Иржи Прохазка

Иржи Прохазка — UFC чемпионы атанған алғашқы чех. Ол қолын төмен түсіріп төбелеседі, Миямото Мусасидің «Бес сақина кітабынан» үзінді келтіреді және жеңісінің басым бөлігін нокаутпен алады: 32 жеңістің 28-і солай келген. 2026 жылдың көктемінде ол белбеуді қайтару мүмкіндігін жіберіп алды — жарақаттанған қарсыласын аяды да, соққы жеді. 21 қарашада Дохада Прохазка жеңілмеген жаңазеландиялық Наваджо Стирлингпен турнирдің басты жекпе-жегінде шығады.

Балалық шақ пен бұзақы жастық

Прохазка 1992 жылы 14 қазанда Моравияның оңтүстігіндегі Зноймо қаласында туды. Көршілес Гостерадице ауылында өсті. Иржи алты жаста болғанда 27 жастағы әкесі қайтыс болды.

Бала кезінде Иржи жергілікті командада футбол ойнады, BMX-пен сырғанады, флорболмен айналысты. Жасөспірім шағында көшеде аптасына бір дерлік төбелесті — өз сөзінше, жүз реттен асқан. Кейін Брноның «Збройовка» клубының фанаттар тобына қосылып, алдын ала келісілген төбелестерге, соның ішінде отызға отыз қабырғалай шайқастарға қатысты. «Збройовканы» ол әлі күнге дейін жақтайды.

Оқу және алғашқы жаттығулар

Прохазканы аралас жекпе-жекке Рамон Деккерс, Мирко Филипович және Федор Емельяненко туралы видеолар әкелді. Түпкілікті шешімге «Ешқашан берілме» фильмі итермеледі. Иржи тай боксына барды да, 2011 жылы 86 келіге дейінгі салмақта Чехия чемпионатын жеңіп алды. Кейін киокушинкай-каратэден қара белбеу алды.

Сонымен бірге ол оқуын да тастамады. Брнодағы күзет қызметтері академиясын бітірді, содан кейін Масарик университетінде күш құрылымдарының дене дайындығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Қауіпсіздік және стратегиялық зерттеулер бойынша магистрлік дәрежені UFC-те жүргенде қорғады.

Алғашқы жекпе-жектер және GCF белбеуі (2012–2014)

Кәсіби дебюті 2012 жылы 7 сәуірде өтті: Прохазка Gladiator Championship Fighting турнирінде Станислав Футераны нокаутқа түсірді. Алғашқы екі жылда жеті рет жеңіп, екі рет жеңілді. 2013 жылғы желтоқсанда ұшып келіп тізесімен Мартин Шольцты нокаутқа жіберіп, GCF-тің жартылай ауыр салмақтағы алғашқы чемпионы атанды. Бұл жекпе-жек Чехияда жылдың үздік жекпе-жегі деп танылды. 2014 жылғы маусымдағы белбеу қорғауы 41 секундқа созылды — тағы да ұшып келген тізе.

Жапон мектебі: RIZIN (2015–2019)

2015 жылы Прохазка жапондық RIZIN лигасына келген алғашқы чех болды. Жаңа жылдық Гран-приде ол жапон дзюдошысы Сатоси Исииді нокаутқа түсірді, сосын Вадим Немковты тоқтатты, бірақ сол кеші финалда Мұхаммед Лавальға нокаутпен жеңілді. 2016 жылы RIZIN-де тағы екі жекпе-жекте жеңді, бірақ тізесін жарақаттап, ұзаққа шығып қалды.

2018 жылы ол оралып, мерзімінен бұрын жеңістер сериясын бастады. 2019 жылғы сәуірде реваншта Лавальды үшінші раундта тоқтатып, RIZIN-нің жартылай ауыр салмақтағы алғашқы белбеуін алды. Фабио Мальдонадо мен Си Би Доллавэйді нокаутпен жеңген соң Прохазка титулдан бас тартты: алда UFC тұрды.

UFC: келе сала нокауттар (2020–2021)

Прохазка UFC-пен келісімшартқа 2020 жылғы қаңтарда қол қойды. Шілдедегі UFC 251-дегі дебюті үлгілі болды: екінші раундта Волкан Оздемирді нокаутқа жіберіп, кештің үздік өнері үшін бонус алды. 2021 жылғы мамырда ол Доминик Рейеспен турнирдің басты жекпе-жегіне шығып, екінші раундтың соңында оны шынтақпен нокаутқа түсірді. Бұл бірден екі бонус әкелді — өнер үшін де, кештің үздік жекпе-жегі үшін де.

Чемпион атануы және белбеуден айырылуы (2022)

2022 жылғы маусымда Сингапурдағы UFC 275-те Гловер Тейшейрамен титул үшін жекпе-жек жылдың үздік жекпе-жектерінің біріне айналды. Екеуі де нокдаунда болды, басымдық кезек ауысып отырды. Бесінші раунд аяқталуына 28 секунд қалғанда Прохазка бразилиялықты тұншықтырып, UFC-тің алғашқы чех чемпионы атанды.

