Тим Суини

Тим Суини — Epic Games-тің негізін қалаушы әрі басшысы. Ол Unreal Engine-ді индустрияның басты қозғалтқыштарының біріне, ал Fortnite-ты тарихтағы ең табысты ойындардың біріне айналдырды. Ойындарды олардың дүкендерін айналып өтіп сату құқығы үшін Apple және Google-мен сотқа түсіп, көпшілік күткеннен көп жеңіске жетті. 2026 жылғы қазанда Суини Epic-тің ЖИ-ге қарай «үлкен бетбұрысын» жариялады. Бұған дейін, көктемде компания мыңнан астам адамды қысқартқан еді.

Потомактағы балалық шақ

Тимоти Дин Суини 1970 жылы туып, Мэриленд штатының Потомак қаласында өсті. Ол үш ағайындының кенжесі. Әкесі АҚШ Қорғаныс министрлігінің картография агенттігінде — Defense Mapping Agency-де жұмыс істеді. Тим бес-алты жасында шөп шабатын машинаны бөлшектеп тастады, кейін өзіне картинг құрастырды.

11 жасында ол стартап ашып жатқан үлкен ағасына Калифорнияға барып, сол жерде IBM компьютерлерінде BASIC тілін үйренді. Өз есебінше, 11 мен 15 жас аралығында бағдарламалауды өз бетімен үйренуге 10 000 сағаттан астам уақыт жұмсаған. Әкесі оған IBM PC/AT сыйлады. Жасөспірім бай көршілердің шөбін кәсіби қызметтерден екі есе арзанға шауып, ақша тапты.

Университет және ZZT (1989–1991)

Шамамен 1989 жылдан Суини Мэриленд университетінде машина жасау инженері мамандығы бойынша оқыды. Сонымен қатар ата-анасының үйінен Potomac Computer Systems атты консалтинг фирмасын ашты. Консалтинг жүрмей, жоба тоқтап қалды.

Бәрін ойын өзгертті. 1991 жылғы қаңтарда Суини Pascal тіліндегі редактордан өсіп шыққан ZZT мәтіндік ойынын шығарды. Ол шартты түрде тегін таратылып, күніне бірнеше данадан сатылды, тәулігіне шамамен $100 әкелді. Поштамен келген тапсырыстарды орындауға әкесі көмектесті. Суини ойын кәсіпке айнала алатынын түсінді. Ол кезде оқуын бітірмеді: компания тым жылдам өскендіктен, бітіруге бір ғана сынақ жетпей қалды. Қазір Forbes оның Мэриленд университетінің бакалавр дәрежесі бар екенін көрсетеді.

Epic MegaGames-тен Epic Games-ке (1992–1999)

1992 жылдың басында Potomac Computer Systems Epic MegaGames болып өзгерді. Жыл ортасына қарай төрт адамдық команда Jill of the Jungle платформерін аяқтады. id Software-ден кеткен Марк Рейн Суинидің бизнес-серіктесі болды.

Басты бәс қозғалтқышқа тігілді. Оны 1998 жылы шыққан Unreal шутері үшін жасады, кейін басқа студияларға лицензиялай бастады. 1999 жылғы ақпанда компания Солтүстік Каролинадағы Кэри қаласына көшіп, Epic Games деп аталды. Суини әлі күнге Кэриде тұрады.

Unreal Engine және Gears of War (2000 жылдар)

Unreal Engine Epic-тің өз ойындарынан бөлек бизнеске айналды. 2006 жылғы Gears of War ойыны Unreal Engine 3 негізінде жасалды. Осы жұмысы үшін Wired журналы 2007 жылы Суиниге Rave Award сыйлығын берді. Суини бағдарламашы болып қала берді: 2006 жылдан бағдарламалық технологияларға бірнеше патент алуға өтінім берді, 2000–2022 жылдары ғылыми және техникалық еңбектерге, соның ішінде Verse тілі туралы зерттеулерге қосалқы автор болды.

Tencent және Fortnite (2012–2018)

2012 жылғы маусымда қытайлық Tencent компаниясы Epic-тің айналымдағы акцияларының шамамен 48,4%-ы үшін $330 млн төледі. Опциондарды қоса есептегенде, бұл компанияның 40%-ға жуығы. Бақылау Суинидің қолында қалды: Wikipedia дерегінше, оған 41,4% тиесілі.

Fortnite-ты 2011 жылы-ақ жариялаған, бірақ ол кейін ғана атылды. 2017 жылғы қыркүйекте тегін Fortnite Battle Royale режимі шықты. 2018 жылғы мамырға қарай оны 125 миллионнан астам адам ойнады, ал 2018 жылғы шілдеге қарай ойын, хабарламаларға қарағанда, $1 млрд-тан астам табыс тапты.

2018 жылғы желтоқсанда Epic индустриядағы әдеттегі 30% орнына 12% комиссиясы бар өз Epic Games Store дүкенін ашты.

