Еріктілік қартайғандағы сергек оймен байланысты шықты
Бұл бақылау зерттеуі, ал авторлардың өзі нәтижеге әсер ететін факторлар толық ескерілмегенін мойындайды.
Фото: Getty Images / BMJ Group
Үш және одан көп қоғамдық іспен айналысатын егде жастағы адамдар есте сақтау мен ойлау тесттерін мұндай белсенділігі жоқтарға қарағанда жақсы тапсырған. Бұл қорытындыға Journal of Epidemiology & Community Health журналындағы зерттеудің авторлары келді. Жұмысты BMJ баспасы 21 қазанда таныстырды. Ғалымдар 24 елдегі 57 793 адамның деректерін талдады.
Зерттеу қалай жүргізілді
Авторлар қартаю туралы бес ұлттық ұзақ мерзімді сауалнаманы біріктірді: американдық HRS, ағылшындық ELSA, қытайлық CHARLS, мексикалық MHAS және еуропалық SHARE. Әр топтағы қатысушылардың орташа жасы 57-ден 73-ке дейін болды. Оларды орта есеппен алты жыл бақылады.
Әр кезеңде қатысушылар үйден тыс немен айналысатынын айтты: еріктілік, клубта спортпен шұғылдану, курста оқу, балаға қарау, саяси, қоғамдық және діни топтарға қатысу. Сол кезде олардың есте сақтау қабілеті мен атқарушы функциялары тексерілді. Атқарушы функция дегеніміз — жоспар құру және бір тапсырмадан екіншісіне ауысу қабілеті. Нәтижелер когнитивтік функциялардың жалпы көрсеткішіне біріктірілді.
Не анықталды
Қандай да бір қоғамдық белсенділігі бар адамдардың ұпайы мұндай белсенділігі жоқтарға қарағанда айтарлықтай жоғары болды. Айналысатын істің түрі неғұрлым көп болса, ұпай соғұрлым жоғары шықты. Ең жақсы нәтижені белсенділіктің үш және одан көп түрі бар адамдар көрсетті.
Еріктілік пен спорт клубына мүшелік бес топтың бәрінде когнитивтік құлдыраудың төменгі қаупімен байланысты болды. Курста оқу мен балаға қарау жыл сайынғы жоғары ұпаймен байланысты шықты. Ал саяси, қоғамдық және діни топтарға қатысу тұрақты байланыс көрсетпеді. Байланыс әйелдерде, 60-тан асқандарда, жоғары білімі барларда, депрессиясы жоқтарда, жалғыз тұратындарда және ауылда тұратындарда айқынырақ болды.
Шектеулер
Бұл бақылау зерттеуі, сондықтан ол себеп пен салдарды анықтамайды. Керісінше болуы да мүмкін: есте сақтау қабілеті жақсы адамдар белсенді болып қалуды оңай көреді. Авторлардың өзі әлсіз тұстарды атайды. Бес сауалнама бір-бірімен стандартталмаған, әсер ететін факторлар ішінара ғана ескерілген. Оның үстіне істің сапасы, уәжі мен әсері емес, тек саны бағаланды. Баспа пресс-релизінде әсердің нақты көлемін келтірмейді.
Авторлардың пікірінше, қоғамдық белсенділік когнитивтік құлдыраудан жан-жақты қорғаныш болуы мүмкін. Ықтимал түсініктер ретінде олар «қолданбасаң, жоғалтасың» қағидатын, жаңа дағдылармен миды жаттықтыруды және жақсы көңіл-күйдің пайдасын атайды. Болжам бойынша, 2050 жылға қарай деменция әлемде 153 млн-ға жуық адамды қамтуы мүмкін. Бұған дейін rizz.kz деменция қаупі қартайғанда көрудің нашарлауымен де байланысты екенін жазған.
