Александр Усик

Александр Усик бірінші ауыр салмақта төрт белбеудің бәрін жеңіп алды, кейін ауыр салмаққа көтеріліп, оларды онда да екі рет жинады. Джошуа, Фьюри, Дюбуа — әрқайсысын екі реттен жеңді, ал кәсіпқойларда бірде-бір рет жеңілген жоқ: 25 жекпе-жек, 25 жеңіс, оның 16-сы нокаутпен. 2026 жылғы маусымда ол үш белбеуден өзі бас тартып, тағы бір, соңғы жекпе-жегін өткізетінін айтты.

Симферополь, футбол және гопак

Усик 1987 жылғы 17 қаңтарда Симферопольде туды, үйдегі үш баланың үлкені. Әкесі Александр Анатольевич Сумы облысынан шыққан, әскерде қызмет етіп, Ауғанстанды көрген, кейін күзетші болып істеген. Анасы Надежда Петровна — Чернигов облысынан. Ата-анасы Қырымда танысқан.

Усик 15 жасқа дейін «Таврия» спорт мектебінде футбол ойнады, жасөспірімдер командасында сол жақ жартылай қорғаушы болды. Сонымен қатар халық билерімен, әсіресе гопакпен айналысты. Боксқа 2002 жылы, жасөспірім кезінде келді. Кейін Львов мемлекеттік дене шынықтыру университетін бітірді.

Әуесқойлар: қоладан Лондонға дейін (2006–2012)

Әуесқойларда Усик 350 рет рингке шығып, 15 рет қана жеңілді. Ол биікке саты-сатымен көтерілді:

• 2006 — Еуропа чемпионатының қоласы;
• 2008 — жартылай ауыр салмақта Еуропа чемпионатының алтыны;
• 2009 — әлем чемпионатының қоласы;
• 2010 — Харьковтағы Еуропа кубогында жеңіс, бұл жолы ауыр салмақта;
• 2011 — Бакудегі әлем чемпионатының алтыны.

Усиктің Қазақстанмен де өз тарихы бар. 2010 жылы ол Астанада Президент кубогын жеңіп алды. Ширек финалда кейін, алты жылдан соң олимпиада финалына шыққан Василий Левитті 8:4 есебімен жеңді, ал финалда кубалық Лейниер Пероны 7:2 есебімен ұтты. Сол жылы ол Қазақстан бокс федерациясының алғашқы кубогында Қостанай облысы командасы үшін қонақ ретінде шықты. Қостанай Қарағандыны 6:4 есебімен ұтты, ал Усик Алексей Севостьяновты бірінші раундта тоқтатты.

Әуесқойлардағы басты жекпе-жек 2012 жылғы 11 тамызда өтті. Лондон олимпиадасының финалында Усик итальяндық Клементе Руссоны 14:11 есебімен жеңіп, рингтің өзінде гопак биледі. Ойындардан кейін ол WSB лигасында «Украин атамандары» үшін бір маусым өткізіп, алты жекпе-жектің бәрінде жеңді. Әкесі бұл жеңісті көре алмады: ол 2012 жылы, ұлы Лондоннан оралғанша жүрек талмасынан қайтыс болды.

Бірінші ауыр салмақ: төрт белбеу (2013–2018)

Кәсіпқойларда Усик 2013 жылғы 9 қарашада дебют жасап, Фелипе Ромероны бесінші раундта нокаутқа түсірді. Оның промоутері Кличко ағайындылардың K2 Promotions компаниясы болды, ал 2018 жылғы қыркүйектен Matchroom да қосылды.

Алғашқы титул тез келді. 2016 жылғы 17 қыркүйекте Гданьскіде Усик поляк Кшиштоф Гловацкиден WBO белбеуін бірауыздан шешіммен тартып алды. Одан кейін World Boxing Super Series турнирі басталды. 2018 жылғы 21 шілдедегі финалда Усик Мәскеуде Мұрат Гассиевті оның өз жерінде жеңді. Осылайша ол төрт белбеу дәуіріндегі бірінші ауыр салмақтың алғашқы абсолютті чемпионы атанды.

