Toyota Industries

Toyota Industries — Кария қаласындағы жапон машина жасау компаниясы. Бүкіл Toyota тобы осыдан басталған. Алғашында ол тоқыма станоктарын шығарды, кейін ішінде автомобиль зауытын өсірді, ал бүгін табысының басым бөлігін жүк тиегіштерден, қойма автоматикасынан, қозғалтқыштар мен көлік компрессорларынан табады. 2026 жылы компанияға жүз жыл толды. Сол жылы ол биржадан да кетті: Toyota тобы оны акционерлерден сатып алды, бұл Жапония тарихындағы ең қымбат мәмілелердің бірі болды.

Сакити Тоёданың тоқыма станогы (1924–1926)

Компанияның негізін қалаған Сакити Тоёда өнертапқыш еді. Ол өмір бойы тоқыма станоктарын ойлап тапты — алдымен қолмен жұмыс істейтінін, кейін жетегі барын. Оның басты туындысы 1924 жылы жасалған Type G автоматты жылдам станогы болды. Осы станокты шығарып, сату үшін 1926 жылғы 18 қарашада Toyoda Automatic Loom Works құрылды. Сексен жылдан астам уақыт өткен соң, 2007 жылы, Type G Жапонияның машина жасау ескерткіштерінің тізіміне енді.

Станок зауытының ішіндегі көліктер (1933–1949)

Автомобиль мұнда қосымша жоба ретінде басталды. 1933 жылы негізін қалаушының ұлы Киитиро Тоёда компанияда автомобиль бөлімін ашты. Төрт жылдан кейін, 1937 жылы, бөлім жеке фирмаға — Toyota Motor Co. компаниясына бөлінді. Toyota осылай дүниеге келді, ал уақыт өте ол өзінің «анасынан» әлдеқайда үлкейіп кетті.

Металлургия бағыты да осындай жолмен кетті: 1940 жылы болат құю бөлімі Toyota Steel Works компаниясына, қазіргі Aichi Steel-ге айналды. Toyoda Automatic Loom Works-тің өзі 1949 жылы Токио, Осака және Нагоя биржаларына шықты. Ол ашық компания ретінде 77 жыл жүрді.

Жүк тиегіштер, Corolla және компрессорлар (1953–1986)

Соғыстан кейін компания жаңа кәсіп тапты. 1953 жылы Kyowa зауытында көлік құрастырып, қозғалтқыш жасай бастады, ал 1956 жылы алғашқы жүк тиегішті — бір тонна көтеретін LA моделін шығарды. Бір жылдан соң D-type дизель қозғалтқыштары пайда болды. 1960 жылға қарай Kyowa зауыты толығымен жүк тиегіштерге көшті.

Бірақ көліктер ұмытылған жоқ. Nagakusa зауыты 1967 жылы Toyota Publica шығара бастады, 1971 жылы Corolla құрастыруға кірісті. 1974 жылдан компания көлік кондиционерлеріне компрессор жасайды. 1986 жылы ол сапаны басқару үшін берілетін жапондық Деминг сыйлығын алды.

Шетелдегі сатып алулар (1988–2022)

Компанияны халықаралық еткен — жүк тиегіштер. 1988 жылы АҚШ-тың Индиана штатында Toyota Industrial Equipment ашылды. 2000 жылы Toyota Industries швед жүк тиегіш өндірушісі BT Industries-ті сатып алды, онымен бірге американдық The Raymond Corporation мен итальяндық CESAB та келді.

Одан кейін сатып алулар бірінен соң бірі жалғасты, әрі жүк тиегіштің өзінен алыстап, қойма мен логистикаға қарай бет алды:

• 2012 — Cascade, жүк тиегіштерге аспа жабдық шығаратын американдық компания: Reuters мәмілені $728 млн, Bloomberg $759 млн деп бағалады;
• 2017 — қойма автоматикасымен айналысатын Bastian Solutions және жүк пен багаж өңдеу жүйелерін, ең алдымен әуежайларға, жасайтын нидерландтық Vanderlande;
• 2018 — американдық сату мен өндіріс Toyota Material Handling-ке біріктірілді;
• 2021 — пилотсыз көлікке бағдарлама жасайтын T-Hive құрылды;
• 2022 — қойма ішіндегі логистика жүйелерін жасайтын viastore сатып алынды.

