Ұлттық банк автонесиедегі БЖК жеңілдігін әлі шешпеді
Сегіз айда банктер 1,2 трлн теңгенің автонесиесін беріп, былтырғыдан 22,9%-ға аз нәтиже көрсетті, ал портфель 4,3 трлн теңгеге дейін өсті.
Фото: Kursiv
Ұлттық банк 2026 жылдан кейін автонесиеге борыш жүктемесі коэффициентін (БЖК) қолдану-қолданбауды әлі шешкен жоқ. Қазір көлікке берілетін қарыздың бір бөлігі бұл талаптан босатылған. Нақты параметрлерді реттеуші мониторинг қорытындысына қарап белгілейді. Мұны Ұлттық банк Tengri Auto сұрауына берген жауабында айтты.
БЖК қарыз алушының айлық табысының қанша бөлігі барлық несие төлеміне кететінін көрсетеді. Көрсеткіш неғұрлым жоғары болса, жаңа қарыз алу соғұрлым қиын. Автонесиеге қазір уақытша ерекшелік жасалған.
БЖК қазір кімге қолданылмайды
- жаңа көлік сатып алуға берілген қарызға;
- жасы үш жылға дейінгі пайдаланылған көлікке берілген қарызға, егер алғашқы жарна кемінде 30% болса;
- одан ескі пайдаланылған көлікке берілген қарызға, егер алғашқы жарна кемінде 50% болса.
Барлық жағдайда сатып алынған көлік банкте кепілде тұруы керек. Ұлттық банк бұл ерекшелік уақытша екенін және әзірге қарыздың бір бөлігіне ғана қатысты екенін ескертті.
Келесі ережелерді реттеуші несие портфелінің сапасы мен қарыз алушылардың борыш жүктемесіне қарап анықтайды. Шешім қашан шығатынын және қандай құжатпен бекітілетінін Ұлттық банк нақтыламады.
Жаңа несие азайып, портфель өсіп жатыр
2026 жылдың сегіз айында банктер 1,2 трлн теңгенің автонесиесін берді. Бұл былтырғы осы кезеңнен 22,9%-ға аз. Салыстыру үшін, 2024 жылы бір жылда 1,8 трлн теңге, 2025 жылы 2,4 трлн теңге берілген.
Алайда 1 қыркүйектегі жағдай бойынша автонесие портфелі бір жылда 16,3%-ға өсіп, 4,3 трлн теңгеге жетті. ХҚЕС бойынша үшінші сатыдағы проблемалы қарыздың үлесі де артты. 2025 жылдың соңында ол 5,3% еді, қазір 5,6%, яғни 242,5 млрд теңге. Ипотекада бұл үлес небәрі 1,3%.
Сондықтан Ұлттық банк нарықты тек жаңа несиемен емес, жинақталған тәуекелмен де бағалауды ұсынады. Реттеуші бұған дейін де автонесиенің тез өсуі жайлы ескерткен. Қаржылық тұрақтылық есебінде ол несие мерзімінің ұзаруы мен қымбат көлікке сұраныстан туатын тәуекелді атаған. Бұл туралы rizz.kz автонесие сапасы жайлы жазған.
Ерекшелік ұзартылмаса, 2027 жылдан бастап банктер көлікті несиеге алушылардың да БЖК-сын тексереді. Басқа қарызы бар кейбір адамға бұл несиеден бас тарту немесе соманың азаюы деген сөз болуы мүмкін.
Дереккөздер: Tengrinews — Ұлттық банктің автонесие бойынша БЖК туралы жауабы
