Энтони Джошуа

Ол бокс әлеміне 18 жасында, тас қалаушы болып жүрген кезінде келді, ал бес жылдан кейін Лондон олимпиадасы тұғырының ең биік сатысында тұрды. Одан кейін «Уэмблидегі» 90 мың көрермен, Владимир Кличкоға қарсы жеңіс, Энди Руистен күтпеген нокаут, Усиктен екі жеңіліс және Даниэль Дюбуадан нокаут болды. Энтони Джошуаны талай рет есептен шығарды, бірақ 36 жасында ол Ұлыбритания он жылдан астам күткен жекпе-жекке жақындап келеді: 2026 жылғы 11 желтоқсанда Кардиффте ол Тайсон Фьюриге қарсы шығады.

Шығу тегі мен отбасы

Энтони Олувафеми Оласени Джошуа 1989 жылғы 15 қазанда Хартфордшир графтығындағы Уотфорд қаласында туған. Ата-анасы — Йета Одусанья мен Роберт Джошуа — Сагаму қаласынан шыққан нигериялық тектес британдықтар. Ұлты бойынша ол йоруба, ал әкесі жағындағы әжесі арқылы ирланд тамыры да бар. Немере ағасы Бен Илейеми де кәсіпқой бокста өнер көрсетеді.

Энтонидің балалық шағының бір бөлігі Нигерияда өтті: ол Икенне қаласындағы Mayflower мектеп-интернатында оқыды. 12 жасында ата-анасы ажырасып, ол Англияға, Гарстондағы Kings Langley мектебіне оралды. Достары оны Феми деп атайтын. Спорттық дарыны ерте байқалды: 9-сыныптың 100 метрге жүгіруден мектеп рекорды — 11,6 секунд — соған тиесілі болды.

Қиын жастық шақ

Джошуа жастық шағының алағай-бұлағай болғанын ешқашан жасырған емес. 2009 жылы ол Рединг түрмесінде қамауда отырды — өзі мұны «төбелес пен басқа да есерлік» деп сипаттаған — кейін электронды білезікпен жүрді. 2011 жылғы наурызда Колиндейлде жылдамдықты асырғаны үшін тоқтатылып, көлігінен шамамен 8 унция каннабис табылды. Ол кінәсін мойындап, 100 сағат ақысыз жұмысы бар 12 айлық қоғамдық жұмысқа тартылды және Ұлыбритания құрамасынан уақытша шеттетілді. Боксшының өз сөзінше, дәл осы оқиға оны өзін қолға алуға мәжбүр етті.

Боксқа қалай келді

2007 жылы, 18 жасында, немере ағасының кеңесімен Джошуа Барнеттегі Finchley ABC әуесқой клубына келді. Бокс үшін бұл кеш бастау: көптеген чемпиондар бұл жасқа дейін залда он жылдай жүріп үлгереді. Ол кезде ол тас қалаушы болып жұмыс істейтін. 2010 жылы-ақ Энтони Англияның Әуесқой бокс қауымдастығының (ABA) чемпионатын жеңіп, Ұлыбритания чемпионы атанды.

Әуесқойлар мансабы: Баку және Лондон-2012

2011 жылы Бакудегі әлем чемпионатында Джошуа финалға жетіп, әзербайжандық Магомедрасул Меджидовтан 21:22 есебімен ұтылды — күміс. Бір жылдан кейін басты табыс келді: өз елінде өткен Лондон олимпиадасында ол аса ауыр салмақта алтын алып, финалда олимпиаданың қазіргі чемпионы итальяндық Роберто Каммареллені жеңді.

Алтынға апарар жол Қазақстан арқылы да өтті: жартылай финалда Джошуа қазақстандық Иван Дычконы 13:11 есебімен жеңді, ал Дычко Лондоннан қола медальмен оралды. Кейін кәсіпқой боксқа ауысқан Дычко бірнеше рет кек қайтару жекпе-жегін ұсынды, бірақ ол кездесу әлі өткен жоқ. Джошуаның әуесқойлардағы көрсеткіші — 40 жеңіс пен 3 жеңіліс.

Кәсіпқой бокс: дебюттен IBF белбеуіне дейін (2013–2016)

Кәсіпқой дебют 2013 жылғы 5 қазанда Лондондағы O2 Arena-да өтті: Эмануэле Леоны бірінші раундта техникалық нокаутқа жіберді. Одан әрі Джошуа британдық перспективті боксшыға тән классикалық жолмен жүрді — мерзімінен бұрын жеңістер легі және рейтингте жылдам өсу.

• 2015 жылғы 12 желтоқсан — Диллиан Уайтты 7-раундта нокаутқа жіберіп, Ұлыбритания мен Достастық чемпионы атағын алды.
• 2016 жылғы 9 сәуір — O2 Arena-да америкалық Чарльз Мартинді 2-раундта нокаутқа жіберіп, IBF нұсқасы бойынша әлем чемпионы белбеуін алды.
• 2016 жылғы 25 маусым — Доминик Бризилді 7-раундта, 26 қарашада Эрик Молинаны 3-раундта нокаутқа жіберді.