Reuters Toyota Industries-ті әлемдегі ең ірі жүк тиегіш өндірушісі деп атайды. Компанияның өзі жүк тиегіш сатылымы бойынша әлемде бірінші екенін, пневматикалық тоқыма станоктары нарығында көш бастап тұрғанын және көлік компрессорларын ең көп шығаратындардың қатарында екенін жазады.

Ол Toyota үшін не істейді

Toyota Industries — Toyota тобының 13 негізгі компаниясының бірі. Ол автоөндірушіге келісімшарт бойынша RAV4 құрастырады және бірқатар модельге қозғалтқыш әзірлейді. Компаниялар ұзақ жыл бір-бірінің акциясын ұстап келді: Reuters дерегінше, 2024 жылғы қыркүйекте Toyota Motor-ға Toyota Industries-тің шамамен 24%-ы, ал Toyota Industries-ке Toyota Motor-дың шамамен 9%-ы және Denso-ның 5%-дан астамы тиесілі болды. Жапон реттеушілері мұндай айқас үлестерді ажыратуды сұрайды, ал компаниялар мұны сатып алудың бір себебі деп атады.

Мәселелер мен даулы эпизодтар: сертификаттау дауы (2024)

2024 жылғы 29 қаңтарда Toyota Motor Toyota Industries-тегі заң бұзушылықтар туралы хабарлады. Хироси Иноуэ басқарған арнайы комиссия жүк тиегіш пен құрылыс техникасы қозғалтқыштарының сертификатталуын тексеріп, бұзушылық тапты. Кейін мәселе көлік дизельдерінен де шықты. Компания Toyota тапсырысымен жасаған үш дизель қозғалтқыштың қуатын сынағанда сериялық көліктердегіден басқа бағдарламасы бар басқару блоктары қолданылған. Олармен нәтиже біркелкі болып көрінген.

Бұл қозғалтқыштар әлем бойынша он модельде тұр, олардың ішінде Hilux, Land Cruiser 300, Hiace, Fortuner, Innova және Lexus LX500D бар. Қозғалтқыштар мен көліктерді жөнелту уақытша тоқтатылды. Екі компания да қайта тексерістен кейін сериялық қозғалтқыштар қуат нормасына сай екенін, көліктерді пайдалана беруге болатынын мәлімдеді. Сол күні Toyota Industries акциясы 4%-ға арзандап жабылды. Компания президенті Коити Ито болған жайды былай түсіндірді: «Toyota Motor-мен байланыс жетіспеді».

2024 жылғы ақпанда Reuters Nikkei-ге сілтеп, Жапонияның көлік министрлігі компанияға қарсы шара дайындап жатқанын, ол экскаваторға арналған бір қозғалтқыштың және жүк тиегіштерге арналған екі қозғалтқыштың сертификатынан айырылуы мүмкін екенін хабарлады. Toyota Industries қазір бұл оқиғаны «2023 жылғы қозғалтқыш сертификаттау мәселесі» деп атайды және оған байыппен қарайтынын жазады.

Биржадан сатып алу (2025–2026)

2025 жылғы 3 маусымда Toyota тобы Toyota Industries-ті жеке меншікке алатынын жариялады. Схема көп қабатты болып шықты. Мәміле үшін жаңа холдинг құрылды. Топтың жылжымайтын мүлік компаниясы Toyota Fudosan шамамен ¥180 млрд, Toyota төрағасы Акио Тоёда ¥1 млрд салды, ал Toyota Motor-дың өзі дауыс құқығы жоқ артықшылықты акцияларға шамамен ¥700 млрд салды. Қалғанын SMBC, MUFG және Mizuho банктері берді. Toyota Motor, Aisin, Denso және Toyota Tsusho Toyota Industries-тегі үлестерін сатып, одан өз акцияларын қайта сатып алуға келісті. Топ мұның бәрін ¥4,7 трлн, шамамен $33 млрд деп бағалады.