Apple және Google-мен соғыс (2020–2025)

2020 жылғы 13 тамызда Epic Fortnite-қа жеңілдігі бар тікелей төлемді қосты. Apple ойынды App Store-дан алып тастады, Epic сол күні сотқа жүгінді. 2021 жылғы 10 қыркүйекте сот он тармақтың тоғызы бойынша Apple жағында болды. Бірақ Epic өзі үшін ең маңыздысын ұтты: әзірлеушілерге ойыншыларды басқа төлем тәсілдеріне бағыттауға кедергі жасауға тыйым салынды. Апелляциялық сот шешімді күшінде қалдырды, АҚШ Жоғарғы соты істі қараудан бас тартты.

Соғыс мұнымен бітпеді. 2025 жылғы сәуірде сот Apple ережелеріндегі өзгерістерді жеткіліксіз деп тауып, үшінші тарап дүкендері арқылы жасалған сатып алулардан комиссия алуға тыйым салды. Бір аптаға жетпей Epic өз дүкенін iOS-қа қайтарды.

Google-мен дау бұдан да шулы болды. 2023 жылғы қараша–желтоқсанда алқабилер Epic-ті барлық тармақ бойынша қолдап, Google Android-тағы монополиясын сақтап отыр деп таныды. 2025 жылғы қаңтарда Epic өз дүкенін Android-та бүкіл әлем бойынша ашты.

Инвесторлар мен айыппұлдар

Суини Epic-ке ойын-сауық индустриясының ең ірі компанияларын тартты:

• 2020 — Sony $250 млн салды, раундтан кейінгі Epic құны — $17,3 млрд;
• 2021 — $1 млрд-тық раунд, құны $28,7 млрд;
• 2022 — Sony мен KIRKBI (LEGO иесі) әрқайсысы $1 млрд салды, құны шамамен $32 млрд;
• 2024 — Disney 9% үшін $1,5 млрд салып, Epic-пен ортақ ойын әлемін бастады.

Соққылар да болды. 2022 жылғы желтоқсанда Epic АҚШ Федералдық сауда комиссиясының талаптары бойынша $520 млн төлеуге келісті — балалардың құпиялығы туралы ережелерді бұзғаны және сатып алуға итермелейтін айла-тәсілдері үшін.

Ақша

Forbes-тің 2026 жылғы 8 қазандағы бағалауынша, Суинидің байлығы — $4,2 млрд. 2022 жылғы мамырда Forbes оны $7,6 млрд деп бағалаған, ал Bloomberg ол кезде $9,6 млрд деген. Байлығының көзі — Epic Games-тегі үлесі.

Солтүстік Каролина ормандары

Миллиардердің ең күтпеген әуесқойлығы — жер. 2008 жылдан Суини Солтүстік Каролинаның ормандарын құрылысқа берілмеуі үшін сатып алып келеді. Forbes дерегінше, оның 60 000 акрға жуық жері бар, ол штаттағы ең ірі жеке жер иелерінің бірі саналады.

• Box Creek Wilderness — 130-дан астам сирек және қорғалатын түр мекендейтін шамамен 7 000 акр жер. Суини оған $15 млн төлеп, 2016 жылы АҚШ-тың Балық ресурстары және жабайы табиғат қызметіне табиғатты қорғау сервитутын берді. Бұған дейін энергетика компаниясы сот арқылы жердің үстінен электр желісін тартпақ болған.
• 1 500 акрды Маунт-Митчелл саябағын кеңейтуге сыйға тартты.
• 2021 жылғы сәуірде Роан тауларындағы 7 500 акрды табиғат қорғау ұйымына беруге уәде етті. Wikipedia мұны штат тарихындағы қорғауға берілген ең ірі жеке жер сыйы деп атайды.

Марапаттары

• 2007 — Wired Rave Award;
• 2012 — Интерактивті өнер және ғылым академиясының (AIAS) Даңқ залы;
• 2013 — Солтүстік Каролина жабайы табиғат федерациясының «Жыл жер қорғаушысы» атағы;
• 2017 — индустрияға қосқан үлесі үшін Game Developers Choice сыйлығы;
• 2019 — MCV нұсқасы бойынша жыл адамы;
• 2020 — Forbes нұсқасы бойынша жыл адамы: Fortnite-ты әлеуметтік желіге айналдырғаны үшін.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жыл Epic үшін ауыр басталды. Наурызда компания Fortnite-қа қызығушылықтың төмендегенін алға тартып, 1 000-нан астам қызметкерді қысқартатынын және $500 млн үнемдейтінін жариялады. Штатта 4 000-нан астам адам қалды.

Қазанда Bloomberg Epic Marvel мен «Жұлдызды соғыстар» кейіпкерлері бар Disney шутерін әзірлеуді ЖИ-ге бейімдеп қайта құру үшін кейінге шегергенін хабарлады. Суини бұл бағытты X-те растады: «Epic-те үлкен бетбұрыс жүріп жатыр: әзірлеушілерді ЖИ барынша жеделдететіндей етіп қайта бөліп жатырмыз». Оның сөзінше, мақсат — бұрынғы жұмысты азырақ адаммен істеу емес, әркімге көбірек әрі жақсырақ жасауға мүмкіндік беру. Толығырақ — rizz.kz жаңалығында: Epic Disney ойынын кейінге шегерді.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны, жер, марапаттар, Wikipedia — Epic Games тарихы, соттар, инвестициялар, Forbes — байлығы және профилі, Push Square — Epic-тің ЖИ-ге бетбұрысы