Бірыңғай QR екі айда 400 млрд теңгенің төлемін өткізді

Ұлттық банк 2026 жылғы 19 шілдеде іске қосқан бірыңғай банкаралық QR қыркүйектің басына қарай шамамен 400 млрд теңгеге 20 млн-нан астам операция өңдеді. Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының бас талдаушысы Рамазан Досовтың бағалауынша, жүйе төлем нарығындағы өз сегментінің 25%-ын иеленіп үлгерді. Сатып алушы үшін мұның мәні біреу: QR арқылы өз банкіңнің қосымшасынан кез келген сатушыға, оның терминалы қай банктікі екеніне қарамастан төлей аласың.

Досов кеңірек көріністі де келтіреді: 2026 жылғы қаңтар–тамызда QR-төлемдер POS-терминалдар арқылы төлемнен операция саны бойынша 30%-ға, көлемі бойынша 8%-ға озып кетті. Бірыңғай QR банкаралық мобильді төлемдер жүйесін біріктіріп, бөлшек клиенттерге мобильді қосымша арқылы қызмет көрсететін барлық банкті қамтиды.

Ыңғайлылық үшін кім төлейді

Жүйенің операторы — Ұлттық банктің еншілес компаниясы Ұлттық төлем корпорациясы. Сатып алушы үшін төлем тегін, комиссияны кәсіпкер төлейді. Реттеуші бұрын түсіндірген схема мынадай:

• сатып алу сомасының 1%-ы сатып алушының банкіне түседі — бұл қаражаттың бір бөлігін ол клиентке кэшбэк пен бонус ретінде қайтара алады;
• комиссияның қалған бөлігін қолма-қол ақшасыз төлем қабылдағаны үшін сатушының банкі алады;
• екі банк те бірыңғай QR бойынша әр төлемнен операторға 0,05% береді, телефон нөмірі бойынша аударым олар үшін тегін;
• заң бойынша банкаралық QR комиссиясы картамен төлеу комиссиясынан жоғары бола алмайды.

Нарық үшін не өзгереді

Басты әсер — сатушы енді әр банкке бөлек QR-код ұстамайды, ал сатып алушы терминал қойған банкке байланып қалмайды. «Төлем инфрақұрылымы деңгейінде нақты бір банкке байланыс шынымен азаяды», — дейді Рамазан Досов. Оның бағалауынша, банктер енді инфрақұрылыммен емес, қосымшаның сапасымен, ыңғайлылықпен, кэшбэкпен және адалдық бағдарламаларымен бәсекелесетін болады.

Іске қосуға дейінгі жол ұзақ болды: екі банкпен пилот 2024 жылы басталды, 2025 жылдың қарашасына қарай оған алты банк қосылды, ал 2026 жылдың наурызында кешігуді президент ашық сынға алды. Алдағы уақытта бірыңғай QR-ды онлайн-сатып алуға, тұрақ ақысына, қоғамдық көлікке және трансшекаралық төлемдерге кеңейту жоспарланған. Оқырман үшін бұл ең алдымен QR арқылы төлегенде қай банк көбірек қайтаратынын салыстыруға себеп: енді қосымшаны таңдау кассадағы терминалға емес, пайдаға байланысты.

Дереккөздер: Inbusiness — ҚҚҚ бағасы және екі айдың қорытындысы, Kapital.kz — Ұлттық банктің комиссия схемасы, Kapital.kz — іске қосу және жоба тарихы