Нарыққа баға ұнамады. Toyota Industries акциясына ¥16 300 ұсынылды, ал жарияланар алдында ол ¥18 400 тұрған еді. Жарияланғаннан кейінгі күні акция 13%-ға дейін құлады. Smartkarma талдаушысы Арун Джордж ұсынысты тартымсыз деп атады: ол тәуелсіз кеңесшілер бағасының ортасынан төмен болып шықты.

Бағаға Elliott Investment Management белсенді қоры қарсы шықты. Ол тіпті көтерілген ¥18 800 бағаның өзі төмен екенін, компанияның таза активтері бір акцияға ¥26 134-тен асатынын дәлелдеді. Toyota өтінім қабылдауды бірнеше рет ұзартты. 2026 жылғы наурыздың басында ол бағаны ¥20 600-ге көтерді, ал Elliott келісіп, нәтижені «миноритарийлер үшін жақсарған нәтиже» деп атады.

2026 жылғы 24 наурызда тендер сәтті аяқталды: топ 42,01% ең төменгі межемен 63,6% дауыс жинады, қалған акцияларды мәжбүрлеп сатып алды. Сома туралы бағалар әртүрлі: Jiji шамамен ¥5,9 трлн дейді, Bloomberg шамамен ¥6,7 трлн ($43 млрд) деп, мұны жапон компаниясын сатып алу тарихындағы ең ірі мәміле санайды. 2026 жылғы маусымда Toyota Industries акциялары Токио мен Нагоя биржаларынан кетті. Сатып алу Акио Тоёданың өзіне де қатысты болды: оның Toyota Industries-тің 141 600 акциясы бар еді. Бұл оның ақшасына қалай әсер еткені — «Акио Тоёданың байлығы» материалында.

Ақша

2026 жылғы 31 наурызда аяқталған қаржы жылында Toyota Industries түсімі 7%-ға өсіп, ¥4,37 трлн-ға жетті. Ал операциялық пайда 38,2%-ға азайып, ¥137 млрд болды, таза пайда 14,7%-ға төмендеп, ¥223,8 млрд-қа түсті.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Toyota Industries енді Toyota тобының ішіндегі жеке компания. Оның президенті — Коити Ито. 2026 жылғы 31 наурызда компанияда 81 808 адам жұмыс істеді, жартысынан көбі — Жапониядан тыс жерде. Бизнес үш бөліктен тұрады: өнеркәсіптік көлік пен логистикалық шешімдер, автомобиль бағыты және тоқыма машиналары.

Automotive World жазғандай, биржадан кеткен соң компания айқас иелікті ажырату үшін топтағы басқа компаниялардағы ірі үлестерін сатуы керек. Президенттің 2026 жылғы тамыздағы үндеуінде компания басты міндеттер ретінде ұзақ мерзімді инвестицияны, ережені сақтауды, қауіпсіздік пен сапаны атайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Toyota Industries тарихы, Toyota Industries — компания профилі, Toyota Industries — президент үндеуі, Toyota — сертификаттаудағы бұзушылықтар, Gulf News (Reuters) — жөнелтуді тоқтату, Reuters (eceee арқылы) — министрлік шаралары, Business Day (Reuters) — сатып алудың жариялануы, CNBC — нарық реакциясы, Automotive World — Elliott-пен дау, Bloomberg — бағаның көтерілуі, Nippon.com (Jiji) — тендер қорытындысы, RTTNews — 2025/26 қаржы жылының қорытындысы