Реванш желтоқсанға белгіленді, бірақ қарашада Прохазка оң иығын жарақаттады. Ол күтіп отырмай, белбеуден бас тартты.

Перейрамен екі кездесу (2023–2024)

2023 жылғы қарашада UFC 295-те бос титулды ол Алекс Перейрамен сарапқа салып, екінші раундта техникалық нокаутпен жеңілді — бразилиялық оны шынтақпен соғып бітірді. 2024 жылғы сәуірде UFC 300-де Прохазка Александар Ракичтен есесін қайтарды: екінші раундтағы техникалық нокаут және $300 мың бонус.

2024 жылғы маусымда UFC 303-тегі Перейрамен реваншқа ол жекпе-жекке екі апта қалғанда келісті. Екінші раунд 13 секундтан кейін аяқталды: басынан аяқпен соққы, сосын соққылар легі.

Қайта өрлеу (2025)

2025 жылғы қаңтарда UFC 311-де Прохазка үшінші раундта Джамал Хиллді тоқтатты. Қазанда UFC 320-де оны Халил Раунтри кіші күтіп тұрды. Екі раунд бойы американдық жылдамырақ болып, денеге соқты, ал үшінші раундта Прохазка қарқынмен басып, оны раундтың 3:04-ында нокаутқа жіберді. Жекпе-жек екі бонусты да алды, ал жанкүйерлер мұны жылдың ең үздік камбэгі деп таңдады.

Майамидегі сабақ (2026 жылғы сәуір)

Перейра белбеуден бас тартқан соң UFC титул үшін Прохазка мен жаңазеландиялық Карлос Ульбергті кездестірді. 2026 жылы 11 сәуірде Майамидегі UFC 327-дегі жекпе-жек чехтың пайдасына басталды: Ульберг сол аяғын жарақаттап, оған салмақ сала алмады. Прохазка кідірді — да, сол қолмен бүйірден соққы жеді. Төреші жекпе-жекті бірінші раундтың 3:45-інде тоқтатты.

«Бұл — өмірімдегі ең үлкен сабақтардың бірі. Жеңіс қолымда еді, бірақ мен оны жібердім. Оның жарақатын көрдім де…» — деді Прохазка жекпе-жектен кейін. Сөйтіп, бұрынғыдан да күшті болып оралатынын айтты.

Стилі мен философиясы

Прохазка оқулықтағыдай төбелеспейді: кең тұрыс, төмен түскен қолдар, үздіксіз қысым. Ол жауап соққы үшін соққы жеуге дайын, ал сыншылар жылдар бойы қорғанысындағы олқылықтарды айтып келеді. UFC статистикасы бойынша ол минутына 5,61 маңызды соққы жасайды және 5,67 соққы жейді.

Өзінің тірегі деп бусидоны атайды. Мусасидің «Бес сақина кітабын» өмірін өзгерткен кітап санайды, ал жекпе-жектегі күйін дзэн-буддизмдегі «ақылсыз сана» ұғымымен түсіндіреді. Оның «BJP» ұраны — «соға бер» деген мағынадағы дөрекі чех қысқартпасы — киім брендінің атауына да айналды. 2017 жылдан бері Брнодан жарты сағаттық жердегі су қоймасының жанындағы үйде тұрады. Чех тілінен бөлек ағылшын және жапон тілдерінде сөйлейді.

Прохазка Брнодағы Jetsaam Gym-де Мартин Караивановтың қолында жаттығады, сондай-ақ Bangtao Muay Thai & MMA мен Xtreme Couture залдарында да дайындалған. 2020 жылы ол туралы «Иржи Прохазка: Саналы жекпе-жекші» деректі фильмі түсірілді.

Марапаттары

• UFC-тің жартылай ауыр салмақтағы чемпионы (2022);
• RIZIN-нің жартылай ауыр салмақтағы алғашқы чемпионы (2019);
• GCF-тің жартылай ауыр салмақтағы алғашқы чемпионы (2013);
• RIZIN Гран-приінің финалисі (2015);
• UFC-те кештің үздік жекпе-жегі үшін үш, кештің үздік өнері үшін бес бонус;
• тай боксынан Чехия чемпионы (2011).

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Прохазка жартылай ауыр салмақ рейтингінде екінші орында тұр, рекорды — 32-6-1. 21 қарашада Дохадағы ABHA Arena-да ол рейтингтің бесінші нөмірі Наваджо Стирлингпен (11-0) бес раундтық жекпе-жекке шығады. Чех өзін титул үшін кезекке қайта қосатын әсерлі жеңіске үміт артады. Толығырақ — Катардағы UFC турнирі туралы жаңалықта. Кардта қазақстандық Асу Алмабаев та өнер көрсетеді.

Дереккөздер: Wikipedia — Иржи Прохазканың өмірбаяны, UFC — жекпе-жекшінің профилі мен статистикасы, Flashscore — UFC 327-дегі Ульбергпен жекпе-жек, CBS Sports — UFC 320-дағы Раунтриді жеңуі, UFC — 21 қарашадағы Доха турнирі