Қазақстандағы мигранттар айына орта есеппен $984 табады

Қазақстандағы шетелдік еңбек мигранттары айына орта есеппен $984, яғни шамамен 440,7 мың теңге табады. Бұл деректі LS Халықаралық көші-қон ұйымының (ХКҰ) сауалнамасына сілтеме жасап келтіреді. Сауалнамаға 11 облыс, Алматы, Астана және Шымкенттегі 2604 шетелдік жұмысшы қатысқан. Зерттеу 2026 жылдың ақпан–сәуір айларында жүргізілді.

Дәл осы адамдар өз елінде айына орта есеппен $616 тапқан, яғни Қазақстанға көшу олардың табысын шамамен 1,6 есе арттырады. Сауалнамаға қатысқандардың жартысына жуығы (47%) $501-ден $1000-ға дейін алады, тағы 28%-ы — $1000-нан астам, ал 17%-ы — $301-ден $500-ге дейін. Ерлер орта есеппен $1029, әйелдер $768 табады.

Кім келеді және қайда жұмыс істейді

Жұмыс күшін ең көп жіберетін ел — Өзбекстан: респонденттердің 43%-ы сол жақтан. Тағы 14%-дан Ресей мен Тәжікстаннан, 7%-дан Қырғызстан мен Қытайдан келген. Мигранттар көбіне коммуналдық, әлеуметтік және тұрмыстық қызметтерде (23%), құрылыста (21%) және саудада (20%) жұмыс істейді.

Табыстың едәуір бөлігі елге кетеді: сауалнамаға қатысқандардың 44%-ы отбасына ақша жібереді, айына орта есеппен $422 — табысының төрттен бірінен жартысына дейін. Жартысына жуығы (46%) Қазақстанда біржола қалғысы келеді, 35%-ы екі ел арасында қатынап жүрмек, ал тек 13%-ы еліне оралуды жоспарлап отыр.

Көлеңкелі аймақ

Мигранттар үшін жоғары табыстың екінші жағы — бейресми жұмыспен қамту. Сауалнама деректері бойынша:

• 40%-ы жазбаша еңбек шартынсыз жұмыс істейді;
• 49%-ы жұмыс беруші олар үшін зейнетақы жарнасын төлемейтінін айтады;
• 45%-ында ақылы демалыс жоқ;
• 20%-ы жұмыстағы басты қиындық ретінде тіл кедергісін атайды.

Мәселе жаңа емес. ХКҰ-ның осы зерттеуінің алдыңғы кезеңінде, 2024 жылдың көктемінде, сауалнамаға қатысқан 1845 адамның 34%-ы ресми шартсыз жұмыс істеген — екі жылда ресімделмегендердің үлесі өсті.

Бұл нені білдіреді

Цифрлар Қазақстанның көршілер үшін транзиттік нүктеден көптеген адам тұрақтағысы келетін дербес еңбек нарығына біржола айналғанын көрсетеді. Жергілікті жұмыс беруші үшін бұл құрылыс, сауда мен қызмет көрсету саласындағы қолжетімді жұмыс күші болса, сол мамандықтағы қазақстандықтар үшін жалақы үшін бәсеке. Ал көлеңкелі төлем схемалары салық пен зейнетақы жарналарының толық түспеуін білдіреді, оның салмағы ақыр соңында бюджетке түседі. Бөлек әңгіме — мигранттардың елге жіберетін ақшасы: мұндай аударымдардың арналары тез өзгереді, мұны жақында болған Ресейге аударымдардың құлдырауы көрсетті.

Дереккөздер: LS — Қазақстандағы еңбек мигранттары қанша табады, NewTimes.kz — мигранттар туралы зерттеудің толығы, ReliefWeb — ХКҰ-ның Қазақстандағы мигранттар сауалнамасы, 2024 жылғы кезең