Банктердегі нашар несиелер үлесі 4%-ға дейін төмендеді

Тамызда қазақстандық банктердегі проблемалық несиелердің өсуі тоқтауға жақын қалды: мерзімі 90 күннен астам өтіп кеткен қарыздар (NPL 90+) небәрі 4,9 млрд теңгеге көбейіп, 1,857 трлн теңгеге жетті. Олардың несие портфеліндегі үлесі 4%-ға дейін түсті — бұл наурыздан бергі ең төменгі деңгей. Бұл деректерді ай қорытындысы бойынша Kursiv келтіреді.

Жалпы көрсеткіштің артында әртүрлі қозғалыс жатыр: кейбір банктерде нашар қарыз едәуір көбейсе, енді бірі балансын күрт тазартты. Елдегі ең ірі банк Halyk Bank проблемалық портфелін 36 млрд теңгеге, 599,5 млрд-қа дейін қысқартып, NPL үлесін 4,3%-ға түсірді. Исламдық ADCB проблемалық берешегінің барлық 713,5 млн теңгесінен құтылды. Halyk қысқартуға қандай жолмен — есептен шығару, қарызды сату немесе өндіріп алу арқылы — қол жеткізгені деректерде көрсетілмеген.

Мерзімі өткен қарызды кім көбейтті

Тамызда нашар несие ең көп қосылған банк — ЦентрКредит, дегенмен үлесі бойынша ол ірі ондықтағы ең «таза» банктердің бірі болып қала береді.

• ЦентрКредит: +12,4 млрд теңге, 97 млрд-қа дейін; NPL үлесі — 1,88%.
• Bereke Bank: +9,6 млрд теңге, 84,6 млрд-қа дейін; үлесі 4,9%-ға өсті.
• Kaspi Bank: +6 млрд теңге, 556,6 млрд-қа дейін; үлесі — 6,65%.
• Bank RBK: +4,3 млрд теңге, 58,6 млрд-қа дейін; үлесі — 3,51%.
• ForteBank: +3,4 млрд теңге, 131 млрд-қа дейін; үлесі — 4,17%.

Проблемалық қарыздың ең жоғары үлесі — ВТБ Қазақстанда (9,27%), BNK Commercial Bank-те (8,15%), Home Credit Bank-те (7,28%) және Alatau City Bank-те (6,98%).

Қарыз алушылар үшін бұл нені білдіреді

Тамыздағы үзіліс жалпы үрдісті өзгертпейді: бір жарым жылда нашар қарыз әлдеқайда көбейді. Finratings.kz келтірген Ұлттық банк деректері бойынша, 2025 жылғы қаңтарда NPL 90+ 1,142 трлн теңге немесе портфельдің 3,21%-ы болған. Содан бері көлем шамамен 63%-ға өсті. Сол кезде сарапшылар проблемалық несиелердің өсуі әдетте қарыз алушылар үшін мөлшерлеменің қымбаттауына және несие беру талаптарының қатаюына әкелетінін ескерткен: банктер шығынды жаңа қарыздың бағасына қосады.

12 қазаннан бастап қарыз алушыларды қорғаудың жаңа құралы пайда болады: Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің қағидаларына сәйкес, несиеден және ерікті сақтандырудан 14 күн ішінде айыппұлсыз бас тартуға болады. Ақша құнының келесі бағдары — 23 қазан, сол күні Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша шешімін жариялайды. Тағы бір жаңа шара қазірдің өзінде жұмыс істеп тұр: онлайн-несие алдында қарыз алушыны сауалнамамен тексереді.

Дереккөздер: Kursiv — банктердің тамыздағы проблемалық несиелері, Finratings.kz — 2025 жылғы қаңтардағы NPL 90+, LS — қазанда қарыз алушылар үшін не өзгереді, ҚР Ұлттық банкі — базалық мөлшерлеме бойынша шешім