарапшылары бұл шынымен азаю ма, әлде адамдар арызды сирек бере бастады ма деп күмән келтірді.

Заңда қазір не бар

• 2024 жылғы 15 сәуірден бастап денсаулыққа жеңіл зиян келтіру мен ұрып-соғу қылмыстық құқық бұзушылыққа жатады, бұл Қылмыстық кодекстің 108-1 және 109-1 баптары.
• 2026 жылғы 2 наурызда тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы 2009 жылғы заңның күші жойылды. Енді бұл мәселені құқық бұзушылықтың алдын алу туралы жалпы заң реттейді.
• Маусымда ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Адилов 41 мыңнан астам құқық бұзушы ұсталғанын және 35 мыңнан астам қорғау нұсқамасы берілгенін айтты.
• Соттар 9,2 мың агрессорға мінез-құлқына ерекше талап қойды, ал 49 адамға зардап шеккендерге жақындауға тыйым салды.
• Мұндай шектеулерді бұзғаны үшін 10 мыңнан астам адам жауапқа тартылды, соттың шешімімен бәріне міндетті психотүзету бағдарламалары тағайындалды.

Бұл іс жүзінде нені білдіреді

Бір іс бойынша жалпы қорытынды жасауға болмайды, тергеу жаңа басталды. Бірақ қайғылы оқиғаға дейін де құралдар бар: полицияға берілген арыз қорғау нұсқамасына, профилактикалық есепке алуға және жақындауға тыйым салуға әкелуі мүмкін.

2 қарашада Астанада Байқоңыр ауданы прокурорының орынбасары Ілияс Маматаев екі мысал келтірді. Бұрынғы отбасындағы денсаулыққа жеңіл зиян келтіру ісі бойынша сот 25 тәулікке қамауға алып, зардап шеккен тарапқа бір жыл жақындауға тыйым салған. Әйелінің мойнынан ұрған тағы бір ер адам 40 сағат қоғамдық жұмысқа тартылған. Қазіргі шаралардың жеткілікті-жетпейтіні туралы дауда дәл осындай жазалар басты дәлелге айналады.

Ұқсас істер үкімге дейін жетіп жатыр: жақында бұрынғы полицей 15 жылға сотталды, ол азаматтық әйелін өлтірген.

Дереккөздер: Tengrinews — полицияның кісі өлтіру туралы хабарламасы, Tengrinews — АХАТ пен бала құқығын қорғау бөлімінің түсініктемесі, Informburo — күдіктінің ұсталуы, Kursiv — БҰҰ комитетінің ұсынымдары, Kursiv — ІІМ деректері, Астана әкімінің аппараты — прокуратура брифингі