Bugatti Veyron: 1001 ат күші, 407 км/сағ және әр көліктен $6 млн шығын

1997 жыл. Токио мен Нагоя арасында зулап келе жатқан «Синкансэн» пойызында Volkswagen басшысы Фердинанд Пиэх конверттің сыртына он сегіз цилиндрлі қозғалтқыштың суретін салды. Қасында концерннің қозғалтқыш әзірлеу бөлімін басқаратын Карл-Хайнц Нойман отырған. Арада үш жыл өткенде Пиэх жұртқа 1001 ат күші бар, жылдамдығы 400 км/сағ-тан асатын, 100 км/сағ-қа үш секундқа жетпей үдейтін көлік жасаймыз деп уәде берді. Оның үстіне сол көлікпен кешке операға да еш қиналмай баруға болуы керек еді.

Бұл сандарды естіген инженерлердің көбі мұны орындалмайтын арман деп санады. Бірақ 2005 жылы Bugatti Veyron 16.4 сағатына 408 км жүріп, әлемдегі ең жылдам сериялық көлік атанды. Жаңа кезінде ол шамамен $1,3 млн тұрды, ал сарапшылардың есебінше Volkswagen әр сатылған көліктен бұдан бірнеше есе көп ақша жоғалтты. Бүгін қарапайым Veyron аукционда $2,1–2,2 млн-ға кетеді, ең сирегі 2026 жылдың қыркүйегінде шамамен $5,44 млн-ға сатылды.

Конверттегі сызба және бір жылдағы төрт концепт

1998 жылғы 5 мамырда Volkswagen екінші рет банкрот болған Bugatti маркасына құқық алды. Фердинанд Поршенің немересі, сүйегіне дейін инженер Пиэхке әдемі атау үшін ескі маркаға жан бітіру аз еді. Ол ешкімде жоқ көлік жасағысы келді. Алғашқы әрекеттер бірінен соң бірі шықты: 1998 жылдың қазанында Парижде Джорджетто Джуджаро салған төрт орынды EB 118 купесі көрсетілді, 1999 жылдың көктемінде Женевада төрт есікті EB 218, күзде Франкфуртта қозғалтқышы ортада тұрған EB 18/3 Chiron, ал екі айдан кейін Токиода EB 18/4 Veyron шықты. Соңғысын Volkswagen-нің бас дизайнері Хартмут Варкустің басшылығымен жасады, шанақтың пішінін жас чех дизайнері Йозеф Кабань ойлап тапты. Тамшы тәрізді кабинасы бар дәл осы сұлба сериялық көлікке дейін жетті.

Ал конверттегі он сегіз цилиндрлі қозғалтқыш тұйыққа тірелді. Нойман кейін былай деп еске алды: «Пиэх 1000 ат күші керек деді. Он сегіз цилиндрмен бұған жету мүмкін емес еді: шын мәнінде ол Lupo-дағы шағын үш цилиндрлі алты моторымыздың жиынтығы болатын. Ең көп дегенде 555 ат күшін ала алдық». 2000 жылдың қыркүйегінде Парижде сериялыққа жақын EB 16.4 Veyron басқа қозғалтқышпен көрсетілді: он алты цилиндр, 8 литр көлем және төрт турбокомпрессор. Атаудағы сандар соны білдіреді — 16 цилиндр мен 4 турбина.

Көлік француз жарысшысы Пьер Вейронның құрметіне аталды. Оны 1932 жылы Bugatti-ге сынақшы әрі көлікті баптайтын инженер етіп алған. 1939 жылғы 18 маусымда Вейрон Жан-Пьер Вимийімен бірге ағынды пішінді Bugatti Type 57C Tank көлігімен «Ле-Манның 24 сағатын» жеңіп алды. Соғыс жылдары Қарсыласу қозғалысына қосылып, 1945 жылы Құрмет легионы орденін алды.

