UPS

UPS (United Parcel Service) — Атланта маңындағы америкалық логистика компаниясы. Ол 1907 жылы Сиэтлде курьерлік қызмет болып басталды. Бүгін оның 119 мыңнан астам жеткізу көлігі, 300-ге жуық ұшағы бар, ал 2025 жылғы түсімі $88,7 млрд болды. Соңғы екі жылда UPS үлкен қайта құруды бастан өткерді: компания ең ірі клиенті Amazon сәлемдемелерін екі есеге қысқартты, ондаған мың адамды жұмыстан шығарды және Луисвиллде жүк ұшағының апатын көрді. 2026 жылдың мамырына дейін UPS директорлар кеңесінде қазіргі ФРЖ төрағасы Кевин Уорш отырды.

Сиэтлдің курьерлері (1907–1919)

1907 жылғы 28 тамызда Джеймс Кейси мен Клод Райан Сиэтлде American Messenger Company-ді ашты. Бастапқы капитал $100 еді, оның өзі қарызға алынған.

Алты жылдан кейін серіктестер бәсекелесі Эверт Маккейбпен бірікті. Олар Merchants Parcel Delivery деп аталып, алғашқы көлігін — Ford Model T сатып алды. Енді компания дүкеннен алынған тауарды тура үйге жеткізетін болды. 1919 жылы ол Сиэтлден тыс шығып, Калифорниядағы Оклендте ашылды және қазіргі атауын алды — United Parcel Service. Фирмалық қоңыр түсті «пульман түсі» дейді: Pullman теміржол вагондары осы түске боялатын.

Бүкіл Америка және өз ұшақтары (1953–1993)

1953 жылы UPS Blue Label Air қызметімен әуе жеткізіліміне оралды. 1961 жылы дизайнер Пол Рэнд оған жаңа логотип салды. 1975 жылы бас кеңсе Гринвичке (Коннектикут) көшті. Сол жылы UPS 48 континенттік штаттың бәріне қызмет көрсете бастады және Канадаға шықты.

1988 жылы UPS Airlines атты өз авиакомпаниясы пайда болды. Бүгін ол — АҚШ-тағы көлемі бойынша оныншы авиакомпания, 300-ге жуық ұшағы бар. Луисвиллдегі басты хабы Worldport жүк айналымы бойынша әлемдегі бесінші әуежай саналады. 1991 жылы бас кеңсе Атланта маңындағы Сэнди-Спрингске көшті. 1993 жылға қарай UPS күніне 11,5 млн-ға дейін сәлемдеме мен құжат жеткізді.

Ереуіл және биржа (1997–2013)

1997 жылы Teamsters кәсіподағының 185 мың мүшесі компания жұмысын 16 күнге тоқтатты. Бұл — оның тарихындағы жалғыз жалпыұлттық ереуіл. Екі жылдан кейін, 1999 жылғы 10 қарашада, UPS биржаға шықты.

Кейін компания сатып алу арқылы өсті. 2005 жылы ол Overnite Transportation жүк тасымалдаушысын $1,25 млрд-қа сатып алу мәмілесін жапты. 2012 жылы еуропалық TNT Express-ті $6,8 млрд-қа алуға келісті, бірақ 2013 жылдың қаңтарында мәміле бұғатталды.

Кэрол Томе дәуірі (2020–2024)

2020 жылдың наурызында Дэвид Эбнидің орнына CEO болып Кэрол Томе келді. Ол UPS Freight жүк бөлімшесін канадалық TFI International-ге $800 млн-ға сатып, Roadie жеткізу сервисін сатып алды.

2023 жылы Teamsters кәсіподағы тағы да ереуілмен қорқытты. Оның алды алынды: UPS толық емес жұмыс күніндегі бастапқы ставканы сағатына $21-ға көтерді. Төрт жылдан астам өтілі бар толық ставкадағы жүргізуші орта есеппен жылына $95 мың алатын. 2024 жылы UPS $91,1 млрд түсім тауып, 12 мың жұмыс орнын қысқартатынын жариялады.

