Эбен Аптон

Эбен Аптон кішкентай мәселені шешкісі келді: Кембриджге компьютерлік ғылымдарға мықты талапкерлер азайып кеткен еді. Шешімі несие картасындай $35-лық компьютер болды. 2026 жылдың наурызына дейін 75 млн-нан астам Raspberry Pi сатылды, компания Лондон биржасында сатылады, Аптон әлі де оның CEO-сы. Қазір ол әлдеқайда прозалық шаруамен айналысып жүр: жады тапшылығынан ең қуатты модель $385-ке дейін қымбаттады.

Уэльс және Папуа — Жаңа Гвинея

Эбен Кристофер Аптон 1978 жылғы 5 сәуірде Уэльстегі Понтипул маңындағы Гриффитстаунда туды. Әкесі Клайв Аптон — лингвист. Бала сегіз апталық кезінде отбасы Папуа — Жаңа Гвинеядағы Лаэ қаласына көшті, ол онда екі жарым жасқа дейін тұрды.

Кембридж

Аптонның ересек өмірінің басым бөлігі бір қаламен байланысты. 1999 жылы Кембридждегі Сент-Джонс колледжін физика және инженерия бакалавры дәрежесімен бітірді, 2001 жылы компьютерлік ғылымдар дипломын алды, 2006 жылы Компьютер зертханасында компиляторлар бойынша докторлық қорғады. Кейін Judge Business School-да MBA алды.

Қатарынан индустрияда да істеді: IBM-де, Intel-де шақырылған зерттеуші болды, Ideaworks3D компаниясын ашып, оның техникалық директоры болды. Сент-Джонс колледжінде компьютерлік ғылымдар бойынша оқу директоры болып, студент қабылдауға жауап берді. Басты идеясы да осы жұмыстан шықты.

Идея: қалтаға салмақ түсірмейтін компьютер (2008–2012)

Кембриджде компьютерлік ғылымдарға талапкер азайып, дайындығы да нашарлап бара жатқанын көрді. 2008 жылдың күзінде Аптон мен пікірлестері информатиканы мектепке қайтару үшін Raspberry Pi Foundation қорын құрды. Ол кезде өзі Broadcom компаниясында техникалық директор әрі микросхема сәулетшісі болып істейтін.

2012 жылғы 29 ақпанда алғашқы коммерциялық модель Model B $35-ға шықты. 2013 жылғы ақпанда $25-лық Model A пайда болды. 2012 жылы өндіріс туған Уэльстегі Пенкоед қаласындағы Sony зауытына көшірілді. Сол жылдың соңында Аптон қор кеңесінен шығып, сауда компаниясына ауысты.

Платадан компанияға

Сатылым баспалдақпен өсті:

• 2013 жылғы қазан: 1 млн дана;
• 2016 жылғы қыркүйек: 10 млн;
• 2019 жылғы желтоқсан: 30 млн;
• 2021 жылғы мамыр: 40 млн;
• 2025 жылғы наурыз: 68 млн;
• 2026 жылғы наурыз: 75 млн.

2021 жылы компания алғашқы өз чипі RP2040 мен $4-лық Pico платасын көрсетті. Аптон бөтен процессорларға сүйенген әзірлеушіден өз чипін шығаратын өндірушіге айналды.

Биржа (2024)

2024 жылы маусымда компания Лондон биржасына Raspberry Pi Holdings plc атымен шықты, тикері — RPI. Аптон бұл туралы блогында жазып, «60 млн-нан астам» компьютер сатылғанын айтты.

Ақша

Біз тексерген ашық дереккөздерде Аптонның жеке байлығы көрсетілмеген. Wikipedia дерегінше, Raspberry Pi Holdings 2025 жылы $323,2 млн түсім мен $21,7 млн таза пайда тапты. Ең ірі акционері — шамамен 41% үлесі бар Raspberry Pi Foundation, тағы 13%-ы SoftBank қолында.

Жеке өмірі

Аптонның әйелі Лиз те Raspberry Pi негізін қалаушылардың бірі. Екеуі университетте танысқан. IPO туралы жазбасында ол оған бөлек алғыс айтты: «әйелім әрі серіктес негізін қалаушым Лиз, ол басынан бері осында».

Марапаттары

• 2012: MIT Technology Review журналының TR35 тізімі;
• 2013: Корольдік инженерия академиясының күміс медалі;
• 2016: бизнес пен білімге сіңірген еңбегі үшін Британ империясы ордені (CBE);
• 2017: Корольдік инженерия академиясының мүшесі;
• 2020: IEEE-дің Масару Ибука атындағы сыйлығы және Сент-Джонс колледжінің құрметті мүшелігі.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қараша)

Арзан компьютер үшін туған компанияға жады нарығы соққы беріп отыр. 16 ГБ-тық Pi 5 2025 жылы қаңтарда $120-ға шыққан, содан бері 221%-ға қымбаттады. «Өкінішке қарай, 16 ГБ DRAM-ның басқа жеткізілімі болмағандықтан, бағаны тағы көтеруге мәжбүрміз», — деп жазды Аптон қарашада.

Дереккөздер: Wikipedia — Эбен Аптон, Wikipedia — Raspberry Pi Holdings, Wikipedia — Raspberry Pi, Raspberry Pi — компания туралы, Raspberry Pi — Аптонның IPO туралы жазбасы