Еңбекмині: шартты ауыстырғаны үшін жұмыс беруші жауап береді

Қазақстандықтар өзін-өзі жұмыспен қамтыған мәртебесінде жұмыс істегені үшін ғана еңбек шартының жоқтығына жауап бермейді. Егер жұмыс беруші еңбек қатынастарын осы мәртебемен ауыстырса, жауапты өзі болады. Мұны Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Kursiv сұрауына жауап ретінде хабарлады.

Инспекторлар еңбек қатынастарының белгілерін тексереді. Адамның нақты лауазымы бар ма, жұмысты өзі орындауға міндетті ме, жұмыс берушінің кестесі мен ережесіне бағына ма, еңбек функциясы үшін ақы ала ма, соған қарайды.

Инспектор еңбек қатынастарын анықтаса, жұмыс беруші еңбек шартын жасасуға міндетті. Қатынастар адам іс жүзінде жұмысқа шыққан күннен бастап есептеледі. Шартсыз жұмысқа жібергені үшін компания ӘҚБтК-нің 86-бабы бойынша жауапқа тартылуы мүмкін. Сондай-ақ инспектор нұсқама береді.

Министрліктің айтуынша, өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам арнаулы салық режимін қолданғаны үшін автоматты түрде бұзушы болмайды. Оны тек жеке құқық бұзушылық үшін жазалауы мүмкін. Шартты ауыстыру жағдайлары бойынша министрлікте бөлек статистика жоқ.

Миллионға жуық адам

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы режим 2026 жылғы 1 қаңтарда іске қосылды. Мемлекеттік кірістер комитетінің деректері бойынша, 1 қазанда оны 981,2 мың адам пайдаланды, оның 807,3 мыңы қызметін заңдастырды. Алғашқы айда олар 256 мың болса, қыркүйекте 513,7 мыңға жетті.

Ең көп бөлігі таксиде жұмыс істейді — 519,6 мың адам, яғни 53%. Тағы 292,5 мыңы курьер, 37 мыңы тұрғын үй жалға береді. Сегіз айда олар 20,8 млрд теңге әлеуметтік төлем аударды.

Кейбір компаниялар зейнетақы және әлеуметтік жарна төлемеу үшін қызметкерлерден өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде тіркелуді сұрайды. Сондықтан қызметкер әлеуметтік кепілдіктердің бір бөлігінен айырылады. Маусымда салық органы мұндай компанияларды тексеретінін айтқан. Жақында билік тізімге 13 цифрлық бағыт қосуды да шешті.

Дереккөздер: Kursiv — Еңбекминінің айыппұл туралы жауабы, Kursiv — салық органының компанияларды тексеруі