2001 жылы Bugatti Veyron сериялық өндіріске түседі деп жариялап, шығару мерзімін 2003 жылға белгіледі. Пиэх жаңа ательеге Мольсаймдағы көне Château Saint Jean сарайын сатып алды — марка 1909 жылы дүниеге келген эльзастық шағын қала осы. Бірақ мерзім бірінен соң бірі созылды. 2003 жылдың жазында баспасөзге арналған алғашқы тест-драйвтар өтуіне бірнеше күн қалғанда тоқтатылды, тамызда Лагуна-Секадағы көрсетілім заездерінде көлік жолдан ұшып шықты, қарашада Нойман зейнетке кетті. Көлікті Вольфганг Шрайбер мен бұған дейін EB 110 мен Pagani Zonda-ны баптаған сынақшы Лорис Бикокки аяқтады. Ең қиын міндет қуат емес болып шықты. Нойманның сөзімен айтсақ: «Ең үлкен мәселе аэродинамика болды. Көлік ұшып кетпеуі керек еді». Сериялық өндіріс 2005 жылдың қыркүйегінде, уәде етілген мерзімнен екі жылдан астам кейін басталды.

Бір блоктағы екі V8 және он радиатор

Veyron моторын W16 деп атайды: алдынан қарасаң, цилиндрлері W әрпін құрайды. Шын мәнінде бұл бір-біріне 90 градус бұрышпен ортақ иінді білікке қойылған екі тар сегіз цилиндрлі VR8 қозғалтқышы. Әрқайсысының ішінде цилиндрлер де шахмат тәртібімен, шағын бұрышпен орналасқан, сондықтан мотор таңғаларлықтай ықшам шықты. Көлемі — 7993 см³, клапандары — 64. Төрт турбокомпрессор цилиндрлерге ауаны қысыммен айдайды, сонда әр айналымда отын көбірек жанады. Нәтижесі — 6000 айн/мин кезінде 1001 ат күші (736 кВт) және 1250 Н·м айналдыру моменті. Veyron-ға дейін бірде-бір сериялық көліктің қуаты 900 ат күшіне де жетпеген.

Мың ат күші — орасан көп жылу деген сөз. Оны шығару үшін Veyron-ға он радиатор қойылды: үшеуі турбинадан кейінгі ауаны, үшеуі моторды салқындатады, қалғандары кондиционерге, қозғалтқыш, беріліс қорабы және дифференциал майына жауап береді. Беріліс қорабын британдық Ricardo әзірледі: бұл екі ілініс жалғастырғышы бар жеті сатылы робот, ол тартылысты үзбей, 0,15 секундтан аз уақытта ауысады. Жетегі толық: қанша тартылысты алдыңғы дөңгелектерге беретінін Haldex муфтасы өзі шешеді. Michelin PAX шиналары 400 км/сағ-тан асатын жылдамдыққа арнайы есептелген, тесілсе де сервиске дейін жеткізеді.

Аэродинамика мәселесін Bugatti айлакерлікпен шешті: Veyron-да бір шанақтың ішінде үш шанақ бар десе де болады. Әдеттегі режимде көліктің клиренсі 12,5 см. 220 км/сағ-тан кейін ол шамамен 9 см-ге дейін отырады, артқы қанат пен спойлер шығып, көлікті жолға шамамен 3425 Н, яғни 350 кг-дай күшпен басады. 343 км/сағ-тан жылдам жүру үшін жеке жылдамдық кілті керек: оны көлік тұрған кезде жүргізуші орындығының сол жағындағы құлыпқа салады. Компьютер жүйелерді тексереді, қанат жиналады, алдыңғы ауа қақпақтары жабылады, клиренс 6,5 см-ге дейін төмендейді. Тек содан кейін ғана электроника 400 км/сағ-тан асуға рұқсат береді.

Сонда да Veyron операға баратын көлік күйінде қалды: былғары салоны, кондиционері, қалыпты аспасы бар. Сынақшылардың ортақ пікірінше, оның ең таңғаларлығы — ең жоғары жылдамдығы емес, сол жылдамдықты қаншалықты оңай жинайтыны. Бұл жайлылықтың құны — салмақ: жүріске дайын Veyron 1888 кг тартады, бизнес-класты көп седаннан ауыр. Нойман: «Тым көп. Бірақ мен ештеңені өзгертпес едім», — деген.

