Škoda

Škoda — Млада-Болеславтағы чех автомобиль маркасы. Ол 1895 жылы велосипедтен бастады, ал 1991 жылдан Volkswagen Group құрамында. Бүгін бұл — Octavia, Kodiaq және электр Elroq, 2025 жылы миллионнан астам сатылған көлік және Еуропадағы тіркеу саны бойынша үшінші орын. Қазір ол туралы айтуға себеп бар: концерннің арзан электромобильдерінің жаңа отбасына Škoda Epiq те кіреді, ал Volkswagen Group бұл көліктерге 150 мыңға жуық тапсырыс жинады.

Велосипед, мотоцикл және алғашқы көлік

Марканың тарихы Škoda зауытынан емес, екі Вацлавтың — Лаурин мен Клементтің фирмасынан басталады. 1895 жылы Млада-Болеславтағы Laurin & Klement фирмасы Slavia велосипедтерін шығара бастады. Оларды елде де, шетелде де жақсы алды.

Төрт жылдан соң Лаурин велосипед рамасына қосымша мотор орнатты. Осылай мотоцикл пайда болды. 1900 жылы фирма Лондонға 150 мотоцикл жөнелтті — бұл оның алғашқы экспорты еді. 1905 жылы Laurin & Klement өзінің алғашқы автомобилі Voiturette A-ны көрсетті. Осыдан бастап фирма Tatra-дан кейінгі ең көне екінші чех автомобиль маркасы атанды.

1925: көліктер Škoda атын алады

Маркаға атауды басқа компания берді. Škoda Works-ті 1859 жылы Пльзеньде Эмиль Шкода құрды. ХХ ғасырға қарай бұл ірі қару-жарақ және өнеркәсіп концерні болды. 1925 жылы ол Laurin & Klement-ті сатып алды. 1929 жылға дейін көліктерде екі эмблема тұрды, кейін тек қанатты жебе қалды. Ол 1923 жылы-ақ тіркелген. ŠKODA сөзі оған 1936 жылы қосылды.

1930-жылдары модельдер қатарын Popular, Rapid және Superb сериялары құрады. 1933 жылғы 420 Standard моделі жотасы тәрізді раманы алды. Wikipedia дерегінше, 1938 жылы марка Чехословакия нарығының 39%-ын иеленді.

Соғыс және жоспарлы экономика

Оккупациядан кейін зауыттар неміс концерні Reichswerke Hermann Göring құрамына кірді. Олар әскери техникаға бөлшек жасады. Көлік шығару 1939 жылғы 7052 данадан 1944 жылы 683-ке дейін құлады. 1945 жылғы 25 сәуірде британ және америка авиациясы қару-жарақ цехтарының көбін бомбалап қиратты.

Жеңіл көлік өндірісі 1945 жылдың жазында-ақ қайта басталды — 1101 моделі соғысқа дейінгі Popular-дан өсіп шықты. 1948 жылдың күзінде автозауытты Škoda Works-тен бөліп, жоспарлы экономикаға көшірді. Бірақ социалистік жылдары да чех көліктері Батыста сатылды: 440 Spartak, Octavia және 1959 жылғы Felicia родстері.

1964 жылы Škoda 1000 MB шықты, марка ұзаққа артқы моторлы схемаға көшті. 1973 жылғы 29 тамызда конвейерден миллионыншы артқы моторлы көлік — 110 LS түсті. Бұл дәуірді 1987 жылғы Favorit жапты. Бұл алдыңғы жетекті хэтчбектің шанағын итальяндық Нуччо Бертоне салды.

1991–2000: Volkswagen қанатының астында

Барқыт революциясынан кейін Чехословакия үкіметі зауытты жекешелендіруге тендер жариялады. 1990 жылғы 9 желтоқсанда жеңімпаз ретінде Volkswagen таңдалды. 1991 жылғы 16 сәуірде неміс концерні акциялардың 30%-ын алды. Škoda оның VW, Audi және SEAT-тан кейінгі төртінші маркасы болды.

Кейін үлес біртіндеп өсті: 1994 жылғы желтоқсанда — 60,3%, 1995 жылғы желтоқсанда — 70%. 2000 жылғы 30 мамырда Volkswagen қалған 30%-ды сатып алды, Škoda Auto толықтай оның еншілес компаниясына айналды. Концерн туралы толығырақ — Volkswagen досьесінде.

Жаңа дәуір 1996 жылғы Octavia-дан басталды. Модельдің атауы 1950-жылдардан алынды. Бірінші буыны 1,4 млн данадан астам таралды, ал барлығы 7,7 млн Octavia шығарылды. Компанияның өз есебінше, 1996 жылдан бері сатылған Octavia саны 1905–1991 жылдары шыққан барлық Škoda көлігінен көп. 1999 жылы Fabia келді. Ол алғашқы 100 мың данаға 11 айда жетті, ал қазір таралымы 5 млн-нан асты.

2009–2018: кроссоверлер және жылына миллион

2009 жылы марка Yeti моделімен SUV сегментіне шықты. Кейін кроссоверлер қатарын Kodiaq, Karoq және Kamiq толықтырды, ал Үндістан үшін бөлек Kushaq, Slavia және Kylaq жасалды. 2014 жылы Škoda алғаш рет бір күнтізбелік жылда миллионнан астам көлік шығарды. 2018 жылы ол миллионыншы SUV-ын атап өтті — Yeti-ден тоғыз жыл өткен соң.

