Владимир Кимнің байлығы: ақшаны қайдан және қалай тапты

Владимир Ким — Қазақстандағы ең ірі мыс компаниясы KAZ Minerals-тың негізгі иесі. Абай облысындағы Ақтоғай мен Павлодар облысындағы Бозшакөл карьерлері осы компанияға тиесілі. 2026 жылғы мамырда Forbes Kazakhstan оның байлығын $5,9 млрд деп бағалады: бұл — елдегі екінші орын, біріншіде Kaspi.kz негізін қалаушы Вячеслав Ким (екеуі туыс емес). Bloomberg-тің есебі бойынша Ким бұдан да бай: 2026 жылғы қазанда Bloomberg миллиардерлер индексінде оның байлығы шамамен $9,2 млрд.

Мыспен бірге өсетін байлық

Кимнің байлығы түгелге жуық мысқа байланған: негізгі компаниялары мыс өндіріп, сатады. Мыс қымбаттаса, KAZ Minerals-тың пайдасы, демек Кимнің үлесінің құны да өседі. 2026 жылғы тамызда Лондон металл биржасында мыс тарихи рекорд жаңартты — тоннасы $14 850. Forbes-тің мамырдағы бағасында бұл секіріс әлі ескерілмеген.

Белгілі бөлігі неден тұрады

KAZ Minerals — 63,5%. Басты активі. Ақтоғай мен Бозшакөлден бөлек, компанияның Шығыс Қазақстанда жерасты кеніштері және Қырғызстанда Бозымшақ кеніші бар. 2024 жылы ол $4,14 млрд түсімнен $1,49 млрд таза пайда тапты, 2025 жылы 369,7 мың тонна мыс өндірді. Компаниядағы серіктесі — оның бұрынғы бас директоры Олег Новачук.

Kazakhmys Holding — 70%. Қалған 30% Эдуард Оғайдікі. Ким осы холдинг арқылы «Қазақмыс Коппер» компаниясына иелік етеді. 2025 жылғы желтоқсанда бұл компания Жезқазған мен Балқаштың ескі кеніштері мен зауыттарын біріктіретін «Қазақмыс корпорациясын» кәсіпкер Нұрлан Артықбаевтың құрылымына шамамен $1,16 млрд-қа сатты. Сатып алушы 2026 жылы ақшаны толық төлеп бітірді. Топтың энергетика, электр желілері, көмір және сақтандыру компаниялары Ким мен Оғайдың қолында қалды.

Bank RBK — 84,81%. Ким банкті «КСС Финанс» ЖШС арқылы бақылайды. 2017 жылы ол банкті күйреуден құтқарды, ал бүгін бұл — активтерінің көлемі бойынша елдегі тоғызыншы банк.

Ерекшелігі: ақша холдингтерде қалады

Ким компанияларына тікелей емес, холдингтер тізбегі арқылы иелік етеді. KAZ Minerals тобының ең басында «Астана» халықаралық қаржы орталығында (АХҚО) тіркелген Trianon Limited тұр. АХҚО — Қазақстанның ішіндегі компаниялар үшін өз ережелері бар бөлек юрисдикция. Кеніштердің дивидендтері осы тізбекпен жоғары көтеріліп, холдингтерде қалады, ал олардың түпкі иесі — Ким.

Байлық қалай жиналды

Бәрі 1995 жылы басталды. Мемлекет «Жезқазғантүстіметті» корейлік Samsung-тың басқаруына берді, ал оған дейін «Қазақстан — Самсунг» бірлескен кәсіпорнын басқарған Ким комбинаттың басқарушы директоры болды. 1997 жылдан ол «Қазақмыс» корпорациясын басқарып, жалдамалы директордан бірте-бірте басты акционерге айналды. 2005 жылғы қазанда «Қазақмыс» Лондон биржасына шықты, сөйтіп Кимнің пакетінің алғаш рет нарықтық бағасы пайда болды.

Алғашқы үлкен ақша 2010 жылғы қазанда келді: Ким «Қазақмыстың» 11%-ын «Самұрық-Қазына» мемлекеттік қорына шамамен $1,3 млрд-қа сатып, өзіне 27,9%-ын қалдырды. 2012 жылғы Forbes Kazakhstan-ның алғашқы рейтингінде оны $3,5 млрд-қа бағалады — елдегі бірінші орын. Кейін мыс арзандады, топ «Қазақмыс» пен KAZ Minerals болып екіге бөлінді, ал 2014 жылға қарай баға $1,6 млрд-қа дейін түсті.

Басты қадамын Ким 2021 жылы жасады. Артында өзі мен Новачук тұрған Nova Resources консорциумы KAZ Minerals-ты қалған акционерлерден шамамен £3 млрд-қа сатып алып, компанияны биржадан шығарды. Кимнің үлесі 33,4%-дан 63,5%-ға өсті.

Ең қымбатқа түскен қателігі — «Баимская»: KAZ Minerals 2019 жылы $900 млн-ға сатып алған Чукоткадағы мыс-алтын кен орны. Украинадағы соғыс басталғаннан кейін жоба 2022 жылы $2,67 млрд-қа құнсызданып, кейін сатылды. 2024 жылы Forbes Kazakhstan Кимді $3,6 млрд-қа бағалады — 2018 жылдан бергі ең төменгі баға, сол жылы ол алты жылдан кейін алғаш рет бірінші орыннан айырылды.

Кейін жағдай түзелді. 2023 жылы KAZ Minerals акционерлерге $1,41 млрд аралық дивиденд төледі, Forbes Kazakhstan деректері бойынша оның $892,8 млн-ы Кимнің үлесіне тиді. 2025 жылы оны $5,7 млрд-қа, 2026 жылы $5,9 млрд-қа бағалады. Forbes-тің жаһандық миллиардерлер тізімінде ол 712-орында.

Алда не бар

KAZ Minerals 2026–2032 жылдары жылына $200–700 млн дивиденд төлеуді көздейді. 63,5% үлеспен бұдан Кимге салыққа дейін жылына шамамен $130–440 млн тиер еді — бұл RIZZ бағалауы. Топтың осы жылдардағы ең ірі шығыны — Ақтоғай маңындағы мыс балқыту зауыты: оның құны $1,8 млрд деп бағаланады, алғашқы катод мысы 2030 жылы күтіледі.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — профилі, активтері, дивидендтері және байлық тарихы, Kursiv — Forbes Kazakhstan-2026 рейтингі, Bloomberg Billionaires Index — Vladimir Kim, Mining Reporters — 2026 жылғы 17 тамыздағы мыс бағасының рекорды, KAZ Minerals — 2025 жылғы өндіріс, Forbes Kazakhstan — «Қазақмыс корпорациясының» сату бағасы, Forbes Kazakhstan — Ким, Оғай және Артықбаев «Қазақмысты» қалай бөлісті, Inbusiness — KAZ Minerals-тың дивиденд жоспары, KASE — 2010 жылы Kazakhmys PLC-тің 11%-ын сату, Mining.com — «Самұрық-Қазынамен» мәміле сомасы, Financier Worldwide — KAZ Minerals-ты сатып алу, Forbes Kazakhstan — Кимнің бизнес-империясы және «Баимская»