408, 431 және теледидар әкелген даңқ

2005 жылғы 19 сәуірде Вольфсбург маңындағы Эра-Лессиндегі Volkswagen сынақ трегінде — онда ұзындығы 9 км-ге жуық түзу жол бар — сериялық Veyron неміс техникалық қадағалауы TÜV-тің бақылауымен екі бағытта орташа есеппен 408,47 км/сағ көрсетті. Bugatti ресми түрде 407 км/сағ деп жазды. Салыстыру үшін: он жылға жуық ең жылдам сериялық көлік саналған McLaren F1 1998 жылы рекордтық 386,4 км/сағ көрсеткен. Veyron 100 км/сағ-қа 2,5 секундта, 200 км/сағ-қа 7,3 секундта, 300 км/сағ-қа 16,7 секундта үдейді. Ең жоғары жылдамдықта мотор 100 км-ге шамамен 78 литр, яғни минутына бес литрден астам отын жағады.

Veyron әлемге танылғаны үшін британдық Top Gear-ге көп қарыздар. 2005 жылдың соңында Джереми Кларксон оны Италиядан Лондонға дейін айдап, жеңіл ұшақпен ұшқан Ричард Хаммонд пен Джеймс Мэймен жарысып, жеңіп шықты. Кейін Мэй Эра-Лессин трегінде Veyron-ды 400 км/сағ-тан асырды, ал Top Gear Awards 2010 марапатында Veyron Super Sport-ты өзінің жыл көлігі деп атады.

Super Sport 2010 жылы шықты. Бұл 2007 жылы ең жылдам сериялық көлік атағын Veyron-нан тартып алған SSC Ultimate Aero-ға берілген жауап еді. Моторға үлкенірек турбиналар мен интеркулерлер — турбинадан кейінгі ауаны салқындататын радиаторлар — қойылып, қуаты 1200 ат күшіне (882 кВт), моменті 1500 Н·м-ге жетті. 2010 жылғы 4 шілдеде Эра-Лессинде Bugatti пилоты Пьер-Анри Рафанель екі заездің — 427,933 және 434,211 км/сағ — орташасы бойынша 431,072 км/сағ көрсетті. Заездерді TÜV пен Гиннесс рекордтар кітабының өкілдері бақылады. Сол күні Мэй Super Sport-пен 417,61 км/сағ жүрді.

Үш жылдан кейін бұл рекордтан айырылып қала жаздады. 2013 жылдың сәуірінде Гиннесс нәтиже жарамсыз деп мәлімдеді: рекорд қойған көліктің шектегіші өшірілген, ал клиенттердің Super Sport-ын электроника 415 км/сағ-тан асырмайды. Он күннен кейін рекорд бәрібір расталды — шектегіш көліктің құрылымын өзгертпейді деп шешті. Ал 2013 жылғы 6 сәуірде қытайлық жарысшы Энтони Лю басқарған Veyron Grand Sport Vitesse 408,84 км/сағ жүріп, төбесі жоқ ең жылдам сериялық көлік атанды.

Veyron-ның атақты иелері де болды. Саймон Коуэлл 2008 жылдан бастап қара Veyron мінді, 2014 жылы оны аукционда сатты. Jay-Z 41 жасқа толғанда Бейонседен сыйлыққа Veyron Grand Sport алды. Флойд Мейвезердің бірнеше Bugatti-і болды: оның 2015 жылғы Grand Sport Vitesse көлігі 2023 жылы американдық Triple F коллекциясына өтті, хабарларға қарағанда, шамамен $3,5 млн-ға.

450 көлік және жүздеген мың долларлық шоттар

2005–2015 жылдары Мольсаймда 450 Veyron жиналды: 300 купе және 150 ашық көлік. Купенің 252-сі — қарапайым 16.4, 48-і — Super Sport, соның бесеуі, World Record Edition, жылдамдық шектегішсіз сатылды. Ашықтары — 2009 жылы шыққан, төбесі алынатын 58 Grand Sport және 2012 жылғы Super Sport моторы бар 92 Grand Sport Vitesse. Бұл сериялардың ішінде арнайы нұсқалар толып жатыр: 2007 жылғы боялмаған, карбон мен жылтыратылған алюминий шанақты Pur Sang (бес көлік) және 2013–2014 жылдардағы «Bugatti аңыздары» сериясы — жарысшылар мен марка тұлғаларына арналған Grand Sport Vitesse-тің алты нұсқасы, әрқайсысынан үш көліктен. Соңғы, 450-ші Veyron — La Finale атты Grand Sport Vitesse — 2015 жылдың наурызында Женевада көрсетілді, оны Таяу Шығыстағы клиент сатып алды.