Дәл осы кезеңге «дизельгейт» тұс келді. 2015 жылы Volkswagen моторларға экологиялық сынақтарды алдайтын бағдарлама орнатқанын мойындады. Wikipedia дерегінше, әлем бойынша шамамен 1,2 млн Škoda көлігі зардап шекті. Компания кері шақыру мен қайта жабдықтау шығынын Volkswagen көтеретінін айтты.

Ралли

Марка автоспортқа 1901 жылдан қатысады. Әлемдік ралли чемпионаты WRC-де зауыт командасы 1999–2005 жылдары өнер көрсетті. Кейін Škoda 2010–2012 жылдары IRC-де өндірушілер есебінде жеңді, Fabia S2000 2012–2014 жылдары Еуропа чемпионатын алды, ал Fabia R5 2015–2018 жылдары WRC-2 біріншілігін жеңіп алды.

2020: электр дәуірі

2020 жылы Enyaq шықты — MEB электр платформасындағы алғашқы Škoda. Кроссовер мен оның купе нұсқасы 340 мыңнан астам дана шығарылды. 2025 жылы оған ықшам Elroq қосылды.

2022 жылғы 1 шілдеден компанияны Клаус Цельмер басқарады. «Интернационализация Škoda Auto үшін аса маңызды», — деді ол 2023 жылы. Еуропадан тыс марканың Үндістанда, Пуна мен Аурангабадта зауыттары бар, ал 2023 жылғы желтоқсанда ол Қазақстанға оралды.

Škoda және Қазақстан

Қазақстанда алғашқы Octavia 2002 жылғы ақпанда сатылды. 2006 жылдан Superb Өскемендегі «Азия Авто» зауытында құрастырылды. 2019 жылғы желтоқсанда онда жаңартылған нұсқасы іске қосылған кезде конвейерден 2500-ден астам осындай көлік түскен еді. Wikipedia дерегінше, Өскемендегі құрастыру 2020 жылы тоқтады. 2005–2021 жылдары елде барлығы 25 мыңнан астам Škoda сатылды, ең көп сатылғаны Octavia болды — шамамен 10,5 мың.

2023 жылғы 8 желтоқсанда Škoda Auto Астанада Allur тобымен келісімдерге қол қойды. Соған сәйкес Allur Octavia, Kamiq, Karoq және Kodiaq-ты Қостанайдағы зауытта машина жинақтарынан құрастырады, бөлшектер Млада-Болеслав пен Квасиныдан келеді. Құрастыруды 2024 жылдың бірінші тоқсанында бастау жоспарланды. Сол кезде басқарма мүшесі Мартин Ян атаған мақсат — 2028 жылға қарай Қазақстан нарығының 5%-ы.

2024 жылғы сәуірде Allur тобындағы Prague Auto дистрибьюторы жаңартылған Kodiaq-ты 18,69 млн теңгеден бастап сата бастады. Компания жеті дилерлік орталық ашуға уәде берді: Астана, Алматы, Шымкент, Қарағанды, Ақтөбе, Семей және Қостанайда.

Ақша

Škoda Auto Volkswagen Group-тан бөлек есеп береді. Оның дерегінше, 2024 жылы түсім €25,5 млрд, операциялық пайда €2,09 млрд, таза пайда €1,66 млрд болды. Жыл соңындағы қызметкерлер саны — шамамен 37,5 мың адам.

Компания 2025 жылды рекордтық деп атады:

• жеткізілім — 1 043 900 көлік, бір жыл бұрынғыдан 12,7% көп (2024 жылы — 926 567, 2023 жылы — 866 820);
• түсім — €30,1 млрд (+8,3%);
• операциялық пайда — €2,5 млрд, сату рентабельділігі — 8,3%;
• электромобильдер — 174 900 көлік, тағы 43 800-і — розеткадан қуатталатын гибридтер.

Еуропада Škoda 840 295 көлік тіркеді және компания дерегінше, сатылым бойынша үшінші марка болды. Жыл қорытындысында Elroq Еуропа электромобильдері арасында екінші орын алды, Enyaq — жетінші.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 19 мамырда Škoda сериялық Epiq-ті көрсетті. Бұл — компания өзінің электр қатарындағы бастапқы модель деп атайтын ықшам электр кроссовер. Оны маусымнан бері испандық Памплонада MEB+ платформасында туыс Volkswagen ID. Polo, ID. Cross және Cupra Raval-мен бірге құрастырады. 12 қазанда Volkswagen Group бұл отбасына 150 мыңға жуық тапсырыс жиналғанын хабарлады. Толығырақ — біздің жаңалықта.

Концерн дерегінше, 2026 жылдың тоғыз айында бүкіл топтың ең көп сатылған электромобилі Škoda Elroq болды: 92,2 мың көлік. 2026 жылға марка жеті орындық электр Peaq-ты да уәде етті — осылай ол электр қатарын екі есе көбейтеді.

Дереккөздер: Wikipedia — Škoda Auto, Škoda Storyboard — марка тарихы, Škoda Auto — 2025 жылдың қорытындысы, Škoda Auto — Клаус Цельмердің тағайындалуы, Škoda Auto — Қазақстандағы Allur-мен келісімдер, Kolesa.kz — Өскеменде Superb құрастыру, Informburo — Қазақстанда Kodiaq сатылымының басталуы, Wikipedia — Škoda Epiq, Volkswagen Group — 2026 жылдың тоғыз айындағы жеткізілім