Проблемалар мен даулы оқиғалар

• Amazon-нан бет бұру. 2025 жылғы 30 қаңтарда UPS 2026 жылдың екінші жартысына қарай Amazon сәлемдемелерінің көлемін екі еседен астам қысқартатынын жариялады. Ол кезде Amazon компания түсімінің 12%-ға жуығын беретін. Сол күні акциялар 14%-дан астам құлады, MarketWatch мұны акция тарихындағы ең нашар күн деп атады.
• Қысқартулар. 2025 жылдың алғашқы тоғыз айында UPS операциялардағы 34 мыңға жуық жұмыс орнын қысқартып, 93 нысанның күнделікті жұмысын жапты. Тағы 14 мыңға жуық қысқарту негізінен менеджментке тиді. 2026 жылға тағы 30 мыңға дейін қысқарту және бірінші жартыжылдықта 24 ғимаратты жабу жоспарланған.
• Луисвиллдегі апат. 2025 жылғы 4 қарашада UPS 2976 рейсінің MD-11F жүк ұшағы Луисвиллден ұшқан бетте құлап, өнеркәсіп аймағына түсті. 15 адам қаза тапты: үш ұшқыш және жердегі 12 адам. NTSB алдын ала есебіне сәйкес, екпін алу кезінде сол жақ қозғалтқыш қанаттан бөлініп кеткен, бекітпесінен жарықтар табылды. Апаттан кейін UPS барлық MD-11 ұшақтарын, яғни флотының 9%-ға жуығын есептен шығарып жатыр.

Ақша

UPS түсімі үш жыл қатарынан шамамен $90 млрд деңгейінде тұр, ал пайда Amazon сәлемдемелерімен бірге азайып келеді:

• 2023 жыл — түсім $90,96 млрд, таза пайда $6,71 млрд;
• 2024 жыл — түсім $91,1 млрд, операциялық пайда $8,47 млрд;
• 2025 жыл — түсім $88,7 млрд, таза пайда $5,57 млрд.

Осы уақытта қызметкерлер саны 2023 жылғы шамамен 500 мыңнан 2026 жылы 460 мыңға жуыққа дейін азайды.

UPS және Қазақстан

Қазақстанда UPS халықаралық экспресс-қызмет ретінде жұмыс істейді: елге және елден жөнелтілімдер тасиды. UPS-тің 2026 жылғы тарифтер анықтамалығында Қазақстан үшін Express Plus, Express, Express Saver және Expedited қызметтері көрсетілген. Тарифтер теңгемен есептеледі, ал Алматы мен Астана А аймағына жатқызылған.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

UPS қайта құруды аяқталды деп санайды. 2026 жылдың ІІ тоқсанында түсім $22,8 млрд, түзетілген операциялық пайда $2,1 млрд болды. Халықаралық сегмент 12,5%-ға өсіп, $5 млрд-қа, американдық сегмент 6%-ға өсіп, $14,9 млрд-қа жетті. Кэрол Томенің сөзінше, компания «Amazon көлемін азайтуды және соған байланысты желіні қайта құруды сәтті аяқтады».

Осыдан кейін UPS жылдық болжамын көтерді: 2026 жылғы түсім шамамен $91,2 млрд, түзетілген операциялық пайда шамамен $8,65 млрд болмақ. Қарашада компания Кевин Уоршқа шартты акцияларын ақшалай төлейді. Толығырақ — «Кевин Уорш 2026 жылы қанша табады» материалында.

Дереккөздер: Wikipedia — United Parcel Service, Business Wire — UPS-тің 2024 жылғы қорытындысы, UPS — 2026 жылғы ІІ тоқсан қорытындысы, Axios — UPS Amazon сәлемдемелерін қысқартады, AP (Anchorage Daily News арқылы) — 2026 жылғы қысқартулар, CBS News — Луисвиллдегі апат, UPS — Қазақстанға арналған 2026 жылғы тарифтер анықтамалығы, Fortune — Уорш және UPS төлемдері