Volkswagen үшін Veyron бизнес емес, абырой жобасы еді. 2013 жылы Bernstein брокерлік компаниясының сарапшылары әзірлеуге кеткен барлық шығынды есептегенде концерн әр Veyron-нан сол кездегі бағаммен шамамен $6,25 млн жоғалтқанын анықтады. Бұл Еуропадағы кез келген басқа көліктен көп. Тіпті 2003 жылы, мерзімдер созылып жатқанда, компания ішіндегілер шығынды азайту үшін уәде етілген 300 купенің орнына 50 көлік қана шығаруы мүмкін деп меңзеген.

Иелеріне де көп төлеуге тура келді. 2008 жылғы деректер бойынша, бір жиынтық шина шамамен $25 000 тұрған, ал оларды тек Францияда орнататын, бұл тағы шамамен $70 000. Беріліс қорабын ауыстыру $120 000-нан асатын. 2026 жылдың тамызында Монтерейде сатылған 2008 жылғы Veyron мұның жақсы мысалы: 2021–2025 жылдары иесі ұзартылған кепілдік пен жөндеуге $540 000 шот төлеген. Есесіне ол көліктің ұзартылған кепілдігі 2029 жылдың наурызына дейін жарамды, оған алдын ала төленген шиналар да қоса беріледі.

$1,3 млн-нан $5,44 млн-ға дейін

2006 жылы АҚШ-та Veyron шамамен $1,3 млн-ға сатылды, тапсырыс бергенде $400 000 кепілақы сұрап, бір жыл күттіретін. Super Sport пен Grand Sport Vitesse қарапайым купеден шамамен бір жарым есе қымбат болды. Ұзақ уақыт бойы екінші қолдағы Veyron жаңасынан қымбат тұрмады: 2014 жылы Саймон Коуэллдің қара Veyron-ы аукционда $1,375 млн-ға кетті. Қазір нарық басқа бағытқа бұрылды: 2023–2024 жылдары купе $1,2–1,8 млн-ға сатылса, 2026 жылы $2,1–2,2 млн-ға жетті.

Ең қымбаты — ашық көліктер мен арнайы сериялар. 2026 жылдың тамызында Калифорниядағы Broad Arrow аукционында 2011 жылғы ақ Grand Sport $3,305 млн-ға сатылды — бұл нұсқа үшін рекорд. Ал 2026 жылдың қыркүйегінде Цюрихтегі RM Sotheby’s аукционында «Bugatti аңыздары» сериясынан Жан-Пьер Вимийге — Пьер Вейронның 1939 жылғы Ле-Мандағы серігіне — арналған Grand Sport Vitesse шамамен $5,44 млн-ға кетті. Алдын ала бағасы бұдан екі есеге жуық төмен болған. Бұл — барлық Veyron үшін жаңа рекорд. Теңгедегі бағалар ҚР Ұлттық банкінің 2026 жылғы 30 қазандағы бағамымен берілді ($1 = 453,71 теңге).

Күні	Аукцион	Көлік	Бағасы	Теңгемен
2006	АҚШ-тағы жаңа көлік бағасы	Veyron 16.4	шамамен $1,3 млн	—
2014 жылғы қаңтар	Barrett-Jackson (АҚШ)	Саймон Коуэллдің Veyron 16.4 көлігі	$1 375 000	≈624 млн ₸
2026 жылғы 27 ақпан	RM Sotheby’s, Майами (АҚШ)	2006 жылғы 16.4, 252 купенің 13-сі, жүрісі 5052 км	$2 122 500	≈963 млн ₸
2026 жылғы тамыз	RM Sotheby’s, Монтерей (АҚШ)	2008 жылғы 16.4, жүрісі 13 906 км	$2 232 500	≈1,01 млрд ₸
2026 жылғы 13–14 тамыз	Broad Arrow, Кармел (АҚШ)	2011 жылғы Grand Sport, жүрісі 13 832 км	$3 305 000	≈1,5 млрд ₸
2026 жылғы қыркүйек	RM Sotheby’s, Цюрих (Швейцария)	2014 жылғы Grand Sport Vitesse «Жан-Пьер Вимий», үшеудің бірі, жүрісі 3766 км	≈$5,44 млн	≈2,47 млрд ₸