Уэмбли және Кличко: 2017

2017 жылғы 29 сәуір Джошуаны әлемдік жұлдызға айналдырған күн болды. «Уэмбли» стадионында 90 мың көрерменнің алдында — бұл британ боксы үшін соғыстан кейінгі рекорд — ол Владимир Кличкомен кездесті. Жекпе-жек драмаға толы болды: екеуі де нокдаунда болды, бірақ 11-раундта Джошуа украин боксшысын тоқтатты. Ол WBA (Super) және IBO белбеулерін алды, ал The Ring пен АҚШ бокс журналистері қауымдастығы (BWAA) бұл кездесуді жыл жекпе-жегі деп таныды.

2017 жылғы 28 қазанда Джошуа Кардифтегі «Принсипалити» стадионында Карлос Такамға қарсы атақтарын қорғады — шамамен 80 мың көрермен және 10-раундтағы техникалық нокаут. 2026 жылғы желтоқсанда Фьюримен жекпе-жек өтетін стадион да дәл осы.

Шыңы мен құлдырауы: 2018–2019

2018 жылғы 31 наурызда Кардиффте Джошуа жаңазеландиялық Джозеф Паркерді төрешілердің бірауыздан шешімімен (118:110, 118:110, 119:109) жеңіп, коллекциясына WBO белбеуін қосты. Бұл оның толық қашықтыққа созылған алғашқы жекпе-жегі еді. Сол жылғы 22 қыркүйекте «Уэмблиде» ол Александр Поветкинді 7-раундта нокаутқа жіберді.

Ал 2019 жылғы 1 маусымда Нью-Йорктегі Madison Square Garden-де ауыр салмақтағылар тарихындағы ең үлкен сенсациялардың бірі деп әлі күнге аталатын оқиға болды: ауыстыруға шыққан мексикалық Энди Руис-кіші Джошуаны төрт рет нокдаунға жіберіп, 7-раундта техникалық нокаутпен жеңді.

Кек қайтару жекпе-жегі 2019 жылғы 7 желтоқсанда Сауд Арабиясындағы «Дирия» аренасында өтті. Джошуа әлдеқайда жеңіл шықты — Руистің 284 фунтына қарсы 237 фунт, — қашықтықта жұмыс істеп, бірауыздан шешіммен атақтарын қайтарды. Жекпе-жектен кейін ол дәйексөзге айналған сөз айтты: «Бірінші рет соншалық ұнағаны сонша, екі рет істеуге тура келді». Сауд Арабиясындағы жекпе-жек Amnesty құқық қорғаушыларының сынына ұшырады, олар корольдікті «спортвошингке» айыптады — Джошуа бұған тек бокс үшін келгенін айтты.

Усик, Дюбуа және бапкерлер ауысуы: 2020–2024

2020 жылғы 12 желтоқсанда Джошуа Wembley Arena-да Кубрат Пулевті 9-раундта нокаутқа жіберді. Келесі қарсыласы Александр Усик болды — және бұл британдық боксшы ақыры еңсере алмаған сынақ болып шықты. 2021 жылғы 25 қыркүйекте «Тоттенхэм» стадионында Усик бірауыздан шешіммен жеңіп, WBA, IBF, WBO және IBO белбеулерін алды. 2022 жылғы 20 тамызда Джиддада украин боксшысы кек қайтару жекпе-жегін де бөлек шешіммен жеңді. Осыдан кейін Джошуа белбеулерді рингтен лақтырып жіберіп, кейін көп талқыланған шым-шытырық сөз сөйледі.

Усиктен алғашқы жеңілістен кейін Джошуа әуесқойлық кезінен бері жаттықтырған Роб Маккракенмен қоштасты. Одан кейін бапкерлер тізбегі жалғасты: Роберт Гарсия (2022), Деррик Джеймс (2023 жылдан), сосын Фьюридің бұрынғы бапкері Бен Дэвисон. Оралу сенімді болды:

• 2023 жылғы 1 сәуір — Джермейн Франклинді төрешілер шешімімен жеңді;
• 2023 жылғы 12 тамыз — Роберт Хелениусты 7-раундта нокаутқа жіберді;
• 2023 жылғы 23 желтоқсан — Отто Валлин 5-раундтан кейін жекпе-жекті жалғастырудан бас тартты;
• 2024 жылғы 8 наурыз, Сауд Арабиясы — UFC-дің бұрынғы чемпионы Фрэнсис Нганнуды 2-раундта нокаутқа жіберді.

Бірақ 2024 жылғы 21 қыркүйекте «Уэмблиде» Даниэль Дюбуа Джошуаны төрт рет құлатып, 5-раундта нокаутқа жіберді.

Джейк Пол, Нигериядағы қасірет және Пренга: 2025–2026

2025 жылғы қарашада Джошуа Дэвисонмен қоштасып, Испанияда Егор Голуб басқаратын Усик командасымен дайындалды. 2025 жылғы 19 желтоқсанда Майамидегі Kaseya Center-де ол блогер әрі боксшы Джейк Полға қарсы шықты. Жекпе-жекті Netflix көрсетті, оны шамамен 33 млн көрермен тамашалады. Пол төрт рет нокдаунда болып, 6-раундта Джошуа істі нокаутпен аяқтады.