Ауыр салмақ және Джошуамен екі жекпе-жек (2019–2022)

Бірінші ауыр салмақта енді істейтін ештеңе қалмады, сондықтан Усик жоғары көтерілді. 2019 жылғы 12 қазанда Чикагода Чазз Уизерспун жетінші раундтан кейін жекпе-жекті жалғастырудан бас тартты. 2020 жылғы 31 қазанда Усик «Уэмблиде» Дерек Чисораны ұпаймен жеңді.

2021 жылғы 25 қыркүйекте «Тоттенхэм» стадионында ол Энтони Джошуаны бірауыздан шешіммен ұтып, WBA, IBF және WBO белбеулерін алды.

Реванш соғыс уақытына тұспа-тұс келді. 2022 жылғы наурыздың басында Усик CNN-ге аумақтық қорғаныс батальонына кіргенін айтты. Forbes дерегінше, ол Киевте қарулы патрульге шығып жүрген. Кейін дайындыққа оралып, 2022 жылғы 20 тамызда Жиддада Джошуаны тағы жеңді, бұл жолы судьялардың пікірі екіге бөлінді. Сол жылдан бері The Ring журналының белбеуі де соның қолында.

Дюбуа мен Фьюри (2023–2025)

2023 жылғы 26 тамызда Вроцлавта Усик Даниэль Дюбуаны тоғызыншы раундта тоқтатты. Одан кейін бірнеше жыл күткен жекпе-жек өтті. 2024 жылғы 18 мамырда Эр-Риядта Усик Тайсон Фьюриді судьялардың екіге бөлінген шешімімен жеңіп, ауыр салмақтағы абсолютті чемпион, яғни төрт басты белбеудің иесі атанды. Сол жылғы 21 желтоқсанда реваншты да ұтты, бұл жолы бірауыздан.

Екі жекпе-жектің арасында жағымсыз оқиға болды. 2024 жылғы қыркүйекте Краков әуежайында Усикті қысқа уақытқа ұстап, қолына кісен салды. Оның босағанын Владимир Зеленский хабарлады. Боксшының өзі мұны түсінбестік деп атады, ал Украина сыртқы істер министрі Андрей Сибига «орынсыз әрі жол берілмейтін» әрекет деді.

2025 жылғы 19 шілдеде Усик Дюбуамен қайта кездесті, бұл жолы «Уэмблиде». Бәрі тезірек бітті: бесінші раундта нокаут, және Усик белбеулердің бәрін қайта жинады. 2025 жылғы қарашада ол WBO белбеуін босатты, командасы мұны «құрметпен жасалған үзіліс» деп атады. Титул Фабио Уордлиге өтті.

Пирамидалар жанындағы жекпе-жек және белбеулерден бас тарту (2026)

2026 жылғы 23 мамырда Усик Гиза пирамидаларының жанындағы Glory шоуында голландиялық кикбоксшы Рико Верховенмен жұдырықтасты. Жекпе-жек күткеннен ауыр болды. 11-раунд алдында екі судьяда тең есеп 95:95 тұрды, ал үшіншісі Верховенді 96:94 есебімен алда санады. 11-раундта Усик қарсыласын оң апперкотпен нокдаунға түсірді, төреші жекпе-жекті 2:59-да тоқтатты. Бұл шешім дау тудырды: гонг соғылып үлгерген еді.

2026 жылғы 26 маусымда Усик WBA, WBC және IBF белбеулерінен бас тартты. Бірақ ол кетпек емес, «соңғы би» — бір финалдық жекпе-жек туралы айтып жүр. The Ring белбеуі, яғни желілік чемпион атағы, өзінде қалды.