Veyron-нан Chiron мен Tourbillon-ға дейін

Veyron бүкіл сыныпқа жаңа өлшем орнатты: одан кейін қуаты мыңға жуық ат күші, жылдамдығы 400 км/сағ-тан асатын көлікті «гиперкар» деп атай бастады. Bugatti-дің өзі де жиырма жыл бойы оның идеяларын дамытты. 2016 жылы Женевада көрсетілген Chiron-ға сол 8 литрлік, төрт турбиналы W16 қойылды, бірақ қуаты 1500 ат күшіне жетіп, жылдамдығы 420 км/сағ-пен шектелді. 2019 жылы Chiron Super Sport 300+ нұсқасының прототипі 490,48 км/сағ жүріп, жол көліктерінің ішінде алғаш болып сағатына 300 мильден (482 км) асты. Жылдамдық кілті де, торлағыштағы таға да, басты формула да сақталды: күнделікті мінуге болатын көліктегі орасан қуат.

W16 дәуірі осымен аяқталды. Chiron-ның мұрагері Bugatti Tourbillon атмосфералық V16 пен үш электр қозғалтқышын алды: 1800 ат күші — Veyron-нан екі есеге жуық көп. Бірақ ол да Пиэх ойлап тапқан ережемен сатылады: таралымы шектеулі, жылдамдық кілті орнында, ал «400 км/сағ-тан жылдам» деген өлшем міндетті күйінде қалды.

Veyron және Қазақстан

Veyron Қазақстанға да жеткен. 2012 жылы Forbes Kazakhstan алматылықтар дубайлық нөмірі бар ақ-көк Veyron-ды талай рет көргенін жазды, ал түрлі деректерге қарағанда Алматы, Астана мен Ақтауда осындай бес көлік болған. 2016 жылы Kolesa.kz сайтында жүрмеген 2014 жылғы Veyron 1,7 млрд теңгеге — сол кездегі бағаммен шамамен $5 млн — сатылымға қойылды, бұл елдегі ең қымбат хабарландыру еді. Қазір Қазақстанда қанша Veyron бар және олар кімге тиесілі, бұл жария емес. Ашық деректерге қарағанда, елімізде Bugatti-дің ресми дилері жоқ.

Жеке тұлға өзіне қарапайым Veyron 16.4 көлігін $2,2 млн-ға (шамамен 998 млн теңге) әкеледі делік — 2026 жылы аукциондарда мұндай көліктер шамамен осынша тұрды. Жеке тұлға өзі үшін әкелетін бес жылдан асқан көліктердің кедендік төлемі ЕАЭО-ның бірыңғай мөлшерлемесі бойынша бағасынан емес, мотор көлемінен есептеледі. 7993 «текше» үшін бұл шамамен 23 млн теңге ($50,8 мың). 3 литрден асатын көлем үшін акциз — әр текше сантиметрге 100 теңге, шамамен 799 мың. Көлемі 3 литрден асатын моторға кәдеге жарату алымы шамамен 2,49 млн, үш жылдан асқан көлікті алғаш тіркеу алымы — 500 АЕК, шамамен 2,16 млн, кедендік алым — шамамен 26 мың теңге. Ең үлкен шығын — сән-салтанат акцизі: 2026 жылдан бастап құны 18 000 АЕК-тен (77,85 млн теңге) асатын көліктерге құнының 10%-ы мөлшерінде салынады, бұл тағы шамамен 99,8 млн.

Сонымен салықтар мен алымдар шамамен 128 млн теңге (шамамен $283 мың), ал көлікпен қоса шамамен 1,13 млрд теңге, яғни $2,48 млн-дай болады. Болжамдар: көлікті жеке тұлға өз пайдалануы үшін әкеледі, құны — жеткізу мен аукцион комиссиясысыз сатып алу бағасы, сән-салтанат акцизі екінші қолдағы көлікке де қолданылады. Түпкілікті соманы кеден мен салық органы анықтайды.

