Нұрқожа Қайпанов

Нұрқожа Қайпанов — соңғы жылдардағы Қазақстанның басты еркін күрес балуандарының бірі. 2019 жылы ол әлем вице-чемпионы және Азияның үздік еркін күрес балуаны атанды, 2024 жылы әлем чемпионатын жеңді, ал 2026 жылдың күзінде Астанадағы үй чемпионатында өнер көрсетіп жүр: үш белдесу, бірде-бір берілген ұпай жоқ және 74 кг салмақта жартылай финал.

Шыққан тегі

Нұрқожа Аралбекұлы Қайпанов 1998 жылы 21 маусымда туған. Туған жері туралы деректер әртүрлі: Wikipedia Петропавлды көрсетеді, ал Қазақстан Қорғаныс министрлігі балуанды Қызылорда облысының Арал қаласынан деп жазады. Бойы — 172 см.

Алғашқы медальдар (2018–2019)

Алғашқы халықаралық медалін Қайпанов жастар арасында алды: 2018 жылы Нью-Делидегі Азия чемпионатында 70 кг салмақта қола жеңіп алды. Сол жылы Тараздағы Гран-приде екінші болды. Серпіліс 2019 жылы болды. Қайпанов Қытайдың Сиань қаласындағы Азия чемпионатын ұтты, Сассаридегі Гран-приде жеңді, Уханьдағы Дүниежүзілік әскери ойындардан күміс алды, ал Нұр-Сұлтандағы әлем чемпионатында финалға шығып, 70 кг салмақта әлем вице-чемпионы атанды.

Маусым қорытындысы бойынша UWW Asia оны құрлықтың үздік еркін күрес балуаны деп таныды. Қайпанов пен ирандық Алиреза Карими 90 ұпайдан тең жинады, дауды қосымша өлшемдер, соның ішінде әскери ойындардың күмісі шешті. Әр номинация жеңімпазына $3 мыңнан берілді.

74 кг-ға ауысу және әскер (2021–2023)

2021 жылы Қайпанов 74 кг олимпиадалық салмағына көтеріліп, бірден Алматыдағы Азия чемпионатын жеңді. Сол жылы ол Армияның орталық спорт клубының ротасында мерзімді әскери қызметін өтеді. 2022 жылы Ұлан-Батордағы Азия чемпионатында күміс алып, Тараздағы Гран-приде жеңді, 2023 жылы Будапешттегі Гран-приде күміс жеңіп алды.

Париж Олимпиадасына ол іліге алмады. 2024 жылы Бішкектегі Азиялық іріктеу турнирінде Қайпанов үшінші белдесуде жеңіліп қалды, Стамбулдағы әлемдік іріктеуде де жолдама ала алмады.

Әлем чемпионы (2024)

Олимпиада маусымы ол үшін мансабындағы ең басты жеңіспен аяқталды. 2024 жылғы 28–31 қазанда олимпиадалық емес салмақтар сарапқа салынған Тиранадағы әлем чемпионатында Қайпанов 70 кг салмақта шығып, финалда жапониялық Ёсиносукэ Аоягиді 5:3 есебімен жеңді. Бұл — оның әлем чемпионатындағы алғашқы алтыны.

Алматыға оралған соң ефрейтор Қайпанов ЦСКА-ның Алматы филиалының еркін күрес командасында спортшы-нұсқаушы ретінде қызметін жалғастырды. 2025 жылғы желтоқсанда, Қазақстан чемпионатының ашылуында, оған Астанадан екі бөлмелі пәтердің кілті табысталды.

Азиядағы үшінші алтын және Азия ойындары (2025–2026)

2025 жылғы наурызда Амманда Қайпанов Азия чемпионатын үшінші рет жеңді: 74 кг салмақтағы финалда ол қырғызстандық Орозбек Токтомамбетовты 2:1 есебімен ұтты. Сол жылы ол Коджаэлидегі Яшар Догу турнирінде алтын, Загребтегі әлем чемпионатында 70 кг салмақта қола алды. XX жазғы Азия ойындарында ол 74 кг салмақта қола жеңіп алды: үшінші орын үшін белдесуде үнділік Сагар Джагланды 5:0 есебімен ұтты.

• әлем чемпионаты: алтын (2024), күміс (2019), қола (2025);
• Азия чемпионаты: алтын (2019, 2021, 2025), күміс (2022);
• Дүниежүзілік әскери ойындар: күміс (2019);
• Азия ойындары: қола.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Астанадағы үй әлем чемпионатында Қайпанов 74 кг салмақта күреседі. Турнирді ол Косоводан келген Эгзон Джониді 10:0 есебімен жеңуден бастады, кейін әзербайжандық Туран Байрамовты 4:0 есебімен ұтты, ал 31 қазанда ширек финалда тәжікстандық Виктор Рассадинді 11:0 есебімен ойсырата жеңді. Жартылай финалда оны таныс қарсылас күтіп тұр: Тиранадағы финалда жеңген Ёсиносукэ Аояги.

Дереккөздер: Wikipedia — Нұрқожа Қайпанов, The Astana Times — 2024 жылғы әлем чемпионатының алтыны, Zakon.kz — Азияның үздік балуаны, ҚР Қорғаныс министрлігі — әлем чемпионының оралуы, Azattyq Ruhy — Астанадағы пәтер, 24.kz — 2025 жылғы Азия чемпионатының алтыны, Казправда — Азия ойындарының қоласы, Sports.kz — ӘЧ-2026 жартылай финалы