Он күннен кейін қасірет болды. 2025 жылғы 29 желтоқсанда Нигериядағы Лагос — Ибадан тас жолында Джошуа отырған жолсызтабанды көлік тұрақтағы жүк көлігіне соғылды. Оның командасының екі мүшесі — дене дайындығы жөніндегі бапкер Сина Гами мен бапкер Латиф «Латц» Айоделе қаза тапты. Боксшының өзі жеңіл жарақат алды.

2026 жылғы 25 шілдеде Джошуа Сауд Арабиясында албаниялық Кристиан Пренгаға қарсы рингке оралды. Бірінші раундта ол екі рет нокдаунда болды, бірақ екіншісінде қарсыласын нокаутқа жіберді. Жеңісін ол қаза тапқандарға арнады: «Бұл Латц үшін, бұл Сина үшін болды».

Ақша

Джошуа — өз буынының ең бай боксшыларының бірі. Forbes журналының 2024 жылғы әлемдегі ең көп табыс табатын спортшылар рейтингінде ол $83 млн табыспен 16-орын алды; журнал оның серіктестері ретінде DAZN, Suntory және Under Armour-ды атады. Forbes-тің 2025 жылғы тізіміне ол енбеді. Wikipedia британ баспасөзіне сілтеме жасай отырып, оның басты жекпе-жектердегі қаламақысы шамамен £15 млн (Кличко), £18 млн (Паркер) және £20 млн (Поветкин) болғанын жазады.

Рингтен тыс ол бизнеске қаражат салады. 2016 жылы промоутер Эдди Хирн, музыкант Марк Ронсон және басқа серіктестермен бірге ол Лондонның Мэрилебон ауданындағы Чилтерн-стриттегі BXR премиум бокс клубының негізін қалаушылардың бірі болды (2017 жылғы қаңтарда ашылды). 2023 жылы Джошуа «Формула-1» Alpine командасының инвесторлар тобына кірді.

Жеке өмірі

2015 жылы Джошуаның ұлы дүниеге келді. Бос уақытында ол шахмат ойнайды және көп кітап оқиды. Туған қаласының «Уотфорд» клубына жанкүйер, ал жалпы сүйікті клубы ретінде Мадридтің «Реалын» атайды. 2013 жылы ол Британ империясы орденінің кавалері (MBE) атанды, ал 2018 жылы спорттағы еңбегі үшін орден офицері (OBE) атағын алды — марапатты Букингем сарайында Уэльс ханзадасы табыстады.

Қызықты деректер

• Алғашқы жаттығудан олимпиада алтынына дейін небәрі бес жыл өтті.
• Кличкомен жекпе-жектегі 90 мың көрермен — британ боксындағы соғыстан кейінгі қатысу рекорды.
• 2012 жылғы олимпиаданың жартылай финалында ол қазақстандық Иван Дычконы жеңді — турнирдегі ең тартысты жекпе-жектердің бірі, 13:11.
• Тарихтағы үздік ауыр салмақтағылар ретінде ол Али, Тайсон, Холмс, Льюис пен Холифилдті атайды.
• Мамандыққа көзқарасы тура: «Ақша, ақша, ақша… Бұл — жүлде үшін спорт».
• 2017 жылғы қаңтарда Дубайдағы мешітте намаз оқып тұрған суреттерінен кейін әлеуметтік желілерде оған балағат сөздер жауды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Джошуаның көрсеткіші — 30 жеңіс (27-сі нокаутпен) және 4 жеңіліс. 2026 жылғы 24 қыркүйекте Тайсон Фьюримен жекпе-жек ресми түрде жарияланды: 11 желтоқсан, Кардифтегі «Принсипалити» стадионы, Netflix трансляциясы, ұйымдастырушы — Сауд Арабиясының Ойын-сауық басқармасының басшысы Түркі Әл әш-Шейх. Бұл лагерге Джошуа бапкерлер штабын батыл жинады: ол бір кездері Фьюриді депрессиядан шығарып, шыңға қайтарған Бен Дэвисонды қайтарды және Тайсонның ағасы Питер Фьюриді тартты. Джошуаның өзі бұл таңдауды қарсыласты білуімен емес, бұл адамдардың «ұсақ-түйекті дәл табу» қабілетімен түсіндіреді. Усик командасының мамандары да лагерде қалады. Екі боксшы үшін де бұл буынның басты британдық ауыр салмақтысы кім екенін анықтаудың соңғы мүмкіндігі болуы мүмкін.

Дереккөздер: Wikipedia — Энтони Джошуаның өмірбаяны мен мансабы, Forbes — профилі мен табысы, New Statesman — бокс Джошуаға екінші мүмкіндікті қалай берді, Wikipedia — Иван Дычко, Al Jazeera — Нигериядағы жол апаты, Boxing News — Фьюримен жекпе-жекке Джошуаның бапкерлері, Netflix Tudum — Фьюри мен Джошуаның жекпе-жегі, AP — жекпе-жек желтоқсанға Кардиффке белгіленді