Ақша

Forbes-тың 2025 жылғы ең көп табатын спортшылар рейтингінде Усик $101 млн-мен 11-орын алып, ондыққа сәл ғана ілікпей қалды.

Айта кетер жайт, бірінші жекпе-жекте ол тең емес бөліске келісті: 70-ке 30, Фьюридің пайдасына. Оның орнына Усик қарсыласынан Украинаға $1 млн беруді сұрады. Реваншның жалпы жүлде қоры $190 млн болған деп хабарланды, бірақ оның қалай бөлінгені ресми түрде айтылмады. Фьюридің өзі қанша табатынын «Тайсон Фьюри 2026 жылы қанша табады» мақаласында талдадық. Forbes-тың 2026 жылғы рейтингіне Усик кірген жоқ.

Рингтен тыс Усик — боксшылар спарринг-серіктес іздейтін Ready to Fight қосымшасының негізін қалаушылардың бірі. Жобаны Усик командасының директоры Сергей Лапин басқарады.

Кино

2017 жылы Усик украиндық «Жекпе-жек ережесі» фильмінде өзін-өзі ойнады. Салмақтырақ рөлді оған Бенни Сафди берді: The Smashing Machine (2025) фильмінде ол жауынгер Игорь Вовчанчинді сомдады, басты рөлде Дуэйн Джонсон ойнады. Осы фильмі үшін Сафди Венецияда «Күміс арыстан» алды.

Жеке өмірі

Усик 2009 жылы Екатерина Хмелевскаяға үйленді. Олардың төрт баласы бар: қызы Елизавета (2010), ұлдары Кирилл (2013) мен Михаил (2015), және Фьюримен алғашқы жекпе-жектен бірнеше ай бұрын, 2024 жылғы 28 қаңтарда туған қызы Мария.

Марапаттары

• I дәрежелі «Еңбегі үшін» ордені (2022);
• Бостандық ордені (2024) — оны Зеленский Тәуелсіздік күні тапсырды, ал Усик президентке WBC белбеуін сыйлады;
• The Ring пен АҚШ бокс журналистері қауымдастығының нұсқасы бойынша «Жыл боксшысы» — 2018 және 2024 жылдары.

2018 жылы премьер-министр Владимир Гройсман оған Украина Батыры атағын беруді ұсынғанда, Усик өзіне «жұлдыздар мен атақтың» керегі жоқ екенін айтты.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Усик бірде-бір рет жеңілген жоқ, бірақ қазір оның қолында ірі ұйымдардың бірде-бір белбеуі жоқ — тек The Ring титулы бар. WBO белбеуі Дюбуада, ал WBA белбеуі үшін 11 желтоқсанда Кардиффте Фьюри мен Джошуа шығады. Усиктің көздеген қарсыласы — Деонтей Уайлдер. Сергей Лапиннің айтуынша, жекпе-жек 2027 жылғы наурызда АҚШ-та өтуі мүмкін, келіссөз жүріп жатыр. Джон Джонспен жекпе-жек туралы да әңгіме болды, бірақ оны екіталай деп санайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Oleksandr Usyk, Украинские новости — Усик досьесі, Kyiv Post — Лондон-2012 алтыны, Tengrinews — Усик Қазақстанда, Al Jazeera — Дюбуаның нокауты, Al Jazeera — Верховенмен жекпе-жек, The Ring — белбеулерден бас тарту, Sky Sports — 2026 жылғы қазандағы жағдайы, LIGA.net — Уайлдермен жекпе-жек жоспары, Forbes — Усик профилі, Дэн Рафаэль — Фьюримен келісімшарт шарттары, Al Jazeera — Краковта ұсталуы, Украинская правда — Бостандық ордені, Интерфакс-Украина — «Еңбегі үшін» ордені, The Ring — 2024 жылдың боксшысы, УНИАН — Украина Батыры атағы туралы, Эспрессо — Усик ойнаған фильмге «Күміс арыстан», Fair.org.ua — Усиктің отбасы