Bugatti Veyron сипаттамалары

Көрсеткіш	Veyron 16.4 (2005)	Veyron 16.4 Super Sport (2010)
Қозғалтқыш	W16, 8,0 л (7993 см³), 64 клапан, төрт турбокомпрессор
Қуаты	6000 айн/мин кезінде 1001 ат күші (736 кВт)	6400 айн/мин кезінде 1200 ат күші (882 кВт)
Айналдыру моменті	1250 Н·м	3000–5000 айн/мин кезінде 1500 Н·м
Беріліс қорабы	екі ілініс жалғастырғышы бар 7 сатылы робот (Ricardo)
Жетек	толық, Haldex муфтасымен
Салқындату	10 радиатор
0–100 км/сағ	2,5 с
0–200 / 0–300 км/сағ	7,3 / 16,7 с	6,7 / 14,6 с
Ең жоғары жылдамдық	407 км/сағ (2005 жылғы рекорд — 408,47 км/сағ); жылдамдық кілтінсіз — 343 км/сағ	431,072 км/сағ (2010 жылғы рекорд); клиенттердің көлігі 415 км/сағ-пен шектелген
Жүріске дайын салмағы	1888 кг	—
Ұзындығы / ені / биіктігі / базасы	4462 / 1998 / 1204 / 2710 мм
Шиналар	Michelin PAX
Шығарылымы	252 көлік (2005–2011)	48 көлік (2010–2011)
Жаңа көлік бағасы	шамамен $1,3 млн (АҚШ, 2006)	16.4-тен шамамен бір жарым есе қымбат

Барлық нұсқа: 16.4 — 252 көлік, Super Sport — 48, Grand Sport — 58, Grand Sport Vitesse — 92. Барлығы — 450 көлік, шығарылған жылдары — 2005–2015.

Қорытынды

Veyron «бұл мүмкін бе өзі?» деген дауды «бұл қанша тұрады?» деген сұраққа айналдырды. Сериялық көліктер ішінде ол алғаш болып мың ат күшінен асты және алғаш болып 400 км/сағ-тан жылдам жүрді. Соның өзінде театрға мініп баруға болатын көлік күйінде қалды: кондиционері, былғарысы, толық жетегі бар.

Volkswagen одан ақша таппады, бірақ сатылмайтын нәрсені сатып алды: Bugatti-дің әлемдегі ең жылдам марка атануға құқығын. 2005 жылдан кейінгі әр гиперкарды бәрібір Пиэхтің жапон пойызында конвертке салған сызбасымен салыстырады.

Дереккөздер: Bugatti — Veyron-ның 15 жылы, Bugatti — Пиэх және Veyron-ның дүниеге келуі, Bugatti — Пьер Вейрон, Bugatti — Super Sport рекорды, Bugatti — Grand Sport Vitesse-тің 10 жылы, Bugatti — Top Gear 2010 марапаты, Top Gear — Veyron-ның жасалу тарихы, Motor1 — Пиэх және Veyron, Wikipedia — Bugatti Veyron, Wikipedia — Пьер Вейрон, Wikipedia — Bugatti Chiron, Autoblog — 2006 жылғы баға, TTAC — Bernstein шығын есебі, Jalopnik — әр көліктен шығын, Arabian Business — соңғы Veyron, RM Sotheby’s — Майами 2026, RM Sotheby’s — Монтерей 2026, Classic Car Insurance — Broad Arrow, The Quail 2026, autoevolution — Veyron Wimille рекорды, Luxe Digital — Цюрихтегі сауда, Classic.com — Veyron сатылымдары, autoevolution — Саймон Коуэллдің Veyron-ы, Motorious — Флойд Мейвезердің Veyron-ы, Elite Traveler — атақты иелері, Forbes Kazakhstan — Қазақстандағы Veyron, 2012, NewTimes.kz — ең қымбат хабарландырулар, 2016, AIR Press — Ұлттық банктің 2026 жылғы 30 қазандағы бағамы, Finratings — 2026 жылғы кедендік рәсімдеу, Mybuh — әкелу мөлшерлемелері мен алымдары, Lada.kz — 2026 жылғы кәдеге жарату алымы.